Kanal İstanbul'Un Milletlerarası Antlaşmalar Açısından Değerlendirilmesi
Kitap Künyesi & Özellikleri
Kitap Açıklaması & Tanıtım Yazısı
Önsöz iii Giriş 1 Birinci Bölüm GENEL OLARAK KANAL İSTANBUL PROJESİ I. Projeden Sorumlu Bakanlık, Projenin Başlangıcı ve Gelişimi 9 A. Projeden Sorumlu Bakanlık 9 B. Projenin Başlangıcı 9 II. Kanal İstanbul Projesi İçin Mevzuatta Yapılan Değişiklikler ve Projeye İlişkin Yeni Yasal Düzenlemeler 13 A. 2018 Yılında 3996 Sayılı Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanun’un Kapsamına Kanal İstanbul ve Benzeri Su Yolu Projelerinin Dahil Edilmesi 13 1. Kanal İstanbul Projesi’nin 3996 Sayılı Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanun’un Kapsamına Alınması İçin 2018 Yılında Yapılan Yasal Değişiklik 13 2. Kanal İstanbul Projesi’nin 3996 Sayılı Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanun’un Kapsamına Alınması İçin 2018 Yılında Yapılan Yasal Değişikliğin İptali İçin Anayasa Mahkemesi’nde Açılan Dava 14 B. 3194 Sayılı İmar Kanunu’nda Yapılan Değişiklikler 17 C. Kanal İstanbul Projesi’ne İlişkin Bakanlar Kurulu Kararları 18 D. Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında 1 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne Eklenen Hükümler 19 vi III. Ocak 2020 Tarihli Kanal İstanbul Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu 21 A. Ocak 2020 Tarihli Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporunun Dayanağı Olan Yönetmelik 21 B. Ocak 2020 Tarihli Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporunun İptali İhtimalinde Yeni Raporun Yasal Dayanağı 23 C. Ocak 2020 Tarihli Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu’nda Projenin Hukuka Aykırılığını Ortaya Koyan Yönler 26 IV. Kanal İstanbul Projesi’ne Karşı Yapılan İtirazlar ve Bu İtirazların Dayanakları. 34 A. Çevresel Tahribat ve Ekolojik Etkiler 36 B. Kanal İstanbul’un Ulusal Güvenlik Açısından Riskleri ve Olası Savaş Durumunda Stratejik Sonuçları 38 C. Kanal İstanbul’un Kültür ve Tabiat Varlıkları Üzerindeki Olumsuz Etkileri 40 D. Kanal İstanbul’un Jeolojik ve Deprem Açısından Yaratacağı Riskler 40 E. Kanal İstanbul Projesi’nin Kamu Maliyesine Ağır Yük Yüklemesi. 40 F. Kanal İstanbul Projesi’nin Kentleşme ve Nüfus Yoğunluğuna Yol Açması. 41 G. Kanal İstanbul Projesi’nin Yeni Kanal Projelerini Tetiklemesi 42 H. ÇED Raporunun Montrö Konvansiyonu’na İlişkin Kısımlarının Yetersizliği ve 2674 Sayılı Karasuları Kanunu’na İlişkin Değerlendirme Yapılmamış Olması 42 J. Demokratik Katılım ve Hukuki Süreç Eksiklikleri 45 V. Kanal İstanbul Projesi Aleyhine Açılan Bazı Davalar 46 A. 3194 Sayılı İmar Kanunu’na Eklenen “Su Yolu” İbaresinin İptali İçin Anayasa Mahkemesi’nde Açılan Davada Verilen 15.11.2017 Tarihli Karar 46 B. ÇED Olumlu Kararının İptali İçin Açılan İdari Davalar 48 1. Görev Yönünden Reddedilen İdari Davalar 48 2. Ehliyet ve Harç Yönünden Reddedilen İdari Davalar 53 vii 3. Kanal İstanbul Projesi’ne İlişkin İhalelerin Kamu İhale Kanunu’na Aykırı Olduğu Gerekçelisiyle Açılan Davalar 56 VI. Kanal İstanbul Projesi Hakkında TBMM’de Yapılan Konuşmalar, Soru ve Meclis Araştırması Önergeleri 57 İkinci Bölüm KANAL İSTANBUL PROJESİ’NİN BOĞAZLARA, KARADENİZE VE AKDENİZE İLİŞKİN MİLLETLERARASI ANTLAŞMALAR AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ I. Türkiye Cumhuriyeti ile Bulgaristan Cumhuriyeti Arasında Mutludere/Rezovska