Milletlerarası Özel Hukukta Kripto Varlıklara İlişkin Hak Sahipliği İhtilaflarında Uygulanacak Hukuk

ÖNSÖZ III İÇİNDEKİLER V KISALTMALAR LİSTESİ XI GİRİŞ 1 BİRİNCİ BÖLÜM KRİPTO VARLIK TEKNOLOJİSİ I. Kripto Varlıkların Altyapısı: Blokzincir 3 A. Blokzincir Teknolojisinin Ortaya Çıkışı ve Tanımı 3 B. Blokzincir Teknolojisine İlişkin Bazı Temel Kavramlar 5 1. Kripto Madenciliği (Mining) 5 2. Kriptografik Hash Fonksiyonu 7 3. Blokların Oluşumu 8 4. Çatallanma (Fork) 9 C. Blokzincir Türleri 10 1. Genel (Public) Blokzincir 10 2. Özel (Private) Blokzincir 10 3. Konsorsiyum (Consortium) Blokzincir 11 D. Blokzincir Kullanıcıları 11 E. Blokzincir Uzlaşma (Consensus) Protokolleri 12 1. Proof of Work (PoW-İş Kanıtı) 12 2. Proof of Stake (PoS-Hisse İspatı) 13 F. Blokzincir Teknolojisinin Özellikleri ve Teknik Yapısı 13 1. Dağıtık Ağ Yapısı 14 2. Merkezi Olmama 15 3. Verilerin Değiştirilememesi 16 4. Şeffaflık ve Gizlilik 17 II. Kripto Varlıklar 18 A. Kripto Varlık Kavramı 18 B. Kripto Varlıkların Sınıflandırılması 20 1. Teknik Açıdan Kripto Varlıkların Sınıflandırılması 21 2. Kripto Varlıkların Temsil Ettikleri Değere Göre Sınıflandırılması 22 a. Yerel Kripto Varlıklar (Native-Crypto-Assets) 22 b.Yerel Olmayan Kripto Varlıklar (Non-Native Crypto Assets) 23 (1) Hizmet Tokenleri (Utility Tokens) 23 (2) Menkul Kıymet Tokenleri (Security Tokens) 24 (3) E-Para Tokenleri (E-Money Tokens) 27 (4) Varlığa Dayalı Tokenler (Asset-referenced Tokens) 29 C. Kripto Varlıklara İlişkin Bazı Kavramlar 30 1. Açık Anahtar (Public Key) 30 2. Gizli Anahtar (Private Key) 31 3. Kripto Varlık Cüzdanları 33 a. Soğuk Cüzdanlar 33 (1) Donanım Cüzdan 34 (2) Kâğıt Cüzdan 34 b. Sıcak Cüzdanlar 35 (1) Masaüstü Cüzdan 35 (2) Çevrimiçi Cüzdan 35 (3) Mobil Cüzdan 35 4. Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcıları 36 a. Genel Olarak 36 b. Tanımı 37 c. Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılarına İlişkin Düzenlemeler 39 d. İşleyişi 40 5. Kripto Varlıkların İlk Arzı (ICO) 42 6. Bazı Kripto Varlık Birimleri 44 a. Bitcoin 44 b. Ethereum 44 c. Ripple 45 İKİNCİ BÖLÜM KRİPTO VARLIK ÜZERİNDEKİ HAKKIN KONUSU VE HUKUKİ NİTELİĞİ I. Genel Olarak 47 II. Kripto Varlık Üzerindeki Hakkın Konusu ve Hukuki Niteliği 48 A. Karşılaştırmalı Hukukta Kripto Varlıkların Hukuki Niteliği 48 1. Genel Olarak 48 2. İsviçre 49 3. Almanya 52 4. Lihtenştayn 53 B. Türk Eşya Hukuku Çerçevesinde Kripto Varlıkların Hukuki Durumu 54 1. Genel 54 2. Kripto Varlıkların Eşya Hukuku Açısından Hukuki Niteliklerinin Değerlendirilmesi 57 a. Eşya Kavramı 57 b. Eşya Kavramının Unsurları 59 (1) Kişi Dışılık Unsuru 59 (2) Sınırların Belli Olması Unsuru 59 (3) Zilyetliğe (Hakimiyet Kurmaya) Elverişli Olması Unsuru 61 i. Genel Olarak Zilyetlik 63 ii. Kripto Varlıklar Üzerindeki Hakimiyetin Zilyetlik Olarak Değerlendirilmesi Yönünden İnceleme 65 (4) Cismanilik Unsuru 67 3. Kripto Varlıkların Karışması ve Ayni Haklarda Belirlilik İlkesi 69 4. Kripto Varlıkların Gayri Maddi Malvarlığı Olarak Değerlendirilmesi 71 5. Kripto Varlıkları Hukuki Anlamda Eşya Olarak Değerlendiren Görüşler 72 6. Kripto Varlıkların Hukuki Anlamda Eşya Olarak Değerlendirilmesine Dair Görüşlerimiz 73 C. Türk Sermaye Piyasası Hukuku Çerçevesinde Kripto Varlıkların Hukuki Durumu 75 1. Sermaye Piyasası