Boşanma Davası Sırasında Ölümün Eşin Mirasçılığına Etkisi

1.BÖLÜM: TEMEL SORUNUN TESPİTİ, FARKLI ÇÖZÜM İHTİMALLERİ VE HUKUK SİSTEMLERİ İLE TÜRK HUKUKUNDA YÜKSEK YARGI UYGULAMASI VE ÖĞRETİDEKİ GÖRÜŞLERE GENEL BİR BAKIŞ § 1. Hukuki sorunun genel hatlarıyla ortaya konulması ve çeşitli ihtimaller ..................... 1 I. Sorunun ortaya konulması ve çalışmanın hedefi ile yapısı ................................... 1 II.Sorunun çözümündeki eğilimlere genel bir bakış ve asıl soruna bağlı yan hususlar ............................................................................................... 5 III.Türk hukukunda soruna dair gelişmeler ve sorunun önemini koruyor olması ...... 14 IV.En temel hatlarıyla muhtemel çözüm yönleri ve hukuk sistemlerine kısa bir bakış ..................................................................................................................... 16 1.Dört temel seçenek............................................................................................ 16 2.Boşanma dâvasına önem atfetmeyen sistemler ................................................. 18 2.1. Genel olarak ............................................................................................. 18 2.2. Hukukumuzda 743 Sayılı Türk Kanunu Medenîsinde geçerli olan sistem ...................................................................................................... 19 2.3. İsviçre hukuku ......................................................................................... 19 2.4. Alman hukukunda BGB'in ilk taslağındaki durum.................................. 19 2.5. Fransız hukukunun güncel durumu.......................................................... 20 2.6. Birleşik Krallık Hukuku .......................................................................... 22 2.7. İtalyan hukuku ......................................................................................... 23 2.8. Kesinleşmiş ayrılık kararına mirasçılığı engelleyici sonuç bağlanmış olması hususu hariç Lüksemburg hukuku ............................................... 27 2.9. Kesinleşmiş ayrılık kararına mirasçılığı engelleyici sonuç bağlanmış olması hususu hariç Hollanda hukuku..................................................... 28 2.10. Slovakya Hukuku .................................................................................... 29 2.11. Bulgar Hukuku ........................................................................................ 29 2.12. Belçika Hukuku ....................................................................................... 29 2.13. Danimarka hukuku .................................................................................. 31 2.14. Romanya hukuku ..................................................................................... 32 2.15. Çek hukuku.............................................................................................. 32 2.16. Yunan hukuku ......................................................................................... 33 2.17. Norveç hukuku ........................................................................................ 33 2.18. Estonya hukuku ....................................................................................... 33 3.Salt boşanma (veya ayrılık) sebeplerinin bulunmasına ortada buna yönelik bir dâva olmasa dahi hukuki sonuç bağlayan sistemler .................................... 34 3.1. Genel olarak .............................................................................................. 34 3.2. İrlanda hukuku........................................................................................... 35 3.3. Macar hukuku ............................................................................................ 35 3.4. Hırvat hukukunda bu yönde değerlendirilebilecek hususlar ...................... 36 3.5. İspanya hukukunda bu yönde değerlendirilebilecek yönler ....................... 37 3.6. Belarus hukuku .......................................................................................... 39 3.7. Moldova hukuku ........................................................................................ 39 4.Boşanma (ayrılık) dâvasına tek başına mirasçılığı engeller şekilde önem atfeden sistemler ............................................................................................... 40 4.1. Genel olarak............................................................................................... 40 4.2. İsveç hukuku .............................................................................................. 41 4.3. Portekiz hukuku ......................................................................................... 