Deresi Mansap Bölgesindeki Sınırın Belirlenmesi ve İki Ülke Arasında Karadeniz’de Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılması Anlaşması 65 II. Karadeniz’in Kirlenmeye Karşı Korunması Sözleşmesi ve Eki Protokolleri 67 III. Akdeniz’in Kirlenmeye Karşı Korunmasına Dair Barselona Sözleşmesi ve Bu Sözleşmeye İlişkin Protokoller 69 IV. Montrö Boğazlar Konvansiyonu 75 A. Montrö Konvansiyonu’nun Objektif Hukuki Durum Yaratan Antlaşma Niteliğinin Tartışmaya Açılması Riski 75 B. Seyir Güvenliği ve Çevrenin Korunmasına İlişkin Yasal Düzenlemelerin Montrö Konvansiyonuyla Uyumlu Olduğunun Uluslararası Camiaya Kabul Ettirilmesi Konusundaki Başarının Tehlikeye Girmesi Riski 79 1. Yabancı Silahlı Kuvvetlere Bağlı Gemilerin Türk İçsularına ve Limanlarına Gelişleri ve Bu Sulardaki Hareket ve Faaliyetlerine İlişkin Yönetmelik 79 2. 476 Sayılı Karasuları Kanunu 81 3. 1994 ve 1998 Tüzükleri 83 C. Kanal İstanbul Projesi’nin Montrö Konvansiyonu Açısından Taşıdığı Riskler 96 D. ÇED Raporunda Montrö Konvansiyonu’na İlişkin Değerlendirmelerin Yetersizliği 108 viii Üçüncü Bölüm KANAL İSTANBUL PROJESİ’NİN İHLAL ETTİĞİ ÇEVRENİN KORUNMASINA İLİŞKİN MEVZUAT VE MİLLETLERARASI ANTLAŞMALAR I. Kanal İstanbul Projesi’nin İhlal Ettiği Çevrenin Korunmasına İlişkin Mevzuat. 115 A. Anayasa. 115 B. 2872 Sayılı Çevre Kanunu ve Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği. 117 C. 2873 Sayılı Millî Parklar Kanunu 122 D. 6306 Sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun 123 E. Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği 126 F. 7552 Sayılı İklim Kanunu 127 G. Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği 130 1. Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği’nin Uygulama Alanı 130 2. Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği 2014’ün Zaman İtibariyle Uygulanması 132 3. Kanal İstanbul Projesi’nin Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği 2014’ün 5. Ekinde Yeralan Duyarlı Yöreler Listesine Açısından Değerlendirilmesi 133 4. Son Yıllarda Yapılan Yasal Değişikliklerle ÇED Sürecinin Aşındırılması 137 5. Proje Bölünmesi Yoluyla Bütüncül Yaklaşımın Bertaraf Edilmesi ve ÇED Sürecinin Etkisizleştirilmesi 140 II. Kanal İstanbul Projesi’nin İhlal Ettiği Çevrenin Korunmasına İlişkin Temel Milletlerarası Antlaşmalar 144 A. Kanal İstanbul’un Özel Çevre Koruma Bölgelerine İlişkin Milletlerarası Antlaşmalar ve Mevzuat Çerçevesinde Değerlendirilmesi 145 1. Kanal İstanbul’un Akdeniz’de Özel Koruma Alanlarına İlişkin Protokol Açısından Değerlendirilmesi 145 ix 2. Özel Çevre Koruma Bölgelerine İlişkin Mevzuat ve Kanal İstanbul’un Bu Mevzuat Açısından Değerlendirilmesi 147 B. Özellikle Su Kuşları Yaşama Ortamı Olarak Uluslararası Öneme Sahip Sulak Alanlar Hakkında Sözleşme (Ramsar Sözleşmesi) ve Kanal İstanbul’un Bu Sözleşmeye Aykırı Yönleri 150 1. Genel Olarak Ramsar Sözleşmesi 150 2. Kanal İstanbul Projesi’nin Ramsar Sözleşmesi’ne Aykırı Yönleri 154 C. Özellikle Afrika’da Ciddi Kuraklık ve/veya Çölleşmeye Maruz Ülkelerde Çölleşmeyle Mücadele İçin Birleşmiş Milletler Sözleşmesi 158 D. İklim Değişikliğiyle Mücadele Antlaşmaları 159 1. İklim Değişikliğiyle Mücadelede Devletlerin Yükümlülüklerini Belirleyen Milletlerarası Antlaşmaların Genel Çerçevesi 159 a. