Çağatay Şairi Hâlis’in Manzum Vefât - Nâmeleri (İnceleme-Metin-Dizin-Tıpkıbasım)

Ramazan Çelik tarafından hazırlanan ve Ihlamur Akademi tarafından yayımlanan bu kıymetli araştırma-inceleme eseri, Türk edebiyatının geniş bir coğrafyaya yayılan köklü mirası içindeki en önemli damarlardan biri olan Çağatay edebiyatına ışık tutuyor. Kitap, edebiyat tarihi kaynaklarında hakkında oldukça sınırlı bilgi bulunan Şair Hâlis’i ve onun edebi mirasını akademik dünyaya ve okurlara tanıtmayı amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında, Şair Hâlis’in kaleme aldığı üç ayrı vefât-nâme; dil, anlatım, biçim ve içerik özellikleri bakımından detaylı bir incelemeye tabi tutularak bir araya getirilmiştir. Kitapta derinlemesine incelenen ilk eser, Hz. Peygamber’in küçük yaşta dünyadan ayrılan oğlu İbrâhim’in hayatını merkezine alan ve mesnevi nazım şekliyle kaleme alınmış 153 beyitlik "Vefât-ı İbrâhîm Bin Resûl Aleyhisselâm" adlı metindir. Bu metnin duygusal yoğunluğu yüksek bölümlerine serpiştirilen dört adet muhammes, anlatımın edebi gücünü artırmaktadır. İncelemeye konu olan ikinci eser ise Hz. Peygamber’in son anlarını ve vefatını ele alan, 54 beyitten oluşan "Vefât-ı Peygâmber Aleyhisselâm" başlıklı mesnevidir. Bu eserin içinde Şair Hâlis tarafından muhammes nazım şekliyle yazılmış 17 bentlik bir vasiyet-nâme bölümü de yer almaktadır. Kitaptaki üçüncü ve son metin ise Hz. Fâtıma’nın vefatını konu edinen 46 beyitlik "Vefât-ı Hazret-i Bibi Fâtıma Radiyallâhu Anhâ" başlıklı eserdir; metnin içine dahil edilen iki muhammes esere lirik ve derin bir boyut kazandırmaktadır. Klasik Türk edebiyatında vefât-nâme türünün yapısal ve estetik özelliklerini net bir şekilde ortaya koyan bu çalışma, Doğu Türkçesiyle kaleme alınmış bu nadide metinleri günümüz Türkiye Türkçesine kazandırmaktadır. İncelenen eserlerin hem Çağatay hem de Özbek Türkçesinin dilsel karakteristiklerini bünyesinde barındırması, bu yayını dil ve edebiyat araştırmaları için son derece nitelikli bir kaynak haline getirmektedir. Kitabın son bölümünde yer alan dizin ve sözlük kısmı ise okurların metinlerdeki eski söz varlığını ve edebi terimleri doğrudan kavramasını kolaylaştırmaktadır. Doğu ve Batı Türk yazı dilleri arasında kurulan kültürel ve edebi köprüyü somut bir şekilde gözler önüne seren bu kaynak kitap, Albatros Kitap araştırma-inceleme ve klasik edebiyat seçkisinde yer almaktadır.