İÇİNDEKİLER GİRİŞ I. AİLE HUKUKUNUN KONUSU 1 II. AİLE KAVRAMI. 1 III. TOPLUMDA AİLENİN ÖNEMİ. 2 IV. ANAYASA’DA AİLE HUKUKUNA İLİŞKİN ESASLAR. 2 1. Anayasa’nın 41. maddesi. 2 2. Anayasa’nın 10. maddesi. 2 3. Anayasa’nın 20. maddesi. 4 V. AİLE HUKUKUNUN ÖZELLİKLERİ. 4 1. Genel olarak. 4 a) İlişki tiplerinin sınırlı sayıda (numerus clausus) olması 4 b) Geniş ölçüde emredici kurallara dayanma. 4 c) Çocukları ve zayıfları koruma 5 d) Devletin müdahalesi. 5 e) Şekle bağlılık. 5 f) Hâkimin takdir yetkisi 5 2. Aile hukuku ilişkileri ve aile hukuku haklarının özelliği 6 a) Aile hukuku ilişkileri. 6 b) Aile hukuku hakları 6 c) Bozucu yenilik doğuran aile haklarının kullanılmasının özelliği 7 d) Aile hukuku taleplerinin özelliği. 7 VI. TÜRK AİLE HUKUKUNUN DEVRİMCİ KARAKTERİ 7 VII. MEDENÎ KANUNUN AİLE HUKUKU SİSTEMATİĞİNE GENEL BAKIŞ. 9 BİRİNCİ KISIM EVLİLİK Birinci Bölüm Evlilik Birliğinin Oluşması Birinci Ayırım NİŞANLILIK § 1. TERİM VE KAVRAM . 13 § 2. NİŞANLILIĞIN MEYDANA GELMESİ: NİŞANLANMA . 13 I. NİŞANLANMANIN HUKUKÎ NİTELİĞİ. 13 1. Önsözleşme görüşü 13 2. Karar görüşü 14 3. Sözleşme görüşü 15 II. NİŞANLANMANIN KURUCU UNSURLARI 16 1. Karşılıklı evlenme vaadi 16 2. Vaad edenlerin farklı cinsiyetten olması 18 III. NİŞANLANMANIN GEÇERLİK ŞARTLARI VE HÜKÜMSÜZLÜĞÜ 18 1. Nişanlanma ehliyetinin kanunda özel olarak düzenlenmemiş olması. 19 2. Nişanlanmanın, emredici hukuk kurallarına, ahlâk ve âdaba aykırı olmaması ve evlenmenin imkânsız olmaması. 21 3. Muvazaalı (danışıklı) nişanlanmalar 22 4. İrade beyanındaki sakatlıklar. 22 IV. NİŞANLANMANIN ŞARTA YA DA SÜREYE BAĞLANMASI 24 1. Şart. 24 2. Zaman 24 § 3. NİŞANLILIĞIN HÜKÜMLERİ . 25 I. VAADE UYGUN DAVRANMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ. 25 1. Evlenmeyi gerçekleştirme yükümlülüğü. 25 2. Sadakat yükümlülüğü 27 3. Nişanlının Medenî Kanun anlamında yakın sayılması 27 4. Destekten yoksun kalma tazminatı ve manevî tazminat isteyebilme 28 5. Tanıklıktan ve hâkimlikten kaçınma hakkı 28 § 4. NİŞANLILIĞIN SONA ERMESİ . 28 I. SONA ERME HÂLLERİ. 28 1. Evlenme. 29 a) Nişanlıların birbirleriyle evlenmesi. 29 b) Nişanlılardan birinin bir üçüncü kişi ile evlenmesi. 29 2. Tarafların anlaşması. 29 3. Bozucu şartın gerçekleşmesi 29 4. Evlenmenin imkânsızlaşması (özellikle ölüm) 29 5. Kesin bir evlenme engelinin meydana gelmesi. 30 6. Nişanı bozma (bir taraflı olarak sona erdirme, nişanlanmadan dönme) 30 a) Kavram. 30 b) Nişanı bozmada haklı sebep. 32 aa) Haklı sebep kavramı 32 bb) Haklı sebep örnekleri. 32 cc) Hâkimin takdir yetkisi. 33 c) Haksız nişan bozma. 33 II. NİŞANIN SONA ERMESİNİN SONUÇLARI. 33 A. GENEL OLARAK. 33 B. MADDÎ TAZMİNAT. 34 1. Nişanlıların tazminat isteme hakkı. 35 a) Şartları 35 b) Tazmin edilecek zarar ve masraflar. 36 c) Tazminat davası. 37 2. Üçüncü kişilerin tazminat isteme hakkı. 38 C. MANEVÎ TAZMİNAT 39 1. Genel olarak. 39 2. Manevî tazminat istemenin şartları 40 a) Nişanlılık, bozma ile sona erdirilmiş olmalıdır 40 b) Tazminat isteyen nişanlının kişilik hakkı bir zarara uğramış olmalıdır. 40 c) Davalının kusurlu olması. 41 3. Manevî tazminatın tayini. 42 a) Dava hakkı. 42 b) Davalı. 42 c) Tazminat 42 d) Manevî tazminat isteminin mirasçılar tarafından ileri sürülmesi ve hayatta devri. 42 D. HEDİYELERİN GERİ VERİLMESİ 43 1. Genel olarak. 43 2. Hediye kavramı 44 3. Hediyelerin geri verilmesini istemenin şartları 44 a) Hediye nişanlılık dolayısıyla verilmiş olmalıdır 44 b) Geri istenecek hediyenin alışılmışın (mutad) dışında olması . 45 c) Nişanlılık, evlenme dışında bir sebeple sona ermiş olmalıdır. 45 d) Geri vermeyi isteme hakkına, nişanlılar, ana ve babaları ya da ana baba gibi hareket eden kimseler sahiptirler. 46 4. Geri verme talebinin niteliği ve kapsamı. 46 E. NİŞANIN SONA ERMESİNDEN DOĞAN TALEPLERİN ZAMANAŞIMI. 47 İkinci Ayırım EVLENME § 5. EVLENMENİN HUKUKÎ NİTELİĞİ . 48 § 6. EVLENMENİN GERÇEKLEŞTİRİLMESİ İÇİN ARANAN ŞARTLAR . 49 I. EVLENME EHLİYETİ 50 A. EVLENME YAŞI 50 1. Olağan evlenme yaşı 50 2. Olağanüstü (istisnai) evlenme yaşı 51 a) Evlenmesine izin verilecek kadın ya da erkek onaltı yaşını doldurmuş olmalıdır. 