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 159 b. Kyoto Protokolü 161 c. Paris İklim Anlaşması 161 d. Özellikle Su Kuşları Yaşama Ortamı Olarak Uluslararası Öneme Sahip Sulak Alanlar Hakkında Sözleşme 165 e. Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi 166 f. Özellikle Afrika’da Ciddi Kuraklık ve/veya Çölleşmeye Maruz Ülkelerde Çölleşmeyle Mücadele İçin Birleşmiş Milletler Sözleşmesi 166 E. Kanal İstanbul Projesi’nin İklim Değişikliğiyle Mücadeleye İlişkin Milletlerarası Antlaşmalar Açısından Değerlendirilmesi 166 III. Kanal İstanbul’un İşletilmesi Aşamasında Türkiye’nin Milletlerarası Antlaşmalardan Doğan Yükümlülüklerine İlişkin Kısa Bir Değerlendirme 167 x A. 1989 Basel Sözleşmesi 167 B. MARPOL 73/78 ve Ekleri 168 IV. Kanal İstanbul Projesi’nin Türkiye’nin Taraf Olmadığı Konvansiyonlar Açısından Kısa Bir Değerlendirmesi 172 Dördüncü Bölüm KANAL İSTANBUL PROJESİ’NİN İHLAL ETTİĞİ KÜLTÜR VE TABİAT VARLIKLARININ KORUNMASINA İLİŞKİN MEVZUAT VE MİLLETLERARASI ANTLAŞMALAR I. Kanal İstanbul Projesi’nin 2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu Açısından Değerlendirilmesi 179 A. Kanal İstanbul Projesi’nden Etkilenecek Kültür ve Tabiat Varlıkları 179 B. Kanal İstanbul Rezerv Alanı İçinde Kalan Kültür Varlıklarına İlişkin Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Kararları 182 1. Erişilemeyen Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Kararları 182 2. Kanal İstanbul Rezerv Alanı İçinde Kalan ve 2863 Sayılı Kanun Kapsamında Koruma Altına Alınan Kültür Varlıklarının Sayısallaştırılması, Koordinatlarının Belirlenmesi ve Plana İşlenmesine Dair İstanbul I Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun 29 Nisan 2015 Tarihli 1355 Nolu Kararı 182 3. İstanbul I Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun Roma Suyollarına Ait Tünel Girişinin 2863 Sayılı Kanun Kapsamında Tescil Edilerek Koruma Grubunun I Olarak Belirlenmesine İlişkin 14.11.2019 Tarihli ve 4759-II Nolu Kararı 184 4. İstanbul I Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun İstanbul İli, Çatalca İlçesi, Roma Su Yolları ve Su Kemerlerinin I. Grup Olarak Tesciline İlişkin 14.11.2019 Tarihli ve 4759-II Sayılı Kararı 187 C. Kanal İstanbul Projesi’nden Etkilenecek Kültür ve Tabiat Varlıklarına İlişkin Olarak İdari Yargıda Açılan Davalar 190 xi II. Kanal İstanbul Projesi’nin 1972 UNESCO Dünya Kültürel ve Doğal Mirasının Korunmasına Dair Sözleşme Açısından Değerlendirilmesi 191 III. Kanal İstanbul Projesi’nin Sualtı Kültürel Miras Açısından Yarattığı Riskler 195 IV. Odabaşı Köprüsü’nün ve Dursunköy Köprüsü’nün Taşınması 196 A. Odabaşı Köprüsü’nün ve Dursunköy Köprüsü’nün Rekonstrüksiyonu İhalesi ve İhalenin İptali İçin Açılan Davalar 196 B. Odabaşı Köprüsü ve Dursunköy Köprüsü’nün Rekonstrüksiyonu İhalesinin Proje Bölünmesi Kapsamında İrdelenmesi. 202 Beşinci Bölüm KANAL İSTANBUL PROJESİ’NİN AVRUPA BİRLİĞİ MÜKTESEBATINA TÜRKİYE’NİN UYUMU AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ I. Avrupa Birliği Müktesebatına Türkiye’nin Uyumu İçin Hazırlanan Ulusal Programlar 211 II. Avrupa Birliği Çevre ve İklim Müktesebatının Türkiye’nin Boğazlar’daki Çevre Politikaları Açısından Önemi 212 III. Türkiye’nin Avrupa Birliği Çevre ve İklim Müktesebatına Uyum Sürecinde Kanal İstanbul’un Değerlendirilmesi 214 A. Avrupa Birliği Çevre ve İklim Değişikliğiyle Mücadele Müktesebatının Genel Çerçevesi 214 B. Kanal İstanbul’un Türkiye’nin Avrupa Birliği Çevre ve İklim Müktesebatına