Fürûzan [Aktarım – Edisyon Kritik]

"Muhtar — O hâlde ya Füruzan Hanım bugün herkesin muvacehesinde bana ispat eder ki iddiası sahih değildir yahut arada her türlü râbıta bir daha bağlanamayacak surette ve derhâl münkatı olur... Arzu ediyorum ki şer’î ve kanuni mesail derhâl halledilsin. Arada maddi cihetlere müteallik bir mesele, bir vesile-yi mübahase kalmasın." Halid Ziya Uşaklıgil'in tiyatro diliyle kaleme aldığı bu gerilimli ve hukuki çizgide yürüyen diyaloglar, dönemin aile içi krizlerini ve toplumsal kodlarını sahneye taşımaktadır. Telve Kitap tarafından titiz bir aktarım ve edisyon kritik çalışmasıyla edebiyat dünyasına sunulan Fürûzan, Türk edebiyatının kurucu romancısının tiyatro sahasındaki ve uyarlama metinlerindeki dehasını ortaya koyan müstesna bir eserdir. Fransız yazar Alexandre Dumas Fils’in 1887 yılında yayımlanan Francillon adlı meşhur eserinden serbest bir şekilde uyarlanan Fürûzan, 1918 yılında kaleme alınmış ve aynı yılın Şubat ayında Darülbedayi Heyet-i Temsiliyesi tarafından Tepebaşı Sahnesi'nde seyirciyle buluşturulmuştur. Bu yönüyle eser, erken dönem Türk tiyatro tarihi ve sahne sanatları açısından da tescilli bir belge niteliği taşımaktadır. Metni var eden ana izlek; kadının ve erkeğin hatalarına, günahlarına ve toplumsal rollerine taban tabana zıt açılardan bakan ataerkil toplum yapısıdır. Evrensel bir mevzu olan namus, sadakat ve adalet kavramları, Alexandre Dumas Fils ile Halid Ziya Uşaklıgil’i bu ortak tiyatro metninde bir araya getirmiştir. Kendi telif roman ve hikâyelerinde de kıskançlık ve sadakatsizlik temalarını psikolojik derinlikle sıklıkla işleyen Uşaklıgil, bu başarılı uyarlamasında da aynı insani duyguyu ve gerilimi tüm yoğunluğuyla sahne diline aktarmayı başarmıştır. Zengin edisyon kritik notları ve aslına sadık aktarımıyla hem dönem dilini aydınlatan hem de karşılaştırmalı edebiyat çalışmalarına kapı aralayan bu kaynak eser, Türk edebiyatı araştırmacıları, tiyatro tarihçileri ve Halid Ziya külliyatını tamamlamak isteyen okurlar için Albatros Kitap’ın araştırma-inceleme ve oyun seçkisinde yer almaktadır.