41 4.4. Finlandiya hukuku ..................................................................................... 42 4.5. Eski hukukumuz açısından özellik gösteren bir durum ............................. 43 5.Boşanma dâvasına ancak bazı koşullar altında mirasçılığı engelleme yönünde sonuç bağlayan sistemler ................................................................... 44 5.1. Genel olarak............................................................................................... 44 5.2. Sırp hukuku ............................................................................................... 45 5.3. Bosna hukuku ............................................................................................ 45 5.4. Kosova hukuku .......................................................................................... 46 5.5. Slovenya hukuku ....................................................................................... 46 5.6. Litvanya hukuku ........................................................................................ 46 5.7. Polanya hukuku ......................................................................................... 47 5.8. Makedonya hukuku ................................................................................... 48 V. Sorunun ele alınmasına ilişkin olarak bu çalışmadaki temel yaklaşım ................. 49 VI.Çeşitli ihtimaller ................................................................................................... 56 1.Boşanma sebebi bulunup da eşlerden birinin boşanma iradesini herhangi bir biçimde ifade etmeden (edemeden) ölmesi ihtimali .................................... 57 2.Boşanma iradesinin dâva açmak dışında ya da dâva açmaya öncel işlemler şeklinde açıklandığı durumlar........................................................................... 63 3.Boşanma dâvasının açılması için usuli işlemlerin başlatıldığı ya da dâvanın açıldığı ancak henüz sonuçlanmadığı durumlar .................................. 64 4.Eşler arasında ayrılığa karar verilmiş iken eşlerden birinin ölümü ................... 67 5.Evliliğin iptaline ilişkin ihtimaller .................................................................... 68 § 2. Yargıtay kararlarına kısa bir bakış.............................................................................. 69 I. Genel olarak .......................................................................................................... 69 II.Türk Medenî Kanundan önceki döneme ait uygulama ......................................... 69 1.Dâvayı kimin açtığına göre ayrım yapar yöndeki Yargıtay'ın eski uygulaması 2.Dâvayı kim açmış olursa olsun kesinleşmeye kadar hayatta olan eşin diğerine mirasçı olacağı yönündeki ağırlıklı Yargıtay uygulaması................... 70 III.Yargıtay'ın TMK m. 181 II hükmünden sonraki uygulaması ............................... 71 1.Genel olarak ...................................................................................................... 71 2.Boşanma dâvasının konusuz kalması ................................................................ 72 3.Hâkimin kendiliğinden TMK m. 181 II hükmünün uygulanabileceğini dikkate alması................................................................................................... 72 4.Dâvanın (varsayımsal) boşanmada kusurun tespitine ilişkin olacağı ve ayrıca mirasçı olunamayacağının tespitine karar verilemeyeceği hususları...... 73 5.TMK m. 181 II hükmünün ayrı bir dâvanın konusu olamayacağı hususu......... 74 6.Diğer bazı ilginç Yargıtay kararlarından örnekler............................................. 76 6.1. Ölümden sonra boşanma dâvasının evliliğin iptali dâvası şeklinde ıslah edilemeyeceği .................................................................................. 76 6.2. Dâvacı tarafın ölümden sonra boşanma dâvasından feragat ederek, karşı tarafın TMK m. 181 II hükmü çerçevesinde dâvaya devam etmesini engelleme hakkının bulunup bulunmadığı hususu ...................... 77 § 3. Hukukumuzda öteden beri tartışılan bu soruna ilişkin görüşlere kısa bir bakış.......... 80 I. Genel olarak ......................................................................................................... 80 II.743 Sayılı Medeni Kanun (Türk Kanunu Medenisi) dönemindeki tartışma ve görüşler ................................................................................................................. 80 1.Boşanma dâvası sırasında ölen eşe sağ kalan eşin mirasçı olması gerektiği yönündeki görüş ............................................................................................... 