52 b) Olağanüstü bir durumun ve pek önemli bir sebebin bulunması 52 c) Karardan önce mümkünse yasal temsilcinin dinlenmesi. 53 d) Görevli ve yetkili mahkeme. 53 B. AYIRT ETME GÜCÜ 53 C. KİŞİLERİN EVLENME EHLİYETİ YÖNÜNDEN AYIRIMI 54 1. Evlenmeye tam ehliyetliler 54 2. Evlenmeye tam ehliyetsizler 55 3. Evlenmeye sınırlı ehliyetsizler. 55 II. EVLENME ENGELLERİ 57 A. KESİN EVLENME ENGELLERİ 58 1. Hısımlık 58 a) Kan hısımlığı. 58 b) Kayın hısımlığı 59 c) Evlâtlık ilişkisi. 59 2. Önceki evlilik. 60 3. Akıl hastalığı 61 B. KESİN OLMAYAN EVLENME ENGELLERİ 61 1. Bekleme süresi. 62 2. Bazı bulaşıcı hastalıklar. 63 III. EVLENMENİN ŞEKİL ŞARTLARI. 63 A. GENEL OLARAK. 63 B. EVLENME TÖRENİNDEN ÖNCEKİ ŞEKİL ŞARTLARI. 64 1. Başvuru ve başvurunun yapılacağı yer 64 2. Başvurunun incelenmesi ve itiraz 67 a) İnceleme ve talebin reddi. 67 b) Redde itiraz 67 3. Evlenmeye izin belgesi 69 C. EVLENME TÖRENİ SIRASINDAKİ ŞEKİL ŞARTLARI 69 D. EVLENME TÖRENİNDEN SONRAKİ ŞEKİL ŞARTLARI 71 1. Aile (evlenme) cüzdanının verilmesi. 71 2. Evlenmenin nüfus idaresine bildirilmesi ve aile kütüğüne tescil. 71 3. Savcılığa bildirme 72 4. Özel olarak dinî evlenme. 72 E. EVLENMENİN ŞEKİL ŞARTLARINA UYULMAMASININ SONUÇLARI. 72 § 7. EVLENMENİN HÜKÜMSÜZLÜĞÜ . 72 I. EVLENMENİN YOKLUĞU. 73 1. Evlenmenin yokluğu hâlleri. 73 a) Evlenmenin ayrı cinsten kişiler arasında yapılmamış olması 73 b) Evlenmenin, evlendirme memuru önünde yapılmamış olması 79 c) İki tarafın evlendirme memuru önünde aynı anda hazır olmamaları. 80 2. Evlenmenin yokluğunun sonuçları 80 3. Evlendirme memuru önünde yapılmayan evlenmelerin idari yolla geçerli hâle getirilmesi. 81 II. EVLENMENİN BUTLANI. 81 A. GENEL OLARAK. 81 B. MUTLAK BUTLAN 83 1. Genel olarak 83 2. Mutlak butlan hâlleri 85 a) Eşlerden birinin evlenme sırasında evli olması (TMK m.145, b.1). 85 b) Eşlerden birinin evlenme sırasında sürekli olarak ayırt etme gücünden yoksun olması (TMK m.145 b.2) 87 c) Akıl hastalığı (TMK m.145 b.3) 88 d) Eşler arasında evlenmeye engel olacak derecede hısımlığın bulunması (TMK m.145 b.4). 88 C. NİSBÎ BUTLAN 88 1. Genel olarak. 88 2. Nisbî butlan hâlleri. 89 a) Ayırt etme gücünden geçici yoksunluk (TMK m.148) b) İrade sakatlıkları (TMK m.149 vd.). 89 aa) Yanılma (TMK m.149) 89 aaa) Evlenmenin niteliğinde yanılma 89 bbb) Eşin kişiliğinde (şahsında) yanılma. 90 ccc) Diğer eşin önemli bir niteliğinde yanılma 90 bb) Aldatma (TMK m.150) 91 aaa) Namus ve onur hakkında aldatma 92 bbb) Tehlikeli bir hastalığın gizlenmesi. 92 ccc) Korkutma (TMK m.151) 93 c) Yasal temsilcinin izninin bulunmaması (TMK m.153). 94 D. BUTLAN DAVALARI 94 1. Davaların hukuki niteliği. 94 2. Davaların tarafları 94 a) Mutlak butlan davasının tarafları. 94 aa) Davacı 94 bb) Davalı 95 cc) Dava hakkının sınırlandırılması ve kalkması. 95 b) Nisbî butlan davasının tarafları 97 aa) Davacı 97 bb) Davalı 98 cc) Dava hakkının sona ermesi 98 aaa) Eşlerin dava hakkının sona ermesi. 98 bbb) Yasal temsilcinin dava hakkının sona ermesi. 98 E. HER İKİ BUTLAN DAVASINDA YARGILAMA USULÜ. 99 1. Yetkili ve görevli mahkeme. 99 2. Yargılama usulü. 99 F. BUTLAN DAVASININ SONUÇLARI. 99 1. Genel sonuçlar. 99 2. Çocuklar yönünden sonuçlar 99 3. Eşler yönünden sonuçlar. 100 III. EVLENMENİN BUTLANINI GEREKTİRMEYEN EKSİKLİKLER. 103 1. Kadının bekleme süresinin bitimininden önce evlenmesi. 103 2. Bazı şekil kurallarına uymama 103 3. Bazı bulaşıcı hastalıklar. 104 İkinci Bölüm Evliliğin Sona Ermesi ve Özel Olarak Boşanma § 8. ÖLÜM VE GAİPLİK . 105 1. Ölüm. 105 2. Gaiplik 105 3. Cinsiyet değişikliği. 105 § 9. BOŞANMA 106 § 10. BOŞANMA SEBEPLERİ . 107 I. BOŞANMANIN ÖZEL SEBEPLERİ 108 A. ZİNA 108 1. Kavram ve zinanın ispatı. 