Beyaz Köle Ticareti

İstanbul Çarşambada Avratpazarıİstanbul Milletvekili ve 1920-1921 yılları arası Milli Eğitim Bakanı Hamdullah Suphi Beyin (Tanrıöver, 1885-1966) kölelik ve cariyeliği eleştiren sözleri günümüzdeki yeni Osmanlıcılık akımlarına bir cevap teşkil etmektedir:”Size eski Türkiyeden bir örnek daha aktaracağım. İstanbulda Çarşamba tarafında bir Avratpazarı vardı. III. Sultan Selim zamanında İstanbula ait birçok tablolar yapmış olan Melingin tablolarında bunu görmek mümkün. Arkadaşlar Biri Beşiktaşta, diğeri Çarşambada olmak üzere İstanbulun bilinen, ünlü iki Avratpazarı vardı.Gürcistandan ve Çerkez memleketlerinden getirirlerdi. Bir ucu Kafkasyada, bir ucu Habeşistanda esir ticareti vardı. Bir de Osmanlı (istila) orduları Avrupanın içinden, Sırbistandan, Macaristandan ve Lehistandan döndükleri zaman aralarında renk renk açık koyu saçlarıyla, renk renk gözleriyle kadınlar ve erkekler taşırlardı.Eski ailelerin haremi, kadın ve erkek kervansarayı idi.EfendilerHassas ve takva ruhuyla kuvvetli ahlak isteyenlere soruyorum. Bu kervansarayların içinde özlediğiniz hayat, aile hayatı mümkün mü idi? Odalıklar, cariyeler, asıl ve ismini söylemekten utandığım cins köleler bir evin haremine yığılırsa, orada esas olan etlerin iştah kabartması mıdır, yoksa aile fazileti ve aile endişesi midir?” Kaynak: Kazım Öztürk, Türk Parlamento Tarihi- İkinci Dönem (1923- 1927) c.2 TBMM Vakfı Yayınları, Ankara 1993, s.221-233Bu bakış açısı ve değerlendirmeler, Cumhuriyet aydınlarının genel görüşüdür ve kölelik Osmanlı geleneklerindeki kötü örneklerden biri olarak gösterilir.