80 2.Boşanma dâvasına mirasçıların devam edebilmesi ve mirasçılığın önlenebilmesi görüşü (Saymen) ....................................................................... 82 III.Yeni dönemde ileri sürülen görüşlerin genel hatları ............................................. 84 1.Sorunun miras hukuku kurumları ile halledilmesi yönündeki eğilimler ........... 84 1.1. Genel olarak .............................................................................................. 84 1.2. Boşanma dâvası açılmasının dâvacı tarafından dâvalının mirastan ıskat edildiği ya da dâvacının dâvalının mirasından feragat ettiği şeklinde anlaşılması gerektiği görüşü (Hatemi/Serozan) ......................................... 86 2.Yeni düzenleme ile getirilen çözümün esasen gizli bir mirastan yoksunluk sebebi olduğu görüşü ........................................................................................ 93 3.Hükmün tek yönlülüğünün doğru olduğu ve kusur itibariyle sadece ağır kusur gerektiren boşanma sebeplerinde uygulanması gerektiği görüşü (Kılıçoğlu) ........................................................................................................ 95 4.TMK m. 181 II hükmüne dair diğer bazı yaklaşımlar....................................... 100 II.BÖLÜM: DİĞER BAZI YAKIN HUKUK SİSTEMLERİNDEKİ HUKUKİ DURUM § 4. Alman hukukundaki durum ........................................................................................ 102 I. Genel olarak ......................................................................................................... 102 II.Alman hukukundaki hükmün tarihi gelişimine ve arka planına kısa bir bakış...... 104 III.BGB § 1933 hükmünün uygulanma koşulları ....................................................... 107 1.Genel olarak ...................................................................................................... 107 2.Miras bırakan tarafından açılmış ve sürdürülmekte olan bir boşanma davasının bulunması koşulu ve buna dair bazı sorunlar.................................... 108 2.1. Miras bırakan tarafından boşanma davası açılmamış olduğu durumlarda mirasçılar BGB § 1933 hükmünden yararlanabilir mi? ......... 109 2.1.1. Nazi Almanya'sındaki bir uygulama............................................... 109 2.1.2. Boşanma davası açılmasının sadakat ve güven ilkesine aykırı şekilde önlenmesi nedeniyle BGB § 1933 hükmünün uygulanmaması? ............................................................................. 110 a)Bavyera Eyalet Yüksek Mahkemesinin bir kararı ve karardaki bazı düşünceler ........................................................................... 111 b)Değerlendirmeler ........................................................................ 112 2.1.3. Yasal temsilci tarafından boşanma davasının açılması ve hukuki durum ................................................................................. 113 2.2. Boşanma dilekçesinin mahkemeye verilmiş olmasının açılmış boşanma davası koşulu açısından yetersizliği?......................................... 116 2.2.1. Açılmış boşanma davasından hareket edilebilmesi için dava dilekçesinin karşı tarafa tebliği gereği............................................. 117 2.2.2. Görevli ve yetkili mahkemede dava açılmamasının etkisi?............. 119 2.3. Davanın uzun süre takip edilmemesinin anlamı ve sonuçları? .................. 120 3.Davalının davacının boşanma davasına onay vermesi (davayı kabul etmesi) .............................................................................................................. 121 3.1. Onayın anlamı ve gerçekleşme koşulları ................................................... 121 3.2. Verilen onayın geri alınması (Widerruf) ve özellikler ............................... 128 4.Diğer bazı hususlar ........................................................................................... 130 5.Boşanma davasının haklı (begründet) olması ................................................... 131 5.1. Genel olarak............................................................................................... 131 5.2. Boşanma sebepleri ve buna dair bazı temel hususlar ................................. 132 5.3. Özellikle boşanmada kusurun önemsizliği hususu .................................... 134 5.4. Anlaşmalı boşanmada hukuki durum......................................................... 138 5.5. Bütün boşanma sebeplerinin dayanaklı olması gerekir mi? ....................... 142 5.6. İspat açısından bazı özellikler.................................................................... 142 IV.Mirasçılığı ortadan kaldırmak için boşanma davasının yeterliliği? ...................... 143 V. Mirasçıların açacağı davanın hukuki niteliği ........................................................ 