Türk Hukukunda Faiz Miktarının Belirlenmesi ve Sınırlanması

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ ....................................................................................................................... III İÇİNDEKİLER ............................................................................................................. V KISALTMALAR LİSTESİ ........................................................................................ IX ÖZET .......................................................................................................................... XI ABSTRACT ............................................................................................................... XI GİRİŞ ............................................................................................................................ 1 BİRİNCİ BÖLÜM FAİZ KAVRAMINA İLİŞKİN GENEL BİLGİLER I. FAİZİN TARİHSEL GELİŞİMİ ............................................................................. 3 II. FAİZ KAVRAMI .................................................................................................. 10 A. İktisadi Anlamda Faiz ........................................................................................ 10 B. Hukuki Anlamda Faiz ........................................................................................ 11 III. FAİZ BORCUNUN ÖZELLİKLERİ .................................................................... 13 A. Paraya Bağlı Borç Olma Durumu ...................................................................... 13 B. Fer-i Nitelikte Olması ........................................................................................ 16 C. Zamana Bağlı Olması ........................................................................................ 19 IV. FAİZ TÜRLERİ .................................................................................................... 20 A. Anapara Faizi - Temerrüt Faizi .......................................................................... 20 B. Kanuni Faiz – İradi Faiz..................................................................................... 26 C. Adi Faiz – Ticari Faiz ........................................................................................ 27 D. Basit Faiz – Bileşik Faiz .................................................................................... 29 V. FAİZİN BENZERİ KAVRAMLARDAN FARKI................................................ 36 A. Vade Farkı ......................................................................................................... 36 B. Aşkın Zarar ........................................................................................................ 41 C. Üye İşyeri Komisyonu ....................................................................................... 46 İKİNCİ BÖLÜM FAİZİN BELİRLENMESİ I. SÖZLEŞMESEL FAİZ ORANI ........................................................................... 49 A. Genel Olarak ...................................................................................................... 49 B. Faizin Sözleşme İle Belirlenmesine İlişkin Sınırlar ........................................... 51 1. Kanunun Emredici Hükümlerine Aykırılık ................................................... 52 2. Ahlaka Aykırılık ............................................................................................ 56 a. Genel İtibariyle Ahlaka Aykırılık ............................................................ 56 b. Ekonomik Özgürlüğün Ahlaka Aykırı Şekilde Sınırlandırılması ve Kelepçeleme Sözleşmeleri ....................................................................... 59 c. Faiz Miktarının Ahlaka Aykırı Şekilde Belirlenmesi .............................. 61 3. Kamu Düzenine Aykırılık ............................................................................. 64 4. Genel İşlem Koşulları ile Getirilen Sınırlamalara Aykırılık .......................... 67 C. Faizin Değiştirilmesi .......................................................................................... 72 1. Genel Olarak ................................................................................................. 72 2. Belirsiz Süreli Sözleşmelerde ........................................................................ 74 3. Belirli Süreli Sözleşmelerde .......................................................................... 79 4. Mevduat Sözleşmeleri Açısından .................................................................. 84 II. KANUNİ FAİZ ORANI ....................................................................................... 86 A. 3095 sayılı Kanun Kapsamında Faize İlişkin Düzenlemeler ............................. 86 1. Anapara Faizi ................................................................................................ 90 2. Temerrüt Faizi ............................................................................................... 92 B. Türk Ticaret Kanunu m.1530 Kapsamında Kanuni Temerrüt Faizi Oranı ........ 92 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM FAİZİN SINIRLANMASI I. FAİZ SINIRLAMALARINA İLİŞKİN DÜZENLEMELERİN TARİHİ GELİŞİMİ ............................................................................................................. 97 A. Osmanlı Dönemi ................................................................................................ 97 B. Cumhuriyet Dönemi ........................................................................................... 99 II. Faiz Sınırlamalarına İlişkin Mevcut Durum ........................................................ 105 A. Türk Borçlar Kanununda Yer Alan Faiz Sınırları ............................................ 105 1. Azami Sınırın Aşılması Halinde Uygulanacak Yaptırım ............................ 108 2. Yabancı Para Borçlarında Faiz .................................................................... 110 3. Azami Sınırların Zaman Bakımından Uygulanması .................................... 112 4. Azami Faiz Sınırlarının Yerindeliği ............................................................ 116 B. Türk Ticaret Kanunu m.8’de Yer Alan Faiz Serbestisi .................................... 122 1. Türk Borçlar Kanunundaki Sınırların Ticari İşler İçin Uygulanacağı Görüşü ......................................................................................................... 123 2. Türk Borçlar Kanunundaki Sınırların Ticari İşlerde Uygulanmayacağı Görüşü ......................................................................................................... 124 3. Türk Borçlar Kanunundaki Sınırların Tüketici İşleri ile Sınırlı Olmak Üzere Ticari İşlerde de Uygulanacağı Görüşü ............................................ 126 C. Yargı Kararları ve Değerlendirmelerimiz ........................................................ 127 D. Özel Kanunlarda Yer Alan Faiz Sınırları ......................................................... 130 1. Bankacılık Kanunu ...................................................................................... 130 2. 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu ...................................................................... 133 3. 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu (BKVKK) ............... 134 SONUÇ ..................................................................................................................... 141 KAYNAKÇA ............................................................................................................ 155