Uyumu Açısından Değerlendirilmesi 219 IV. Kanal İstanbul Projesi’nin Avrupa Birliği Müktesebatının Üstlenilmesine İlişkin Ulusal Programlar Açısından Değerlendirilmesi 221 A. Fasıl 27: Çevre ve İklim Değişikliği Müzakere Başlığı 221 B. Kanal İstanbul’un Fasıl 27: Çevre ve İklim Değişikliği Kapsamında Değerlendirilmesi 229 xii Altıncı Bölüm KANAL İSTANBUL PROJESİ İLE İLGİLİ AÇILMIŞ VE AÇILMASI MUHTEMEL DAVALAR I. Ulusal Mahkemelerde Açılan Davalar 231 A. Ruhsat ve İzin İptali Davaları 231 B. İhale İptali Davaları 234 C. Kamulaştırmanın İptali Davaları 243 D. Mülkiyet Hakkının İhlali Davaları 243 E. Taşınmazın Değer Artışına İlişkin Davalar 243 F. Kanal İstanbul Projesiyle Etkileşim İçinde Olabilecek Taşınmazların 2B Kapsamında Satılıp Satılamayacağı Meselesi. 245 G. Anayasa Mahkemesine Yapılan Norm Denetimi ve Bireysel Başvurular 247 1. Çevreyi Düzenleyen veya Etki Eden Yasal Düzenlemelerin Norm Denetimine İlişkin Bazı Kararlar 247 2. Bireysel Başvurular 255 H. TBMM Kamu Denetçiliği Kurumu’na Yapılan Başvurular 259 II. Uluslararası Mahkemelerde Açılabilecek Davalar 263 A. Uluslararası Mahkeme Kararlarında Çevresel Zararlar ve İnsan Hakları İhlalleri Açısından Yatırımcıların Dokunulmazlığından Sorumluluğuna Geçiş 263 B. Kanal İstanbul Proje Alanının Korunması İçin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne Yapılabilecek Başvurular 264 C. Milletlerarası Adalet Divanı’nda Açılabilecek Davalar 268 1. Milletlerarası Adalet Divanı’nın Çevre ve İklim Değişikliği Konusunda Yetkisi 268 2. Milletlerarası Adalet Divanı’nın Çevre ve İklim Değişikliğine İlişkin Bazı Kararları 269 a. Milletlerarası Adalet Divanı’nın Macaristan v. Slovakya Davasında Verdiği Karar 269 b. Sınıraşan Zarara İlişkin ABD-Kanada Arasındaki Trail Smelter Tahkim Davası ve Milletlerarası Adalet Divanı’nın Arjantin v. Uruguay Davasında Verdiği Karar 271 xiii aa. Sınıraşan Zarar ve ABD-Kanada Arasındaki Trail Smelter Tahkim Davası 271 bb. Milletlerarası Adalet Divanı’nın Arjantin v. Uruguay Davasında Verdiği Karar 275 3. Milletlerarası Adalet Divanının Devletlerin İklim Değişikliğine İlişkin Yükümlülükleri Hakkında 23 Temmuz 2025 Tarihli Tavsiye Kararı ve Bu Kararın Kanal İstanbul Açısından Değerlendirilmesi 279 III. Uluslararası İnsan Hakları Komitelerine Yapılacak Çevre ve İklim Değişikliğine İlişkin Başvurular 282 IV. Kanal İstanbul Projesi Yatırımcılarının Hukuki Sorumluluğu 284 A. Cezai Sorumluluk 284 B. İdari Yaptırımlar 287 C. Tazminat Sorumluluğu 288 1. Tazminat Sorumluluğuna İlişkin Ulusal Yasal Düzenlemelerden Örnekler 288 2. Milletlerarası Antlaşmalarda Tazminat Sorumluluğu 290 V. BM Genel Kurulu’nun Yatırımcıların Çevrenin Korunması ve İklim Değişikliğiyle Mücadeleye İlişkin Yasal Düzenlemelerin Yatırımlarına Zarar Verdiği Gerekçesiyle Tazminat Davası Açmalarının Önlenmesine Dair Tavsiye Raporları 295 A. A/78/168 Sayılı ve 13.7.2023 Tarihli Rapor 295 B. A/80/187 Sayılı ve 17.7.2025 Tarihli Rapor 300 1. A/80/187 Sayılı ve 17.7.2025 Tarihli Rapor’un ÇED Raporlarına Yönelik Tespitleri 300 2. A/80/187 Sayılı ve 17.7.2025 Tarihli Raporda Yer Verilen Proje Bölünmesi ve Türkiye’deki Uygulaması 303 3. A/80/187 Sayılı ve 17.7.2025 Tarihli Rapora Göre Şirketlerin Sorumlulukları 305 Sonuç 307 Yararlanılan Kaynaklar 311 Kavram İndeksi. 341
Bu ürünü deneyimlediniz mi? Düşüncelerinizi diğer okurlarla paylaşın.