147 VI.Alman hukukundaki düzenlenmenin tek yönlülüğü ve bunun Anayasaya uygunluğu sorunu ................................................................................................. 149 1.Bu konuda öğretide savunulan bazı görüşler ve tespitler .................................. 150 1.1. Hükmün anayasaya kısmi aykırılığı........................................................... 150 1.2. Anayasaya aykırılık iddialarının özü ve varılan sonuçlar açısından farklılıklar ................................................................................................. 151 1.3 Anayasaya aykırılık açısından muhtemel gerekçe ve dayanaklar ............... 152 1.3.1. Genel olarak ..................................................................................... 152 1.3.2. GG Art. 14'de düzenlenmiş miras hakkına aykırılık........................ 153 1.3.3. GG Art 3'de düzenlenmiş olan eşitlik ilkesine aykırılık .................. 154 1.3.4. GG Art. 6 I'de düzenlenmiş olan evliliğin ve ailenin kanunun özel koruması altında olması kuralına aykırılık............................... 159 1.4. Anayasaya uygun yorum yöntemi ile sorunun aşılması imkânı? ............... 160 2.Konuya dair bazı mahkeme kararları ................................................................ 161 2.1. Alman Federal Mahkemesinin sorunu açık bırakan 6.6.1990 tarihli kararı ........................................................................................................ 161 2.2. Alman Federal Mahkemesinin sorunu açık bırakan 13.7.1994 tarihli kararı ......................................................................................................... 162 2.3. Alman Federal Anayasa Mahkemesi'nin konuyu açık bırakan 15.2.1995 tarihli kararı ............................................................................. 164 2.4. Hükümde anayasaya aykırılık görmeyen Koblenz OLG'in 27.11.2006 tarihli kararı............................................................................................... 165 3.Değerlendirme ve arasonuç............................................................................... 168 VII.Sağ kalan eşin mirasçılığının gerçekleşmediğinin ileri sürülmesi açısından süre sorunu? .......................................................................................................... 168 VIII.Alman hukukuna dair genel bir değerlendirme ..................................................... 168 § 5. Avusturya hukukundaki durum .................................................................................. 170 I. Özel olarak Avusturya hukukuna değinilmesinin gerekçeleri .............................. 170 II.Genel olarak eşin mirasçılığı ve özellikleri........................................................... 170 III.Avusturya hukukunda 2016 sonuna kadar geçerli olan hukuki durum ................. 172 1.Boşanma kararının mirasçılığa etkisi ................................................................ 172 2.Boşanma davası sırasında ölümün mirasçılığa etkisi ........................................ 174 2.1. Kanun hükmünün arka planı ve tarihi gelişimi .......................................... 174 2.2. Hükmün uygulanma koşulları.................................................................... 178 a)Genel olarak .......................................................................................... 178 b)Sürmekte olan boşanma davası koşuluna dair ...................................... 179 c)Davanın sona ermesi ve mirasçıların eşin mirasçılığını engelleme imkânı ................................................................................................... 180 c)Kusur esasına dair ................................................................................. 181 d)Ölüme bağlı tasarrufların durumu......................................................... 183 e) § 759 ABGB de öngörülen durumun hukuki niteliği ............................ 184 f)Diğer bazı ilgili hususlar ....................................................................... 184 IV.Avusturya Hukukunda 1 Ocak 2017 tarihinden itibaren geçerli olan reform sonrasında hukuki durum ...................................................................................... 187 1.Avusturya Medeni Kanunun eşin mirasçılığına dair 746. paragrafı ve getirilen yeni düzenlemenin genel hatları ......................................................... 187 2.Yeni hükmün gelişim tarihine ve gerekçesine dair ........................................... 189 3.Hükmün uygulanma koşulları üzerine .............................................................. 194 4.Hükmü dair bazı sorunlar ve tartışmalar ........................................................... 