Büyüme ve Gelişme Ekonomisi

İÇİNDEKİLER KISIM I BÜYÜME VE KONJONKTÜR MODELLERİ SAYFA BÖLÜM: I — KLASİKLERİN BÜYÜME MODELİ............................................................. 13 A — Klasik Modelin Anahtarı ..................................................................... 17 B — Modelin İşleyişi ................................................................................... 21 C — Malthus'un Nüfus Kanunu .................................................................. 21 D — Klasik Modelin Tenkidi ....................................................................... 22 EK: Adam Smith'de Artan Verim ve Büyeme ...................................................... 26 B ÖLÜM: II — KARL MARX'IN BÜYÜME HAKKINDAKİ GÖRÜŞLERİ ......................... 29 A — Karl Marx'ta Sosyal Sınıflar ve Tarihi Maddecilik Tezi ....................... 31 B — Azalan Kâr Haddi Kanunu ................................................................... 33 C — Karl Marx'a Göre Kapitalist Sistemin Dinamiği, Gelişmesi ve Yıkılması........................................................................ 35 D — Karl Marx'a Emek Arz ve Talebi: Ücretler, İsçi Sınıfı Sefaleti ve Yedek İşsiz Ordusu ........................................................................... 37 E — Karl Marx'ta Konjonktür Dalgalanmaları .......................... .................. 38 F — Karl Marx'ın Sisteminin Bütünü ............................................................ 39 G — Karl Marx'ın Büyüme Teorisinin Tenkidi ............................................. 44 H — Batı Avrupa Ülkelerinin Gelişimi ve Kari Marx .................................... 43 I — Gelişen Ülkeler ve Kari Marx................................................................. 47 EK: Sosyalist Sistemin Etkinliği: Soyut Merkezi Planlama Teorisinde Çözüm ve Rasyonellik................................................................................... 51 BÖLÜM: III — SCHUMPETER'DE EKONOMİK GELİŞME VE DALGALANMALAR .................................................................................. 55 A — Schumpeter'in Görüşlerinin Anahatlan................................................. 55 B — Müteşebbüsin Rolü ve Yenilikleri......................................................... 57 C — Yatırımların Kümelenmesi ve Dalgalanmalar......................................... 58 D — Schumpeter'in Gelişme Hakkındaki Görüşleri ...................................... 60 E — Kapitalist Sistemden Sosyalist Sisteme Geçiş........................................ 60 F — Schumpeter'in Görüşlerinin Kısa Bir Tenkidi ........................................ 62 BÖLÜM: VI — NEO KLASİKLERİN VE KEYNES'İN UZUN SÜRELİ GELİŞMELERLE İLGİLİ GÖRÜŞLERİ ...................................... 63 A — Neo - Klasiklerde Tam İstihdamda Gelişme.......................................... 63 B — Keynes'in Durgunluk Tezi ................................................................... 63 1 Keynes'de Yatırımların Marjinal Etkinliği Eğrisinin Faiz Elastikiyeti 65 2 Teknik Terakki ve Yatırımların Marjinal Etkinliği .......................... 67 3 Nüfus Artışı ve Yatırmlarm Marjinal Etkinliği ................................ 69 4 Yeni Sürüm Alanlarının Açılması ve Yatırımların Marjinal Etkinliği................................................................................. 69 C — Durgunluk Tezinin Tenkidi: Hızlandıran İlkesi .................................... 69 BÖLÜM: V — DOMAR MODELİ ....................................................................................... 71 A — Yatırımlar ve Kapasite Artışı ............................................................... 71 B — Modelin Anahatlan .............................................................................. 73 C — Sermayenin Potansiyel Sosyal Verimliliği Kavramı .............................. 78 BÖLÜM: VI — HARROD'UN MODELİ............................................................................. 83 A — Modeldeki Varsayımlar........................................................................ 83 1 Tasarruf Varsayımı ......................................................................... 83 2 Hızlandıran İlkesi............................................................................ 84 B — Modelin İşleyişi ................................................................................... 85 1 Gerekli Büyüme Hızı ....................................................................... 85 2 Fiili Büyüme Hızı ve gerekli Büyüme Hızından Sapmalar................ 86 3 Üretim Planlan ve Talep................................................................... 88 C — Modeldeki Basitleştirici Varsayımiann Değiştirilmesi .......................... 90 1 Yatırım Fonksiyonunun Değiştirilmesi ve Modelin Vargıları ........... 