Uluslararası Çevre Hukukunda İhtiyati Yükümlülükler: Özen Gösterme ve Sigorta

Abdulkadir Nacar tarafından kaleme alınan ve Filiz Kitabevi etiketiyle yayımlanan Uluslararası Çevre Hukukunda İhtiyati Yükümlülükler: Özen Gösterme ve Sigorta, küresel çevre kirliliği ve ekolojik krizlerin odağında yer alan "bilimsel belirsizlik" ve "risk yönetimi" kavramlarını uluslararası sorumluluk hukuku düzleminde ele alan son derece derinlikli ve teorik bir araştırma-inceleme çalışmasıdır. Eser; çevre hukukunun geleneksel reaktif (zarar oluştuktan sonra müdahale eden) yapısından ziyade, proaktif (zarar ortaya çıkmadan önleyen) nitelikteki ihtiyatlılık ilkesini yenilikçi bir yaklaşımla analiz etmektedir. Eserin ilk bölümünde, insan ile çevre arasındaki ilişkinin felsefi, dini ve kültürel kodları çözülmektedir. Sokratik öncesi doğa algısından başlayarak Hristiyanlık ve İslam dünyasındaki çevre yaklaşımları, Aydınlanma düşüncesinin modern devleti ve bilimi inşa süreci, Karl Popper'ın "Eleştirel Akılcılık" yöntemi üzerinden tahlil edilmekte; bilimin nihayetinde bir "belirsizlik yönetimi" olduğu tespitiyle çevre hukukuna bağlanmaktadır. İkinci bölümde ise uluslararası sorumluluk hukukunun klasik sacayakları olan yükümlülük ihlali, kusur, atfedilebilirlik ve zarar kriterleri, haksız fiil teorileriyle karşılaştırmalı olarak çevre hukukuna uyarlanmaktadır. Yazar burada çevre normlarını "Zarar Sonrası Tedbir Hukuku" ve "Zarar Öncesi İhtiyat Hukuku" olarak ikiye ayırarak devletlerin sorumluluk zeminini netleştirmektedir. Kitabın merkezini ve orijinal tezini oluşturan üçüncü bölümde ise ihtiyatlılık rejimi, Özen Gösterme (Due Diligence) ve Sigorta mekanizmaları üzerinden iki temel boyutta incelenmektedir: Normatif Uygulama Olarak Özen Gösterme (Due Diligence): BM Uluslararası Hukuk Komisyonu’nun (ILC) 2001 Taslak Maddeleri ışığında, devletlerin risk kaynağı üzerindeki otoriteleri ve risk bilgileri ekseninde özen yükümlülüğünün sınırları çizilmektedir. Belirli risklerden sakınma, azaltma ve ekolojik hedefleri gerçekleştirme işlevleri güncel hukuki gelişmelerle tahlil edilmektedir. Yargısal Uygulama Olarak Sigorta: Bilimsel belirsizlik ve riskin realitesi karşısında uluslararası yargı mercilerinin alabileceği tedbirler ele alınmaktadır. Eser, çevreye zarar verme potansiyeli yüksek riskli faaliyetlerin uluslararası düzeyde bir "sigorta hükmü" ve güvence mekanizmasına bağlanmasının adli ve finansal gerekliliklerini, tarafların hak ve borçları üzerinden hukuki bir kalıba dökmektedir. Uluslararası devletler hukuku akademisyenleri, çevre avukatları, küresel risk analistleri, sigorta hukuku uzmanları ve Mavi Vatan ile kıta sahanlığı üzerindeki çevresel güvenlik stratejileriyle ilgilenen araştırmacılar için üst düzey bir referans kaynağı olan bu özgün monografi; Albatros Kitap’ın akademik hukuk ve uluslararası çevre çalışmaları seçkisinde yer almaktadır.