196 V. Avusturya hukukuna dair genel bir değerlendirme............................................... 198 § 6. İsviçre hukukundaki durum ........................................................................................ 200 I. Genel olarak İsviçre hukukunda eşin mirasçılığı ve özellikleri ............................ 200 II.Boşanma ile yasal miras hakkının ortadan kalkması esası ve uygulaması ............ 204 1.Temel prensip ve bunun özellikleri................................................................... 204 2.Bu süreçte eşin mirasçılığının engellenmesi açısından muhtemel imkânlar?.... 204 3.Boşanma davası sürecinde eşin mirasçılığı kuralının geçerliliğine dair ilkeye ve hükme eleştirel yaklaşımlar? ............................................................ 205 III.Boşanma davasından önce ya da boşanma davası sırasında yapılmış olan ölüme bağlı tasarrufların etkisi ve bu açıdan hukuki durum ................................. 211 1.Genel olarak boşanmanın ölüme bağlı tasarruflara etkisi ve çeşitli ihtimaller .......................................................................................................... 211 2.Boşanma davası öncesinde yapılmış olan ölüme bağlı tasarruflara gerçekleşmiş boşanmanın etkisi ....................................................................... 214 3.Boşanma davası sırasında yapılmış olan ölüme bağlı tasarrufların etkisi ......... 215 IV.İsviçre hukukunda evliliğin geçersizliği (iptali) ve konu açısından önem arz eden özellikler ................................................................................................. 216 V. İsviçre hukukuna dair kısa bir değerlendirme............................................................... 219 III.BÖLÜM: TÜRK MEDENİ KANUNUN GETİRDİĞİ ÇÖZÜMÜN AYRINTILI DEĞERLENDİRİLMESİ § 7. Eşin mirasçılığının arka planı ve boşanma dâvası üzerinden eşin mirasçılığın engellenmesinin maddi dayanaklarının bulunup bulunmadığı sorunu ....................... 221 I. Genel olarak çıkış noktası..................................................................................... 221 II.Eşin mirasçılığının anlamı: Eşin mirasçılığının gelişimi ve gerekçelerine kısa bir bakış ................................................................................................................ 221 III.Eşin mirasçılığının ölüm anında evliliğin varlığını gerektirmesi ve evliliğin ölümden önce sona ermesiyle muhtemel yasal mirasçılığın kesin olarak ortadan kalkması ................................................................................................... 236 IV.Evliliğin boşanma açısından sona erme sürecine girdiği durumlarda mirasçılığın maddi gerekçelerinin sorgulanması................................................... 240 1.Evliliğin sona ermesi sürecinde gerçekleşen mirasçılığın gerçekte eşin mirasçılığı ile hedeflenen amaçlarla çelişmesi.................................................. 240 2.Evliliğin sona ermesi sürecinin anlamı ve bunun somutlaştırılması.................. 247 3.Yasa koyucunun müdahalesinin zorunluluğu? .................................................. 252 V. Bazı özel durum ve sorunların değerlendirilmesi .................................................. 256 1.Genel olarak ...................................................................................................... 256 2.Salt boşanma dâvasının açılmış olmasının maddi gerekçe olarak değerlendirilebilirliği ........................................................................................ 256 2.1. Sorunun ortaya konulması ve ayrıştırılması............................................... 256 2.2. Boşanma dâvası açma iradesinin aynı zamanda mirasçılıktan çıkarma iradesinin görünüş biçimi olarak değerlendirilmesi ................................... 257 2.3. Boşanma dâvası açma iradesinin kanun koyucu tarafından eşin mirasçılığını sona erdirmek yönünden maddi gerekçe olarak değerlendirilmesi ....................................................................................... 258 2.4. Olması gereken hukuk anlaşıyışıyla önerilen mirasçılıktan çıkarma ve mirastan feragat varsayımları ve bunların bu bağlamda değerlendirilmesi ....................................................................................... 267 a)Bu yaklaşımın ana hatları ...................................................................... 267 b)Mirasçılıktan çıkarma varsayımı görüşünün eleştirilmesi ..................... 272 c)Boşanma dâvası dâvacısının karşı tarafın mirasından feragat ettiği varsayımı yaklaşımının eleştirisi ........................................................... 275 VI.Evliliğin iptali açısından değerlendirme................................................................ 