108 2. Dava hakkının düşmesi.111 a) Hak düşürücü sürenin geçmesi.111 b) Af111 B. HAYATA KAST, PEK KÖTÜ MUAMELE YA DA ONUR KIRICI DAVRANIŞ.112 1. Kavram112 a) Hayata kast112 b) Pek fena muamele.113 c) Onur kırıcı davranış113 2. Dava hakkının düşmesi.114 C. KÜÇÜK DÜŞÜRÜCÜ SUÇ İŞLEME VE HAYSİYETSİZ HAYAT SÜRME.114 1. Kavram114 a) Küçük düşürücü suç işleme114 b) Haysiyetsiz hayat sürme.115 2. Her iki durumun da diğer eş için birlikte yaşamayı ondan beklenemez hâle getirmesi115 3. Davanın süreye bağlı olmaması115 D. TERK116 1. Kavram116 2. Terkin şartları116 a) Eşlerden birinin ortak konutu (ortak hayatı) terk etmesi116 aa) Ortak konutu terk, evlilik birliğinin kendisine yüklediği görevleri (yükümlülükleri) yerine getirmemek amacıyla olmalıdır.116 bb) Terk için haklı sebebin sonradan ortadan kalkması ve buna rağmen eşin ortak konuta dönmemesi117 cc) Diğer eşi ortak konutu terke zorlama ya da haklı bir sebep olmadan onun ortak konuta dönmesini engelleme.117 b) Terkin en az altı ay sürmüş olması.117 c) Terk eden eşe hâkim ya da noter tarafından ihtarda bulunulması ve eşin buna rağmen dönmemesi.118 E. AKIL HASTALIĞI 120 1. Şartları 120 a) Akıl hastalığının evlilik sırasında var olması 120 b) İyileşemeyeceğinin resmi sağlık raporuyla tespit edilmiş olması. 120 c) Akıl hastalığı sebebiyle diğer eş için ortak hayatın çekilmez hale gelmesi. 120 2. Dava hakkının süreye tabi olmaması. 121 II. BOŞANMANIN GENEL SEBEPLERİ. 121 A. EVLİLİK BİRLİĞİNİN TEMELİNDEN SARSILMASI. 120 1. Genel olarak. 122 2. Şartları 122 a) Evlilik birliğinin temelinden sarsılmış olması. 122 b) Evlilik birliğinin temelinden sarsılması en az eşlerden biri için ortak hayatı sürdürmesi beklenemeyecek derecede olmalıdır. 123 c) Davalının, davacının daha kusurlu olduğu itirazını ileri sürmemiş ya da ileri sürülen itiraz kabul edilmemiş olmalıdır 124 B. EŞLERİN BOŞANMA HUSUSUNDA ANLAŞMALARI. 126 1. Genel olarak. 126 2. Anlaşmalı boşanmaya karar verilebilmesinin şartları 127 a) Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalıdır 127 b) Boşanmak için eşler, ya birlikte mahkemeye başvurmalı ya da bir eş, diğerinin açtığı boşanma davasını kabul etmelidir 127 c) Hâkimin tarafları bizzat dinlemesi. 128 d) Tarafların yapmış oldukları anlaşmanın hâkim tarafından uygun bulunması. 128 C. ORTAK HAYATIN KURULAMAMASI YA DA FİİLİ AYRILIK. 130 1. Genel olarak. 130 2. Şartlar. 131 a) Daha önce herhangi bir boşanma sebebine dayanılarak açılan davanın reddedilmiş olması 131 b) Boşanma talebinin reddi kararının üzerinden üç yıl geçmiş ve bu süre içinde her ne sebeple olursa olsun ortak hayat kurulmamış olmalıdır. 131 c) Eşlerden birinin boşanma davası açmış olması 132 § 11. BOŞANMA DAVASI HAKKINDA GENEL BİLGİLER 133 I. DAVANIN KONUSU. 133 II. YETKİLİ VE GÖREVLİ MAHKEME 135 1. Yetkili mahkeme 135 2. Görevli mahkeme. 135 III. TARAFLAR VE DAVA EHLİYETİ. 136 § 12. BOŞANMA VE AYRILIK DAVASINDA UYGULANACAK USUL VE ALINACAK ÖNLEMLER 138 I. GENEL OLARAK 138 II. USUL KURALLARI 139 III. DAVA SIRASINDA ALINACAK ÖNLEMLER. 140 1. Eşlerin barınması ve geçimi için alınacak önlemler 140 2. Eşler arasındaki malî ilişkilere yönelik önlemler 142 3. Çocuklara ilişkin alınacak önlemler 142 § 13. DAVA SONUNDA VERİLECEK KARAR: BOŞANMA YA DA AYRILIK 142 I. GENEL OLARAK 142 II. AYRILIK KARARI VE SONUÇLARI 143 1. Ayrılık kararı 143 2. Ayrılık kararının sonuçları. 143 3. Ayrılık süresinin sonunda tarafların durumu. 145 III. BOŞANMA KARARI VE SONUÇLARI 146 A. BOŞANMA KARARI. 146 B. BOŞANMA KARARININ SONUÇLARI 146 1. Boşanma kararının eşler yönünden sonuçları 147 a) Evlilik birliğinin sona ermesi ve eşlerin yeniden evlenebilmeleri. 147 b) Mal rejiminin tasfiyesi. 147 c) Evlenmeyle kazanılan kişisel durumun korunması ya da değişmesi. 147 d) Eşlerin birbirlerine karşı miras hukukundan doğan haklarının sona ermesi 148 e) Zamanaşımının işlemeye başlaması 151 2. Boşanma kararının çocuklar yönünden sonuçları 151 a) Velâyet 151 b) Çocukla kişisel ilişki kurulması. 153 aa) Çocukla, kendisine velâyet verilmemiş olan ana ya da baba arasındaki kişisel ilişkinin düzenlenmesi 154 bb) Çocukla üçüncü kişiler arasında ilişki kurulmasının düzenlenmesi 155 c) Çocuğa iştirak (bakım) nafakası bağlanması. 156 d) Boşanma sonrası evlilik birliği içerisinde doğmuş ortak küçük çocuğun soyadı 157 3. Boşanmanın malî sonuçları 159 a) Maddî tazminat 159 aa) Maddî tazminat isteyen eşin boşanmada hiç kusurunun bulunmaması ya da kusurunun daha az olması. 160 bb) Davalı tarafın kusurlu olması 160 cc) Davacının mevcut ya da beklenen bir menfaatinin zedelenmesi. 161 dd) Maddî tazminatın miktarı 161 b) Manevî tazminat 162 aa) Davalının kusurlu olması. 