Türk Hukuk Düzeninde Biyoetik Kurullar

Semra Fırıncı tarafından kaleme alınan ve Filiz Kitabevi etiketiyle yayımlanan Türk Hukuk Düzeninde Biyoetik Kurullar, tıp ve hukuk disiplinlerinin kesişim noktasında yer alan, biyomedikal araştırmalar ile klinik uygulamaların hukuki sınırlar ve etik ilkeler çerçevesinde yürütülmesini sağlayan denetim mekanizmalarını inceleyen son derece prestijli bir monografidir. Eser; günümüzde genetik mühendisliği, insan üzerinde klinik deneyler ve yeni tıbbi teknolojilerin hızla gelişmesiyle önemi daha da artan etik kurulların statüsünü, işleyişini ve yasal sorumluluklarını idare hukuku ve tazminat hukuku boyutlarıyla masaya yatırmaktadır. Kitap, bütüncül bir yaklaşımla etik kurulları Araştırma Etik Kurulları ve Hastane Etik Kurulları olmak üzere iki temel sacayağı üzerinden tahlil etmektedir. II. Dünya Savaşı sonrasında insan üzerinde yapılan tıp dışı deneylerin yarattığı küresel travmanın (Nürnberg Kodu, Helsinki Bildirisi süreci) ardından doğan bu kurullar; uluslararası düzeyde UNESCO Biyoetik ve İnsan Hakları Evrensel Bildirisi, Oviedo Sözleşmesi (İnsan Hakları ve Biyotıp Sözleşmesi) ve bu sözleşmenin Biyomedikal Araştırmalara İlişkin Ek Protokolü ekseninde incelenmektedir. Yazar; Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Krallık ve Almanya gibi mukayeseli hukuk örneklerini inceledikten sonra, bu yapıların Türk hukuk düzenindeki güncel mevzuata dayalı izdüşümlerini, üye yapılarını ve karar alma süreçlerini detaylandırmaktadır. Kitapta derinlemesine analiz edilen kritik başlıklar şunlardır: Biyotıp Etiğinin Dört Temel İlkesi: Özerkliğe saygı (hastanın/deneğin kendi kaderini tayin hakkı), yararlılık, zarar vermeme ve adalet ilkelerinin kurul kararlarına yansıması. Aydınlatılmış Onam (Rıza) Müessesesi: Genel tıbbi müdahaleler ve özellikle insan üzerinde yürütülen bilimsel deneyler bağlamında aydınlatılmış onamın hukuki geçerlilik şartları ve kurulların bu rıza formlarını denetleme kriterleri. Kararların Hukuki Niteliği ve İcrailiği: Etik kurul kararlarının birer "idari işlem" olup olmadığı, Sağlık Bakanlığı'nın nihai araştırma izinleri üzerindeki bağlayıcılık derecesi, kararların icrailik vasfı ve bu kararlara karşı yargı yolunda başvurulabilecek iptal davası gibi hukuki yollar. Kurulların ve Üyelerin Hukuki/Cezai Sorumluluğu: Hatalı veya hukuka aykırı onaylar neticesinde doğabilecek zararlardan ötürü İdare Hukuku bağlamında idarenin hizmet kusuru ve Tam Yargı Davaları; kurul üyelerinin şahsi olarak Türk Borçlar Kanunu uyarınca Haksız Fiil Sorumluluğu (hukuka aykırılık, kusur, zarar ve nedensellik bağı) ile Hastane Etik Kurullarının hastalarla kurduğu Sözleşmesel Sorumluluk ilişkisi. Tıp hukuku, sağlık hukuku ve idare hukuku alanında çalışan avukatlar, hakimler, akademisyenler, klinik araştırma yürüten tıp doktorları, farmakologlar ve hastane yöneticileri için eşsiz bir referans kaynağı olan bu özgün çalışma; Albatros Kitap’ın tıp hukuku ve akademik inceleme seçkisinde yer almaktadır.