279 1.Genel olarak ...................................................................................................... 279 2.Evliliğin sona ermesi şekli olarak evliliğin iptali ile yok hükmünde olan evliliklere dair bazı hususlar ............................................................................. 280 3.Evliliğin iptali ile boşanmanın farklı dogmatik temellere dayanmasının önemi ................................................................................................................ 290 4.Evliliğin iptalinde mirasçılığın tanınmamasının kural olarak benimsenebilirliği ve ancak istisnai durumlarda mirasçılığın dayanaklı sayılabilirliği..................................................................................................... 295 § 8. Medenî Kanunun getirdiği çözümün gelişimi ve tek yönlülüğünün giderilmesi süreci.......................................................................................................................... 303 I. Medenî Kanunun getirdiği çözümün ana hatları ile gelişim tarihi ........................ 303 II.Anayasa Mahkemesi kararı ve hükmün tek yönlülüğünün giderilmesi ................. 305 1.Hükmün somut norm denetimi üzerinden Anayasa Mahkemesi önüne gelme süreci...................................................................................................... 305 2.Somut olaydaki özellikleri ve yerel mahkemenin gerekçeleri........................... 306 2.1. Dâvanın yenilenmesi sürecinde dâvalının ölmesi nedeniyle dâvalı mirasçılarının dâvaya devam etmelerinin mümkün olamaması ................. 306 2.2. Manavgat 1. Asliye Hukuk Mahkemesine göre MK m. 181 II hükmünün konuluş gerekçesi ve hükmün arka planı ................................. 306 2.3. Hükmün Anayasaya aykırılığı açısından Manavgat Mahkemesinin gerekçeleri ................................................................................................. 307 III.Anayasa Mahkemesi kararının temel hatları ......................................................... 308 1.Anayasa Mahkemesinin Manavgat 1. Asliye Hukuk Mahkemesi başvurusu gerekçeleri ile sınırlı bir değerlendirme yapmış olması .................................... 308 2.Anayasa Mahkemesinin temel iki gerekçesi: Eşitlik ilkesi (AY. m. 10) ile hak arama hürriyeti (AY. m. 36) ...................................................................... 309 3.Ayrık oy gerekçesi: TMK m. 181 II hükmünün Anayasanın 2. ve 41. maddelerine bütünüyle aykırı olduğu görüşü ................................................... 311 IV.Anayasa Mahkemesi kararının çeşitli açılardan değerlendirilmesi ....................... 312 1.Genel olarak ...................................................................................................... 312 2.Şekle ve usule ilişkin hususlar itibariyle değerlendirme ................................... 312 2.1. Kararda anayasaya aykırılık itibariyle öğretide tartışmalara ve benzer hukuk düzenlerindeki düzenlemelere değinilmemiş olması ...................... 312 2.2. Kararın yürürlüğüne ilişkin kısımda başka bir karara ilişkin cümlelerin yer alması ............................................................................... 313 2.3. Somut olaydaki hukuki durumun açıklıkla saptanmamış olmasının muhtemel sonuçları.................................................................................... 314 2.4. Hükmün uygulama alanının ortaya konulmaması ve buna bağlı sonuçlar . 315 3.Eşitlik ilkesi itibariyle değerlendirme ............................................................... 319 3.1. Genel olarak .............................................................................................. 319 3.2. Dâvalı tarafın kusurlu olması ihtimalinde hukuki durum .......................... 320 a)Ölen dâvacı eş ise .................................................................................. 320 b)Ölen dâvalı eş ise................................................................................... 323 aa) Dâvacıya dâvaya devam etme imkânı tanınmamış olmasının eşitlik ilkesi açısından değerlendirilmesi ........................................ 323 bb) Ölen dâvalının mirasçılarına dâvaya devam etme imkânının tanınmamış olmasının eşitlik ilkesi açısından değerlendirilmesi..... 324 3.3. Dâvacı eşin kusurlu olması ihtimalinde hukuki durum.............................. 325 a)Dâvacı eş ölmüş ise ............................................................................... 325 b)Dâvalı eş ölmüş ise................................................................................ 326 aa) Dâvacıya dâvaya devam hakkı tanınmamasının eşitlik ilkesi açısından değerlendirilmesi ............................................................. 