162 bb) Davacının kişilik hakkının zedelenmesi (ihlâl edilmesi). 163 cc) Manevî tazminatın şekli ve miktarının belirlenmesi. 163 c) Yoksulluk nafakası. 163 aa) Taraflardan birinin talepte bulunması 164 bb) Talep eden eşin kusursuz ya da daha az kusurlu olması 164 cc) Nafaka isteyen eşin, yoksulluğa düşmesi 165 dd) Takdir edilecek nafakanın, bunu ödeyecek olan eşin malî gücü ile orantılı olması 165 ee) Nafaka davasında görevli ve yetkili mahkeme 166 ff) Nafakanın süresi 166 d) Maddî tazminat ve yoksulluk nafakasının ödeniş biçimi . 167 e) Nafaka ve tazminatın değiştirilmesi 168 f) Nafaka ya da maddî tazminatın sona ermesi. 169 g) Zamanaşımı 171 4. Ziynet Eşyalarının ve Diğer Takıların İadesi Talebi 171 İKİNCİ KISIM EVLİLİĞİN GENEL HÜKÜMLERİ §14. EVLİLİK BİRLİĞİNİN ORGANİZASYONU . 175 I. GENEL OLARAK 175 II. EVLİLİK BİRLİĞİNDE EŞLERİN HAK VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ 175 1. Genel Olarak 175 2. Evlilik Birliği ve Birliğin Ortak Yönetimi. 175 3. Evlilik Birliğinin Doğrudan Hukuksal Sonuçları ile Eşlere Yüklediği Hak ve Yükümler. 176 a. Evlilik Birliğinde ve Evlilik Birliğine Dayalı Kişilik Haklarının Korunması Yükümü. 176 b. Evlilik Birliğinin Mutluluğunu Elbirliği ile Sağlama Yükümü. 178 c. Eşlerin Çocuklarına Birlikte Özen Gösterme Yükümü 178 d. Eşlerin Sadakat Yükümü 178 e. Eşlerin Yardım Yükümü. 179 f. Eşlerin Bilgi Verme Yükümü 179 III. KARININ (KADIN EŞİN) SOYADI. 179 A. 22.02.2023 Tarihinden Önce 179 B. 22.02.2023 Tarihinden Sonra. 181 IV. EVLİLİK KONUTU. 182 V. VATANDAŞLIK. 182 VI. EŞLERİN EVLİLİK BİRLİĞİNİN GİDERLERİNE KATILMASI . 183 1. Genel Olarak . 183 2. Birlik Giderleri Kavramı 183 3. Haciz ve Devredilebilirlik 185 4. Zamanaşımı 185 5. Sona Erme 185 VII. EŞLERİN MESLEK ve İŞİ 185 VIII. EŞLERİN HUKUKSAL İŞLEMLERİ. 186 1. Kural 186 2. Kefalet Sözleşmesinde Eşin Rızası 187 3. Aile Konutu Üzerindeki Tasarruflar 189 a. Genel Olarak 189 b. Aile Konutu Kavramı, TMK m.194’ün Zamansal ve İşlemsel Sınırları . 189 c. TMK 194’de Yer Alan Sınırlamanın Hukuki Niteliği 193 d. Diğer Eşin İzni ve İznin Verilmemesinin Sonuçları 194 e. Hakimin Hak Sahibi Eşi Tek Başına İşlem Yapmaya Yetkili Kılması 195 f. Geçersizliğin İyiniyetli Üçüncü Kişilere Etkisi ve Aile Konutunun Şerhi 195 IX. EVLİLİK BİRLİĞİNİN TEMSİLİ. 199 1. Yasal Düzenleme. 199 2. Hukuksal Nitelik 200 3. Ehliyet 200 4. Aile(nin Ortak) İhtiyaçları Kavramı 201 5. Evlilik Birliğinin Temsili Türleri. 201 a. Olağan Temsil Yetkisi 201 b. Olağanüstü Temsil Yetkisi 202 aa. Genel Olarak 202 bb. Eşlerin Diğer Aile İhtiyaçları İçin Evlilik Birliğini Tek Başına Temsili. 202 c. Sorumluluk. 203 §15. EVLİLİK BİRLİĞİNİN KORUNMASI . 204 I. GENEL OLARAK 204 II. EVLİLİK BİRLİĞİNİ KORUYUCU TEDBİRLERİ ALMAYA YETKİLİ VE GÖREVLİ OLAN MAHKEME 205 III. TMK m.195’e DAYALI GENEL KORUMA 206 1. Genel Olarak 206 2. Şartları 206 a. Eşlerin (Birlikte veya Tek Başına) Talebi 206 b. Evlilik Birliğinden Doğan Yükümlülüklerin Yerine Getirilmemesi 206 c. Evlilik Birliğine İlişkin Önemli Bir Konuda Eşlerin Uyuşmazlığa Düşmesi 207 3. Tedbir türleri 208 4. Diğer Tedbirlere Başvuru. 208 IV. EŞLERİN EVLİLİK BİRLİĞİ GİDERLERİNE İLİŞKİN PARASAL KATKISININ BELİRLENMESİ 208 V. ORTAK YAŞAMA ARA VERİLMESİ 208 1. Genel Olarak 208 2. Şartları 209 a. Genel Olarak 209 b. Kişiliğin Tehlikeye Düşmesi 209 c. Ekonomik Güvenliğin Tehlikeye Düşmesi 210 d. Evliliğin Huzurunun Tehlikeye Düşmesi. 210 3. Ortak Yaşama Verilen Aranın Süresi. 210 4. Ayrı Yaşamanın Sonuçları ve Alınacak Tedbirler 210 a. Genel Olarak 210 b. Eşlerin Yapacakları Parasal Katkıya İlişkin Tedbirler211 c. Konut ve Ev Eşyasından Yararlanmaya İlişkin Tedbirler 211 d. Eşlerin Mallarının Yönetimine İlişkin Tedbirler.211 e. Ergin Olmayan Çocuğa İlişkin Tedbirler. 212 5. Haklı Bir Sebep Olmaksızın Ayrı Yaşama ve Ortak Yaşamın Olanaksızlığı. 212 VI. BORÇLULARA YÖNELİK ÖNLEMLER 212 1. Genel Olarak 212 2. Hukuksal Nitelik 213 3. Şartları 213 a. Maddi Şart 213 b. Şekli Şart 213 4. Talimatın Konusu. 213 5. Talimat Kapsamının Tayini 214 6. Tedbirin Sonuçları. 214 VII. EVLİLİK BİRLİĞİNİ KORUYUCU ÖNLEM OLARAK EŞİN BELİRLİ BİR MALVARLIĞI DEĞERİ ÜZERİNDEKİ TASARRUF YETKİSİNİN SINIRLANMASI 214 1. Genel Olarak 214 2. TMK m.199’un Uygulama Şartları 215 3. Sınırlamanın Konusu. 