90 2 Tasarruf Meyilinde ve Hızlandıran Katsayısında Sistemli Değişmeler ve Modelin Vargıları 91 D — Gelir Artışının Sınırları Yahut Tabii Büyüme Hızı................................ 92 E — Harrod'un Modelinin Bütünü ............................................................... 93 BÖLÜM: VII — ÇARPAN - HIZLANDIRAN KONJONKTÜR MODELLERİ................... 97 A — Konjonktür Teorilerine Toplu Bir Bakış............................................... 97 B — Hızlandıran ilkesi ve Gecikmeli Yatırım, Tasarruf Fonksiyonları ... 99 C — Basit Bir Çarpan - Hızlandıran Konjonktür Modelinin İşleyişi ........... 102 D — Hızlandıran Katsayısının ve Tasarruf Yahut Tüketim Meylinin Değeri ve Dalgalanmalar ................................................................... 105 E — Çarpan - Hızlandıran Konjonktür Modellerinin Kısa Bir Tenkidi .. 108 BÖLÜM: VIII — HİCKS'IN KONJONKTÜR MODELİ.................................................... 111 A — Hicks'teki Tüketim ve Yatınm Fonksiyonlan, Denge Gelir Seviyesi ve Dengeden Sapmalar........................................................ -111 B — Hicks'teki Konjonktür Dalgalanmalannın Anahatlan .......................... 115 C — Moneter Faktörler: Para Denklemlerindeki Gecikmeler ve Konjonktür Dalgalanmaları ............................................................... 118 BÖLÜM: IX —NEO-KLASİK İSTİKRARLI BÜYÜME: SOLOW MODELİ..................... 121 A — Değişir Sermaye-"Hasıla Oranı Varsayımı ......................................... 121 B — İstikrarlı Denge: Tam İstihdam ve Tam Kapasite Büyüme ................. 122 C — Denge Faktör Fiyatlan ........................................................................ 124 D — Faiz Mekanizması ve Moneter Faktörler............................................. 125 E — Tasarruf Fonksiyonunun Değiştirilmesi ve İstikrarlı Büyüme Dengesi................................................................................ 126 F — Sabit Katsayılı Üretim Teknikleri ve İstikrarlı Büyüme Dengesi .... 127 BÖLÜM: X — ÜRETİM FONKSİYONU; TAM KAPASİTE VE TAM İSTİHDAM BÜYÜME ............................................................... 131 A — Üretim Fonksiyonları Çeşitleri............................................................ 131 B — Tam Kapasite ve Tam İstihdam Büyüme Oranı Sorunu...................... 135 EK: Cobb - Douglas Üretim Fonksiyonu................................................... 139 KISIM II GELİŞEN EKONOMİLER VE BÜYÜME BÖLÜM: XII — W. W. ROSTOW'UN GELİŞME TEORİSİ.............................................. 143 A — Giriş................................................................................................... 143 B — Gelişme Safhaları ............................................................................... 144 1 Geleneksel Toplum ....................................................................... 145 2 İntikal Safhası ............................................................................... 146 3 Kalkınma Safhası........................................................................... 151 4 Olgunluk Safhası........................................................................... 154 5 Kütlevi Refah Çağı ........................................................................ 154 C — Rostow'un Safha Teorisinin Tenkidi................................................... 156 BÖLÜM: XIII — GELİŞEN ÜLKELER İÇİN ÜRETİM FONKSİYONU VE TALEP ANALİZİ ....................................................................... 159 A — Üretim Fonksiyonunun Özellikleri ve Emek Piyasası......................... 160 1 Teknolojik İşsizlik......................................................................... 160 2 Ücretlerin Yüksek Olmasından Doğan İşsizlik............................... 163 3 Gizli İşsizlik.................................................................................. 165 4 Gayrı İradi İşsizlik........................................................................ 167 5 İradi İşsizlik.................................................................................. 167 6 Mevsimlik İşsizlik ........................................................................ 167 7 Toplam Harcama Noksanından Doğan Gayrı İradi İşsizlik............ 168 B — Ücret Politikasının Ekonomik ve Sosyal Etkileri ................................ 169 1 Ücretlerin Yükseltilmesinin Etkileri.............................................. 169 2 Gelişen Ülkelerde Ücretlerin Yükseltilmesinin Ekonomik Etkileri 171 3 Gelişmiş Ülkelerde Kalkınma Hızını Düşürmeden Sosyal Adalet Sağlayacak Tedbirler 175 C -— Gelişen Ülkeler İçin Talep Analizi: Keynesil Enflâsyonist Açık Modeli ................................................................. 178 D — Gelişen Ülkelere Uygulanabilir Formel Keynegil Harcama Modelinin Kuruluşu ........................................................... 