Eğitimde Fırsat Eşitliği: Türkiye'de Eşitsizliklerin Nesiller Arası Aktarımı

YAZARIN NOTU Bu kitap, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisat doktora program kapsamında yürüttüğüm ve nesiller arası eğitim hareketliliğini farklı boyutlarıyla incelediğim doktora tezimin belirli kısımlarından esinlenerek hazırlanmıştır. Ancak bu kitapta, doktora tezinde ayrıntılı bir şekilde tartışılan metodolojik yöntemlere ağırlık vermeden, Türkiye’deki eşitsizlik ve nesiller arası kalıcılıkların genel hatları çizilmiştir. Çalışmanın bu şekilde yeniden düzenlenmesindeki amaç, eşitsizliklerin ve kalıcılıkların boyutunu gözler önüne serip farklı disiplinlerden okuyucuların da yararlanabileceği bir kaynak sunmaktır. İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ   III YAZARIN NOTU   V İÇİNDEKİLER   VII TABLOLAR LİSTESİ  IX ŞEKİLLER LİSTESİ  XI ÖZET   XIII ABSTRACT   XIII GİRİŞ  1 BİRİNCİ BÖLÜM EĞİTİME GENEL BİR BAKIŞ 1.1.   Cumhuriyetten Günümüze İstatistikler 6 1.2.   Kadınların Eğitim Çıktıları 16 İKİNCİ BÖLÜM EĞİTİMDE EŞİTSİZLİKLER 2.1.   Eşitsizlik Kavramı 24 2.1.1. İktisadi Eşitsizlikler 25 2.1.1.1.  Türkiye’de İktisadi Eşitsizlikler 30 2.1.2. Eğitimde Eşitsizlikler 39 2.1.2.1.  Türkiye’de Eğitimde Eşitsizlikler 43 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM EŞİTSİZLİKLERİN NESİLLER ARASI AKTARIMI 3.1.   Nesiller Arası Hareketlilik  51 3.1.1. Nesiller Arası Hareketliliğin Önemi 51 3.1.2. Nesiller Arası Hareketlilikte Eğitimin Yeri 53 3.1.3. Kavramsal Temeller ve Teorik Modelleme  54 3.1.4. Ampirik Literatür 57 DÖRDÜNCÜ BÖLÜM TÜRKİYE ÜZERİNE BULGULAR 4.1.   Veri Seti 65 4.2.   Metodoloji 69 4.2.1. Mutlak Hareketlilik  70 4.2.1.1.  Markov Geçiş Matrisleri ve Endeksler 70 4.2.1.2.  Mutlak Hareketlilik Metrikleri 71 4.2.2. Geçiş Olasılıkları 73 4.2.3. Görece Hareketlilik  74 4.2.3.1.  Regresyon Katsayısı 74 4.2.3.2.  Korelasyon Katsayısı 75 4.3.   Mutlak Hareketlilik ile İlgili Bulgular 76 4.3.1. Markov Geçiş Matrislerinden Elde Edilen Bulgular 76 4.3.2. Mutlak Hareketlilik Metriklerinden Elde Edilen  Bulgular 81 4.4.   Geçiş Olasılıkları ile İlgili Bulgular 83 4.5.   Görece Hareketlilik ile İlgili Bulgular 85 SONUÇ   89 KAYNAKÇA   93 ÖZ GEÇMİŞ  113 TABLOLAR LİSTESİ Tablo 2.1 Yaş Grubuna göre Kır ve Kentte Okullaşma Oranları (%) 48 Tablo 2.2 Eğitim Seviyesine göre Kır ve Kentte Net Okullaşma Oranları (%) 49 Tablo 4.1 Ham ve Kısıtlanmış Veride Gözlem Sayıları 66 Tablo 4.2 Özet İstatistikler 69 Tablo 4.3 Markov Geçiş Matrisi 70 Tablo 4.4 Nesiller Arası Hareketlilik Endeksleri ve Formülleri 71 Tablo 4.5 Anne – Çocuk Eğitim Hareketliliği Geçiş Matrisi 77 Tablo 4.6 Yüksek Eğitimli Ebeveyn – Çocuk Eğitim Hareketliliği Geçiş Matrisi 77 Tablo 4.7 Nesiller Arası Hareketlilik Endeksleri 78 Tablo 4.8 Mutlak Hareketlilik Metrikleri 81 Tablo 4.9 Tavan ve Taban Etkisi ile Mutlak Hareketlilik Metrikleri 82 Tablo 4.10 Geçiş Olasılıkları 84 Tablo 4.11 Regresyon Katsayıları 86 Tablo 4.12 Korelasyon Katsayıları 87