Uluslararası Hukuk ve Türk Hukukunda Gemi Geri Dönüşümü

Selim Ciğer tarafından kaleme alınan ve Filiz Kitabevi etiketiyle yayımlanan Uluslararası Hukuk ve Türk Hukukunda Gemi Geri Dönüşümü, küresel deniz ticaretinin hem ekonomik hem de çevresel açıdan en kritik ve tartışmalı alanlarından biri olan gemi söküm ve geri dönüşüm sektörünü hukuki boyutuyla masaya yatıran anıtsal bir araştırma-inceleme eseridir. Kitap; kullanım ömrünün sonuna gelmiş gemilerin geri dönüşüm süreçlerini, uluslararası çevre sözleşmeleri, bölgesel tüzükler ve Türk ulusal mevzuatı ekseninde disiplinlerarası bir titizlikle tahlil etmektedir. Eserin ilk bölümlerinde, gemi geri dönüşümünün bir ticari faaliyet olarak doğuşu, doğurduğu hukuki düzenleme ihtiyacı ve Türkiye'nin bu sektördeki küresel rolü incelenmektedir. Ardından, deniz ticareti hukuku bağlamındaki geleneksel "gemi" tanımı ile geri dönüşüm hukuku bağlamındaki "ömrünün sonundaki gemi" kavramları karşılaştırılmaktadır. Türk Ticaret Kanunu (TTK) ve Denizde Can ve Mal Koruma Hakkında Kanun uyarınca gemi niteliğinin sınırları çizilirken; uluslararası mevzuatta bir geminin ne zaman "atık" statüsüne geçip gemi niteliğini kaybettiği ve bunun doğurduğu hukuki sonuçlar derinlemesine analiz edilmektedir. Kitabın merkezini oluşturan en hacimli kısım ise uluslararası hukukta yaşanan Norm Çatışmaları ve rejim krizlerine ayrılmıştır. Bu doğrultuda şu üç büyük düzenleme mercek altına alınmaktadır: Basel Sözleşmesi: Atık transferine ilişkin genel şartlar, ön bildirimli onay prosedürleri, yasa dışı transfer yaptırımları, "bertaraf iradesi" ve "ön temizlik" sorunları. Hong Kong Sözleşmesi: Tehlikeli Madde Envanteri (IHM), Gemi Geri Dönüşüm Tesis Planı (SRFP) ve Gemi Geri Dönüşüm Planı (SRP) mekanizmaları; sözleşmenin kumsalda sökümü (beaching) yasaklamamış oluşuna ve çevresel adalet ilkelerine yönelik getirilen sert eleştiriler. AB Gemi Geri Dönüşüm Tüzüğü: Avrupa Birliği'nin bölgesel katı standartları ve bu standartların Basel ile Hong Kong sözleşmeleriyle beraber uygulanmasında yaşanan uyum sorunları. Eserin son bölümleri ise tamamen Türk Hukuku uygulamalarına tahsis edilmiştir. Yürürlükteki Gemi Söküm Yönetmeliği uyarınca tesislerin yetkilendirilmesi, söküm izinleri ve atık yönetimi süreçleri ele alınırken; Aliağa gemi söküm bölgesindeki çalışma standartlarını radikal şekilde etkileyen İzmir Mahalli Çevre Kurulu Kararı ve getirdiği onay mekanizmaları ilk kez bu kapsamda tahlil edilmektedir. Sektörün geleceğine ışık tutan "Gemi Geri Dönüşüm Tesislerinin Yetkilendirilmesi Hakkında Yönetmelik Taslağı" da kitaptaki yerini almıştır. Geniş kaynakçası, kavram endeksi ve norm çatışmalarının çözümüne yönelik geliştirdiği teorik ve pratik önerileriyle bu nitelikli çalışma; deniz ticareti hukuku akademisyenleri, çevre avukatları, tersane işletmecileri, armatörler, gemi söküm sanayicileri ve Mavi Vatan'ın çevre politikaları üzerine çalışan araştırmacılar için vazgeçilmez bir başvuru kaynağı olarak Albatros Kitap’ın akademik hukuk seçkisinde yer almaktadır.