181 1Keynesgil Talep Fonksiyonunu ve Kapasite Limitini İçeren Model .................................................................................... 181 1.Keynesgil Talep Fonksiyonunu, Kapasite Limitini ve Bütçe Denkliği Şartını İçeren Model 183 2.Keynesgil Talep Fonksiyonunu, Kapisite Limitini ve Döviz Tahdidini İçeren Model 186 EK: Sayısal Örnekler ......................................................................................... 189 BÖLÜM: XIV — GELİŞEN ÜLKELER İÇİN HARROD - DOMAR SINGER TİPİ BİR BÜYÜME MODELİ.......................................................... 192 A —Giriş.................................................................................................... 192 B — Formel Modelin Kuruluşu .................................................................. 195 a.Harrod - Domar Denklemi ................................................................ 195 b.Modele Devletin Dahil Edilmesi........................................................ 196 c.Modele Nüfus Artış Oranının Dahil Edilmesi ................................... 197 d.Modele Dış Tasarruf Oranının Dahil Edilmesi................................... 197 EK: Gelir Artış Oranı, Nüfus Başına Düşen Gelir Artış Oranı ve Nüfus Artış Oranı Arasındaki İlişki............................................................ 199 C — Modelin Planlama ve Programlama Tekniği Olarak Kullanılması.. 201 D — Modelin Büyüme Analizi Aleti Olarak Kullanılması: Parametreler Arasındaki ilşikiler........................................................ 205 3 Parametreler Arası İlişkilere Toplu Bir Bakış................................. 205 5 Kişi Artış Oranının Düşürülmesinin Etkileri.................................. 207 6 Büyüme Oranı ve Tasarruf Oram .................................................. 209 7 Kişi Başına Düşen Gelir ve Nüfus Artışı........................................ 210 EK: Nüfus Artış Oranının Değişmesinin Uzun Dönem Emek ve Sermaye Arzı Üzerindeki Etkisi ve Gelir Seviyesi.............................. 211 E — Büyüme Süreci Analizi: Parametrelerin Zaman Boyunca Seyri ........... 214 1 Sermaye - Hasıla Oranının Seyri .................................................... 214 2 Tasarruf Oranının Seyri ............................................................... 216 3 Nüfus Artış Oranının Seyri ........................................................... 219 4 Dı ş Tasarrufların Seyri ................................................................. 222 BÖLÜM: XIV — PİYASA EKONOMİSİ, FELSEFESİ TEMEL KURALLARI VE UYGULAMASI .................................................. 227 A — Pisaya Ekonomisinin Teorik Çerçevesi .............................................. 228 1 Piyasa Ekonomisi Rejiminin Tanımı ve Temel Unsurları............... 228 2 Piyasa Ekonomisi ve Karma Ekonomi.......................................... 230 3 Gelişen Ekonomiler, Piyasa Ekonomisi ve Planlama...................... 231 4 Özelleştirme ve Başlıca Kuralları.................................................... 232 5 Liberal Ekonominin Evrimi ve Piyasa Ekonomisi......................... 235 B — Türkiye'de Piyasa Ekonomisi Öncesi Ekonomik Rejim Uygulamalarının Panoraması ............................................................. 239 1 Atatürk ve Devletçilik Rejimii ........................................................ 240 2 "Liberal Ekonomi" ve "Devletçilik" Rejimi Rekabeti .................... 241 3 Karma Ekonomi, Sosyal ve Ekonomik Reformlar......................... 242 4Yetmişli Yıllar, Radikal Akımlar ve Ekonomi Politikaları Üzerindeki Etkileri .......................................................... 242 C — Türkiye'de Son Yıllardaki Piyasa Ekonomisi Uygulamaları................ 244 1 24 Ocak 1980 Kararlan ve Piyasa Ekonomisi ............................... 244 2 1983 Sonrası Ekonomi Politikalan ve Piyasa Ekonomisi ............. 246 3 1983'den Bu Yana Ana Çizgileri Bakımından Ekonominin Performansı .................................................................. 247 D — Bugün Piyasa Ekonomisinin Yanlış ve Eksik Uygulanan İlkeleri, Alınan Menfi Sonuçlar ve Düzeltilmesi Gerekli Hususlar .................. 251 1 Enflasyon...................................................................................... 251 2 Ücret Artışlannın Yetersizliği ve Sendikal Haklar.......................... 253 3 Gelir Dağılımının Bozulması ......................................................... 254 4 Özel Teşebbüsler ve Serbest Rekabet İlkesindeki Aksamalar .... 254 5 Fiyat Mekanizmasının Kaynaklann Etkin Dağılımı Fonksiyonunu Başarmasını Engelleyen Politikalar 255 6 Pozitif Faiz ve Gerçekçi Döviz Kuru İlkelerinden Sapmalar.......... 256 YARARLANILAN BAŞLICA ESERLER ........................................................................... 259