215 4. Sınırlamanın Hukuksal Niteliği 216 5. Sınırlamanın Hukuksal Sonuçları 216 6. Ek Koruma Önlemleri ve Şerh Olanağı. 217 VIII. EŞLERİN TEMSİL YETKİSİNİN TAMAMEN VEYA KISMEN KALDIRILMASI. 218 1. Genel Olarak 218 2. Şartları 218 a. Temsil Yetkisinin “Açık” Aşımı. 218 b. Temsil Yetkisini Kullanmada Yetersizlik. 219 3. Eşin Temsil Yetkisinin Kaldırıldığının Üçüncü Kişilere Duyurulması 219 4. Eşin Temsil Yetkisinin Tamamen veya Kısmen Kaldırılmasının Sonuçları . 219 5. Temsil Yetkisinin Geri Verilmesi 219 IX. TEDBİRLERİN ALINMASINI GEREKTİREN ŞARTLARDA DEĞİŞİKLİKLER 220 1. Tedbirlerin Değişen Şartlara Uyarlanması İlkesi. 220 2. Şartları 220 a. Maddi Şart 220 b. Şekli Şart 220 3. Değişiklik Kararın Konusu ve Sonuçları. 221 X. 6284 SAYILI AİLENİN KORUNMASI VE KADINA KARŞI ŞİDDETİN ÖNLENMESİNE DAİR KANUN’UN ÖNGÖRDÜĞÜ TEDBİRLER. 221 ÜÇÜNCÜ KISIM EVLİLİK BİRLİĞİNDE MAL REJİMLERİ §16 MAL REJİMİ HUKUKUNUN GENEL HÜKÜMLERİ . 225 I. GENEL OLARAK . 225 II. MAL REJİMİ TÜRLERİ 225 1. Yasal Mal Rejimi-Sözleşmesel Mal Rejimi 225 2. Olağan Mal Rejimi - Olağanüstü Mal Rejimi 226 III. MAL REJİMİ SÖZLEŞMESİ . 226 1. Genel Olarak 225 2. Şartları 226 a. Kurucu Olgu: Tarafların anlaşması 226 b. Geçerlilik Şartları. 227 aa. Ehliyet 227 bb. Şekil 227 c. Hüküm ve sonuçları. 228 3. Mal Rejimi Sözleşmesinin Sona Ermesi 228 IV. OLAĞANÜSTÜ MAL REJİMİ. 229 1. Genel Olarak 229 2. Talep Üzerine Hakim Kararıyla Olağanüstü Mal Rejimine Geçiş 229 a. TMK m.197/II Uyarınca Olağanüstü Mal Rejimine Geçiş 229 b. Haklı Bir Sebebe Dayalı Olarak Olağanüstü Mal Rejimine Geçiş 229 aa. Eşlerden Birisinin Talebi 229 bb. Haklı Bir Sebebin Varlığı 229 aaa. Genel Olarak. 229 bbb. Kanunda Öngörülen Örnekler 229 cc. Yetkili ve Görevli Mahkeme 231 c. TMK m.210 Uyarınca Olağanüstü Mal Rejimine Geçiş. 231 3. Talep Olmaksızın Kanun Gereği Olağanüstü Mal Rejimine Geçiş. 231 4. Olağanüstü Mal Rejiminin Sona Ermesi. 231 a. Genel Olarak 231 b. Anlaşmaya Dayalı Sona Erme. 232 c. Eşlerden Birisinin Talebi Üzerine Sona Erme. 232 V. MAL REJİMİNİN TASFİYESİNDE YETKİLİ ve GÖREVLİ OLAN MAHKEME 232 1. Kural . 232 2. Mal Rejiminin Tasfiyesinde Yetkili ve Görevli Olan Mahkeme 232 VI. ALACAKLILARIN KORUNMASI 233 VII. EŞLERİN MALVARLIKLARININ YÖNETİMİ. 233 VIII. ENVANTER YAPILMASI. 233 IX. EŞLER ARASINDAKİ BORÇLAR ve BORÇ ERTELEMESİ. 234 §17. YASAL MAL REJİMİ OLARAK EDİNİLMİŞ MALLARA KATILMA REJİMİ . 235 I. GENEL OLARAK 235 II. EDİNİLMİŞ MALLARA KATILMA REJİMİNDE HAK SAHİPLİĞİ İLİŞKİSİ 235 1. Yasal Düzenleme. 235 2. Eşlerin Kanuni Edinilmiş Malları 236 a. Genel Olarak . 236 b. “Mal Rejimi Süresince Edinme” ve “Karşılık” Kavramları 236 c. Edinilmiş Mallara İlişkin Yasal Örnekler. 237 aa. Eşlerin çalışmasının (emeğinin) karşılığı olan edinimler . 237 bb. Sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurum ve kuruluşlarının veya personele yardım amacı ile kurulan sandık ve benzerlerinin yaptığı ödemeler 237 cc. Çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar. 237 dd. Kişisel malların gelirleri 237 ee. Edinilmiş malların yerine geçen (ikame) değerler. 239 d. Diğer edinilmiş mallar. 239 3. Eşlerin Kanuni Kişisel Malları 240 a. Genel Olarak 240 b. Kişisel Mallara İlişkin Yasal Örnekler. 240 aa. Eşlerden Birinin Yalnız Kişisel Kullanımına Yarayan Eşya 240 bb. Mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait bulunan veya bir eşin sonradan miras yoluyla ya da herhangi bir şekilde karşılıksız kazanma yoluyla elde ettiği malvarlığı değerleri. 241 cc. Manevi tazminat alacakları 241 dd. Kişisel mallar yerine geçen değerler 242 4. Sözleşmesel Kişisel veya Edinilmiş Mallar. 242 III. İSPAT 243 IV. YÖNETİM, YARARLANMA ve TASARRUF 244 1. Kural 244 2. Paylı Mülkiyet Payı Üzerinde Tasarruf. 244 V. ÜÇÜNCÜ KİŞİLERE KARŞI SORUMLULUK. 245 VI. SONA ERME ve TASFİYE 245 1. Sona Erme 245 2. Tasfiye . 247 a. Tasfiye Anlaşması ve Tasfiye Davası. 247 b. Malların Geri Verilmesi, Eşlerin Paylı Mülkiyetindeki Bir Malın Eşlerden Birisine Tahsisi ve Borçlara İlişkin Eşlerarası Düzenlemeler. 249 aa. Malların Geri Verilmesi. 