326 bb) Dâvalının mirasçılarına dâvaya devam hakkının tanınmamış olmasının eşitlik ilkesi açısından değerlendirilmesi ........................ 327 4.Hak arama hürriyeti itibariyle değerlendirme ................................................... 331 4.1. Genel olarak .............................................................................................. 331 4.2. Hak arama hürriyeti açısından değerlendirme ........................................... 332 4.3. Tarafların eşitliği (silahların eşitliği) açısından hukuki durumun değerlendirilmesi ....................................................................................... 333 5.Azınlık gerekçeleri açısından değerlendirme .................................................... 334 5.1. Boşanma dâvasındaki tarafların iradelerinin belirsizliği nedeniyle eski sisteme dönüş?........................................................................................... 334 5.2. Ailenin korunması ilkesine aykırılık? ........................................................ 334 a)Evlilik birliğinin korunması esası bakımından değerlendirme............... 334 b)Aile ilişkileri açısından değerlendirme .................................................. 337 5.3. Hukuk devleti ve toplumun huzuru gerekçeleri? ....................................... 339 5.4. Azınlık gerekçesinin vardığı sonuç ile çelişir niteliği ................................ 340 6.Diğer bir muhtemel gerekçe olarak miras hakkı (AY m. 35) açısından değerlendirme ................................................................................................... 340 6.1. Genel olarak............................................................................................... 340 6.2. Anayasal düzeyde güvence altına alınan miras hakkının kapsamı ve kanun koyucunun biçimlendirme alanı? .................................................... 341 7.Anayasa mahkemesinin iptal yerine anayasaya uygun yorum yoluyla sorunu halledebilmesi imkânı (yorumlu ret kararı) açısından değerlendirme ................................................................................................... 355 8.Anayasa Mahkemesi kararının değerlendirilmesi açısından önceki metin ve/veya güncel metin açısından varılan sonuçlar.............................................. 357 § 9. Hükmün güncel halinin değerlendirilmesi.................................................................. 361 I. Hükmün güncel hali ve temel özellikleri .............................................................. 361 II.Sorunların tespiti ve sınıflandırılması.................................................................... 361 III.Genel olarak hükmün uygulanma koşulları ........................................................... 361 IV.Sürdürülmekte olan bir boşanma dâvasının bulunması ......................................... 362 1.Boşanma dâvasının açılmış olması ................................................................... 362 1.1. Genel olarak dâvanın ve özel olarak boşanma dâvasının açılması............. 362 1.2. Görünüş itibariyle boşanma dâvası açılmış gözükmekle birlikte gerçekte usulüne uygun şekilde boşanma dâvasının bulunmadığı durumlar ................................................................................................... 366 1.3.Boşanma dâvasının açılması açısından yetkilendirilme yapılmış olmakla birlikte dâvanın açılmasından önce eşlerden birinin öldüğü durumlar .................................................................................................... 369 2.Boşanma dâvasının sürmekte olması (Dâvanın sona ermemiş olması) ............. 371 2.1. Konunun önemi ......................................................................................... 371 2.2. Görevsiz veya yetkisiz mahkemede dâvanın açılmış olmasına dair özellikler .................................................................................................... 372 2.3. Dâvanın işlemden kaldırılması (HMK m. 150) ve bunun TMK m.181 II hükmü açısından önemi.............................................................. 374 2.4. Boşanma dâvasının geri alınması ve etkisi ................................................ 377 2.5. Boşanma davasından feragat (HMK m. 307) ve bunun etkisi.................... 380 3.Boşanmaya karar verilerek hükmün kesinleşmesi ve bunun sonuçları ............. 384 3.1. Genel olarak............................................................................................... 384 3.2. Boşanma hükmünün kesinleştiği ancak diğer hususların (nafaka, tazminat vs) henüz kesinleşmediği durumlar ............................................ 386 3.3. Hükmün temyiz sürecinde olm