Aracı Kavramı 75 2. Kripto Varlıkların Sermaye Piyasası Aracı Olarak Nitelendirilmesi 77 a. Menkul Kıymetler 77 (1) Tanımı 77 (2) Menkul Kıymet Sayılma Kriterleri 79 (3) Kıymetli Evrak ve Evraksız Kıymetli Evrak 81 (4) Kaydi Menkul Kıymetlerin Hukuki Niteliği 85 b. Diğer Sermaye Piyasası Araçlarının Kripto Varlık Kapsamında Değerlendirilmesi 87 (1) Türev Araçlar 87 (2) Yatırım Sözleşmesi 88 D. Türk Para Hukuku Çerçevesinde Kripto Varlıkların Hukuki Durumu 89 1. Genel Olarak 89 2. Paranın İşlevleri 90 3. Para Türleri 92 a. Elektronik Para 92 b. Sanal Paralar 94 E. Değerlendirmelerimiz 96 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM MİLLETLERARASI ÖZEL HUKUKTA KRİPTO VARLIKLARA İLİŞKİN HAK SAHİPLİĞİ İHTİLAFLARINDA UYGULANACAK HUKUK I. Genel Olarak 99 II. Milletlerarası Özel Hukuk Bakımından Yabancılık Unsuru Kavramı 100 III. Kripto Varlık İhtilaflarında Yabancılık Unsurunun Tespiti 102 IV. Kripto Varlık Üzerindeki Hakkın Hukuki Niteliğinin Vasıflandırılması 104 V. Kripto Varlıklara İlişkin Hak Sahipliği İhtilaflarında Uygulanacak Hukukun Tespiti 105 A. Kripto Varlıklara İlişkin Hak Sahipliği İhtilaflarına Eşya Hukuku Çerçevesinde Uygulanacak Hukuk 105 B. Kripto Varlıklara İlişkin Hak Sahipliği İhtilaflarına Alacak Hakkı Yaklaşımı Çerçevesinde Uygulanacak Hukuk 107 1. Alacağın Devri Kapsamında Kripto Varlık Devri 107 2. Alacağın Devri Sözleşmesinin Tarafları Arasındaki İlişkiye Uygulanacak Hukuk 108 3. Alacağın Devrinin Üçüncü Kişiler Bakımından Etkisine Uygulanacak Hukuk 110 VI. Karşılaştırmalı Hukukta Kripto Varlıklara İlişkin Hak Sahipliği İhtilaflarına Uygulanacak Hukuku Belirlemede Kullanılan Yöntemler 111 A. Alman Elektronik Kıymetli Evrak Kanunu Çerçevesinde Kıymetli Evrak Niteliğine Sahip Kripto Varlıklara İlişkin Hak Sahipliği İhtilaflarına Uygulanacak Hukuk 111 B. İsviçre Federal Kanunun Dağıtık Defter Teknolojisindeki Gelişmelere Uyarlanmasına İlişkin Kanun Çerçevesinde Kripto Varlıklara İlişkin Hak Sahipliği İhtilaflarına Uygulanacak Hukuk 113 C. Lihtenştayn Token ve Güvenilir Teknolojiler Hizmet Sağlayıcıları Kanunu Çerçevesinde Kripto Varlıklara İlişkin Hak Sahipliği İhtilaflarına Uygulanacak Hukuk 115 D. ABD Yeknesak Ticaret Kanunu Çerçevesinde Kripto Varlıklara İlişkin Hak Sahipliği İhtilaflarına Uygulanacak Hukuk 116 VII. Milletlerarası Özel Hukukta Kripto Varlıklara İlişkin Hak Sahipliği İhtilaflarına Uygulanacak Hukuka İlişkin Alternatif Düzenleme Arayışları 117 A. Dijital Varlıklar ve Özel Hukuka İlişkin UNIDROIT İlkeleri 117 B. Blokzinciri Teknolojisi, Akıllı Sözleşmeler ve Tüketicilerin Korunmasına ilişkin Avrupa Hukuku Enstitüsü (“ELI”) İlkeleri 119 VIII. Kripto Varlıklara İlişkin Hak Sahipliği İhtilaflarında Uygulanacak Hukukun Tespitinde Alternatif Bağlama Noktaları 120 A. Tarafların İrade Serbestisi Çerçevesinde Seçtikleri Hukuk 120 B. Kripto Varlık Sicilinin Tutulduğu Yer Hukuku 122 C. Kripto Varlık İhraç Eden Kuruluşun Kanuni Merkezi veya Fiili İşyeri 123 D. Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcısının Bulunduğu Yer Hukuku (PRIMA) 123 E. Kripto Varlık Üzerinde Fiili Kontrol Sahibi Kişinin Yerleşim Yeri veya Ticari Merkezinin Bulunduğu Yer 124 F. Daha Sıkı İlişkili Hukukun Uygulanması 125 G. Değerlendirmelerimiz ve Önerimiz 125 SONUÇ 127 KAYNAKÇA 137