249 bb. Eşlerin Paylı Mülkiyetindeki Bir Malın Eşlerden Birisine Tahsisi . 250 aaa. Genel Olarak . 250 bbb. Hukuksal Nitelik 250 ccc. Şartları 251 cc. Borçlara İlişkin Eşlerarası Düzenlemeler 251 c. Malvarlığı Kesimlerinin Birbirinden Ayrılması. 251 d. Değer Artış Payı Alacağı 252 aa. Genel Olarak 252 bb. Şartları 253 aaa. Diğer Eşe Ait Bir Malvarlığı Unsuruna Yönelik Katkı. 253 bbb. Bağışlama Kastı ve Karşı Edimin Olmaması 254 ccc. Mal rejiminin Tasfiyesi Anında Bir Değer Artışının Varlığı 255 ddd. Mal rejiminin tasfiyesinin talep edilmesi. 255 cc. Değer Artış Payı Alacağının Hesaplanması. 256 aaa. Değer Artışının Hesaplanması. 256 bbb. Değer Artış Payının Hesaplanması 256 ccc. Değer Artış Payı Alacağının Hesaplanması. 256 dd. Değer Artış Payı Alacağının Artık Değer (ve Dolayısıyla Katılma Alacağının) Hesabına Etkisi. 258 ee. Muacceliyet 260 ff. Zamanından Önce Geri Ödeme Üzerine Eşlerin Anlaşması 260 gg. Eşlerin Değer Artış Payı Üzerindeki Tasarrufları 260 e. Denkleştirme Alacağı. 260 aa. Genel Olarak 260 bb. Eşlerin Borçlarının Malvarlığı Kesimlerindeki Konumu 261 aaa. Genel Olarak. 261 bbb. Borçların Edinilmiş Malları Yüklemesi Karinesi 262 cc. Denkleştirme Alacağının Türleri. 262 f. Eklenecek Değerler 263 aa. Genel Olarak 263 bb. Eklenecek İvazsız Kazandırmaların Kapsamı ve Sınırı. 264 g. Değer Tespiti (Değerleme). 265 h. Değerleme Zamanı. 265 i. Katılma Alacağı ve Hesaplanması. 266 aa. Genel Olarak 266 bb. Artık Değer ve Hesaplanması 266 cc. Artık Değere Yasal Katılım (Artık Değer Alacağı) ve Katılma Alacağı 267 dd. Artık Değere Sözleşmesel Katılma 270 aaa. Mal Rejiminin Ölümle Sona Ermesi Halinde. 270 bbb. Mal Rejiminin Ölüm Dışında Bir Sebeple Sona Ermesi Halinde. 271 ee. Katılma Alacağının Doğumu, Muacceliyet Anı ve Temerrüt 271 ff. Zamanaşımı 272 gg. Katılma Alacağının Hukuksal Niteliği, Ödenmesi ve Hakim Kararıyla Azaltılması ve Ortadan Kaldırılması. 273 hh. Katılma Alacağının İfasının Ertelenmesi. 274 ii. Faiz Ödeme ve Teminat Gösterme Yükümü 274 jj. Katılma Alacağının Miras Paylaşımına Etkisi. 274 kk. Katılma Alacağından Feragat 275 j. Aile Konutu ve Ev Eşyası Üzerinde Sağ Kalan Eşin Talep Hakkı 275 aa. Genel olarak 275 bb. Hayatta Olan Eşin Talebi ve Hukuki Niteliği 276 cc. Şartları . 276 dd. Talebin Konusu 278 ee. Talebin süresi. 280 k. Üçüncü Kişilere Karşı Dava Hakkı 280 aa. Yasal Düzenleme ve Miras Hukukuna İlişkin Tenkis Davası ile İlişkisi. 280 bb. Şartları 280 cc. Davanın Tarafları. 281 dd. Tenkis Hükmünün Hukuksal Niteliği 281 ee. Talebin Süresi 281 ff. TMK m.560 vd.nın Kıyasen Uygulanması 281 §18. SEÇİMLİK MAL REJİMLERİ . 282 I. MAL AYRILIĞI 282 1. Genel Olarak 282 2. Mal Ayrılığında Yönetim Yararlanma ve Tasarruf 282 3. İspat 282 4. Borçlardan Sorumluluk 282 5. Paylı Mülkiyet Konusu Eşyanın Eşlerden Birisine Özgülenmesi 282 6. Mal Ayrılığı Rejiminde Eşlerin Birbirlerinin Malvarlığı Unsurlarına Katkıları 283 II. PAYLAŞMALI MAL AYRILIĞI. 283 1. Genel olarak. 283 2. Paylaşmalı Mal Ayrılığında Mal Rejiminin Sona Ermesi 284 3. Aileye Özgülenen Mallar. 284 4. Katkıdan Doğan Alacak. 284 5. Paylaştırmaya Aykırı Davranışlar 285 6. Paylaşma İsteminin Reddi 285 7. Paylaştırma Yöntemi . 285 8. Evliliğin İptali veya Boşanma ya da Ölüm Halinde Aile Konutu ve Ev Eşyasının Hukuksal Durumu. 286 III. MAL ORTAKLIĞI. 286 1. Genel Olarak 286 2. Türleri . 287 3. Genel Mal Ortaklığı 287 a. Malvarlığı Yapısı 287 b. Kişisel Mallara ve Ortaklık Mallarına Giren Malvarlığı Değerleri. 287 aa. Kişisel Mallar. 287 bb. Ortaklık Malları. 288 c. İspat . 288 d. Yönetim ve Tasarruf 288 e. Üçüncü Kişilere Karşı Sorumluluk 289 f. Mal Rejiminin Sona Ermesi ve Tasfiye 290 aa. Sona erme anı 290 bb. Kişisel Mala Ekleme 290 cc. Denkleştirme Alacağı. 290 dd. Borçların Düzenlenmesi 291 ee. Değer Artış Payı Alacağı. 291 ff. Değerleme Anı. 291 gg. Paylaşma 291 aaa. Paylaşma Oranı. 291 bbb. Paylaşma Usulü. 292 DÖRDÜNCÜ KISIM HISIMLIK Birinci Bölüm Soybağının Kurulması § 19. GENEL BAKIŞ . 294 § 20. SOYBAĞININ KURULMASI YOLLARI . 295 I. KAN BAĞINA DAYANAN SOYBAĞININ KURULMASI . 296 A. ÇOCUK İLE ANASI ARASINDA SOYBAĞININ KURULMASI. 296 B. ÇOCUK İLE BABASI ARASINDA SOYBAĞININ KURULMASI 296 1. Ana ile evlilik 296 a. Evliliğin çocuğun doğumundan önce gerçekleşmiş olması 296 aa. Babalık karinesi 296 bb. Babalık karinesinin kapsamı. 297 aaa. Çocuğun evlilik içinde doğması. 297 bbb. Çocuğun evlilik içinde ana rahmine düşmesi. 298 cc. Babalık karinesinin çürütülmesi: Soybağının reddi 300 aaa. Soybağının reddi kavramı. 300 bbb. Soybağının reddi sebepleri. 301 aaaa. Çocuk evlilik içinde ana rahmine düşmüşse. 302 aaaaa. Cinsel ilişkinin imkansızlığının ispatı. 302 bbbbb. Çocuğun kocanın cinsel ilişkisinden olmasının imkansızlığının ispatı: İlliyet bağının yokluğunun ispatı. 303 bbbb. Çocuk evlenmeden önce veya ayrı yaşama sırasında ana rahmine düşmüşse. 307 aaaaa. Çocuğun evlilikten önce ana rahmine düşmesi. 307 bbbbb. Çocuğun ayrı yaşama sırasında ana rahmine düşmesi. 308 cccc. Babalık karinesinin yeniden kurulması. 308 ccc. Soybağının reddi davasının tarafları 309 aaaa. Davacı taraf 309 aaaaa. Koca, ana ve çocuk. 309 bbbbb. Diğer ilgililerin dava hakkı 312 bbbb. Davalı taraf 315 ddd. Soybağının reddi davası açma hakkının düşmesi 316 aaaa. Dava açma süresinin dolması 316 bbbb. Kocanın dava hakkının dava açma süresinin dolmasından önce düşmesi 318 eee. Soybağının reddi davası açma süresinin uzaması. 319 fff. Soybağının reddi davasında yetkili ve görevli mahkeme 321 ggg. Soybağının reddi kararının sonuçları 321 b. Evliliğin çocuğun doğumundan sonra gerçekleşmiş olması 322 aa. Evlenmenin çocuğun soybağına etkisi. 322 bb. Bildirim yapılması. 323 cc. Sonradan evlenme ile soybağının kurulmasına itiraz 323 aaa. İtirazın niteliği. 323 bbb. Davacılar. 324 ccc. Davalılar 326 ddd. İtiraz sebebinin (kocanın baba olmadığının) ispatlanması 326 eee. Dava açma süresi. 326 fff. Yetkili ve görevli mahkeme 327 2. Tanıma. 327 a. Genel olarak. 327 b. Geçerlilik şartları. 328 aa. Ehliyet 329 bb. Şekil. 329 cc. Çocuğun bir başka erkek ile soybağının bulunmaması. 331 c. Tanımanın gerçekleştirilebileceği zaman. 332 d. Tanımanın geçersizliği. 332 aa. Tanımanın kesin hükümsüzlüğü 332 bb. Tanımanın irade sakatlığı sebebi ile iptali. 333 cc. Tanımanın ilgili kişiler tarafından açılacak iptal davası ile geçersiz hâle getirilmesi. 334 aaa. İptal davası açma hakkına sahip olan kişiler. 335 bbb. İspat yükü 336 dd. Hak düşürücü süreler. 337 3. Babalık hükmü. 338 a. Babalık davasının tarafları. 338 aa. Davacı taraf 338 bb. Davalı taraf 340 b. Babalığın ispatı 340 aa. Babalık karinesi 340 bb. Babalık karinesinin çürütülmesi . 342 aaa. Davalının çocuğun babası olmasının olanaksızlığının ispatı 342 c. Babalık davasının süresi 344 d. Babalık davasında görevli ve yetkili mahkeme. 346 e. Babalık davasının sonucu ve ananın mali hakları 346 aa. Doğum giderleri. 347 bb. Doğumdan önceki ve sonraki altışar haftalık geçim giderleri. 347 cc. Gebelik ve doğumun gerektirdiği diğer giderler. 347 II. EVLAT EDİNME YOLUYLA SOYBAĞININ KURULMASI 348 1. Genel bakış: Evlat Edinme Kurumunun Niteliği ve İşlevi 348 2. Evlat Edinme İlişkisinin Kurulması İçin Gerekli Şartlar. 350 a. Küçüklerin evlat edinilmesine ilişkin şartlar. 350 aa. Genel şartlar. 350 aaa. Küçük evlat edinen tarafından bakılmış ve eğitilmiş olmalıdır 350 bbb. Evlat edinmenin küçüğün yararına bulunması 351 ccc. Evlat edinenin diğer çocuklarının yararlarının hakkaniyete aykırı biçimde zedelenmemesi 352 bb. İlgililere ilişkin şartlar. 352 aaa. Evlat edinenler açısından 352 aaaa. Evli kişilerin evlat edinmesi . 352 aaaaa. Kural: Birlikte evlat edinme 352 bbbbb. Birlikte evlat edinme için gerçekleşmesi gereken şartlar. 353 bbbb. Eşlerden birinin diğerinin çocuğunu evlat edinmesinin özelliği: Üvey çocukların evlat edinilmesi 354 cccc. İstisna: Evli kişilerin tek başına evlat edinmesi 354 dddd. Evli olmayan kişilerin evlat edinmesi. 355 bbb. Evlatlık açısından 355 aaaa. Yaş. 355 bbbb. Küçüğün rızası. 356 cccc. Vesayet dairelerinin izni 356 dddd. Ana ve babanın rızası 357 aaaaa. Anlamı. 357 bbbbb. Rızası aranacak kişiler. 357 ccccc. Rızanın verilmesi yöntemi, zamanı, içeriği ve geri alınması. 358 aaaaaa. Yöntemi. 358 bbbbbb. Zamanı 359 cccccc. İçeriği. 359 ddddd. Geri alınması 360 eeee. Ana babanın rızasının aranmadığı hâller. 361 aaaaa. Gerekçesi ve sebepleri 361 bbbbb. Kararın verilme zamanı. 362 b. Erginlerin ve kısıtlıların evlat edinilmesi. 363 aa. Şartları 363 aaa. Evlat edinilenin ergin veya kısıtlı olması 363 bbb. Evlat edinenin altsoyunun açık muvafakatinin bulunması 364 ccc. Evlat edinilenin evli olması hâlinde eşinin rızası (TMK m.313/f.2) . 365 ddd. Evlat edinen ve evlat edinilen açısından kanunun aradığı diğer şartlardan birinin gerçekleşmiş olması . 366 aaaa. Evlat edinilenin bedensel veya zihinsel özrü sebebiyle sürekli olarak yardıma muhtaç olması (TMK m.313/b.1). 366 bbbb. Evlat edinilenin küçükken evlat edinen tarafından en az beş yıl süre ile bakılıp gözetilmiş ve eğitilmiş olması (TMK m.313/b.2) 366 cccc. Evlat edinen ile evlat edinilenin en az beş yıldan beri aile hâlinde birlikte yaşamaları ve diğer haklı sebeplerin mevcut olması 367 XXVI eee. Küçüklerin evlat edinilmesine ilişkin hükümlerin kıyasen uygulanacak olması. 367 c. Evlat edinme kararı 368 aa. Mahkeme kararının kurucu niteliği. 368 bb. Yetkili ve görevli mahkeme. 368 cc. Mahkeme tarafından evlat edinmenin şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediğinin araştırılması. 369 aaa. Genel olarak. 369 bbb. Evlat edinme şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediğinin belirlenmesinde dikkate alınacak an 369 ccc. Özel olarak TMK m.316’da öngörülen araştırma ve araştırmanın içeriği 370 d. Evlat edinme ilişkisinin sonuçları 372 aa. Genel olarak. 372 bb. Ana ve babaya ait hak ve yükümlülükler 372 cc. Evlatlığın ana ve babası ile olan soybağının durumu 373 dd. Evlenme yasağı 375 ee. Mirasçılık. 375 ff. Evlatlığın adı ve soyadı. 376 gg. Evlatlığın vatandaşlığı. 376 e. Evlat edinme ilişkisinin sona ermesi 376 aa. Kural: Evlat edinme ilişkisinin iptal davası açılarak sona erdirilmesi 376 bb. Evlat edinme ilişkisinin sona erdirilmesi sebepleri. 377 aaa. Evlat edinme ilişkisinin kurulabilmesi için rızası gereken kişilerin rızasının bulunmaması . 377 bbb. Evlat edinme ilişkisinin kurulmasındaki diğer noksanlıklar. 379 cc. İptal davasında hak düşürücü süreler. 380 f. Evlat edinme işlemlerinde aracılık. 381 § 21. SOYBAĞININ HÜKÜMLERİ 381 I. GENEL BAKIŞ 381 II. SOYBAĞININ VELAYET HAKKINA BAĞLI OLMAYAN HÜKÜMLERİ 382 1. Soyadı 382 2. Karşılıklı Yükümlülükler. 385 3. Çocuk ile Kişisel İlişki Kurulması. 386 a. Ana ve baba ile çocuk arasında kişisel ilişki kurulması 386 aa. Kural 386 bb. İçeriği 387 cc. Sınırları 388 b. Üçüncü kişilerin çocukla kişisel ilişki kurması. 389 c. Yetkili ve görevli mahkeme 390 4. Ana Babanın Çocukların Bakım ve Eğitim Giderlerini Karşılama Yükümlülüğü. 391 a. İçeriği 391 b. Süresi. 391 c. Ana babanın çocuk mallarını harcama yetkisi 392 d. Dava hakkı. 392 aa. Çocuğun dava hakkı 392 bb. Ana veya babanın dava hakkı. 393 e. Nafaka miktarının takdiri 393 f. Ana ve babanın güvence vermesi 393 g. Nafaka davasında geçici önlemler. 394 III. SOYBAĞININ VELAYET HAKKINA BAĞLI HÜKÜMLERİ. 394 1. Velayet Hakkının Tanımı. 394 2. Velayete Tabi Olan ve Velayet Hakkına Sahip Kişiler. 395 3. Velayet Hakkının Kullanılması 396 4. Velayet Hakkının Kapsamı 397 a. Genel olarak 397 b. Velayet hakkının kullanılmasında çocuğun düşüncesinin alınması 397 c. Çocuğun ana ve babasının sözünü dinleme yükümlülüğü 398 d. Velayet hakkının çocuğun medeni durumu ile ilgili hükümleri 398 aa. Çocuğa öz ad koyulması. 398 bb. Çocuğun yerleşim yerinin belirlenmesi 398 e. Çocuğun eğitimi 398 f. Çocuğun fiil ehliyeti ve temsil edilmesi 399 g. Çocuğun aileyi temsil etmesi . 400 h. Çocuk ile ana ve babası arasındaki hukuki işlemler. 401 i. Ana ve babanın çocuk mallarına ilişkin hak ve yükümlülükleri. 401 aa. Ana ve babanın çocuk mallarını yönetme ve kullanma hakkı 401 bb. Çocuk mallarının sarfı. 402 cc. Ana ve babanın kısmen veya tamamen yönetim ve kullanma hakkına sahip olmadığı çocuk malları 403 aaa. Çocuğa yapılan karşılıksız kazandırmalar. 403 bbb. Saklı pay 403 ccc. Meslek veya sanat için verilen mal ve kişisel kazanç. 403 dd. Yönetimin sona ermesi ve ana ile babanın sorumluluğu 404 5. Çocuğun Ana ve Babasına Karşı Korunması. 404 a. Çocuğun kişiliğinin korunmasına ilişkin önlemler. 405 aa. Genel olara
