Deniz Ticareti Hukuku

İÇİNDEKİLER GİRİŞ DENİZ TİCARETİ HUKUKUNUN KAYNAKLARI LİSTESİ A. ULUSLARARASI SÖZLEŞMELER3 I. ULUSLARARASI KURULUŞLAR3 II. GEMİ4 1. Gemilerin Tescili.4 2. İnşa Halindeki Gemiler4 3. Gemilerin Kontrolü ve Limanlar.4 4. Gemilerin Rehni/Haczi5 5. Gemilerin Tonajlarının Ölçümü.6 II. GEMİADAMLARI.7 IV. TAŞIMA8 1. Yük Taşıma8 2. Yolcu Taşıma.9 V. SORUMLULUK.10 VI. ÇATMA VE KURTARMA12 1. Çatma.12 2. Kurtarma13 VII. DENİZ KİRLİLİĞİ.14 VIII. DENİZDE EMNİYET18 IX. UYDU VE HABERLEŞME.20 B. KANUNLAR.20 C. YÖNETMELİK, TEBLİĞ VE YÖNERGELER.24 BİRİNCİ BÖLÜM DENİZ TİCARETİNE DAİR TARİHÇE VE DENİZCİLİĞİN İDARİ YAPISI §1. DENİZCİLİĞİN VE DENİZ TİCARETİ HUKUKUNUN TARİHÇESİ .33 A. DÜNYADA DENİZCİLİK.33 B. TÜRKİYE’DE DENİZCİLİK34 C. DENİZ TİCARETİ HUKUKUNUN TARİHÇESİ36 §2. TÜRK DENİZCİLİK İDARESİNİN HUKUKİ YAPISI .37 A. HUKUKİ DÜZENLEME.37 B. BAKANLIK ANA HİZMET BİRİMLERİ39XVI §3. DENİZ TİCARETİ HUKUKUNUN TEMEL KAYNAKLARI 40 A. DENİZ TİCARET HUKUKUNA UYGULANAN KANUNLAR40 I. TÜRK TİCARET KANUNU.40 II. DİĞER KANUNLAR.43 B. ULUSLARARASI SÖZLEŞMELER44 C. TÜZÜK VE YÖNETMELİKLER.47 §4. DENİZ TİCARETİ DAVALARI .48 A. DENİZ TİCARETİ DAVALARINDA ARABULUCULUK48 I. GENEL OLARAK48 II. TİCARİ DAVALARDA DAVA ŞARTI OLARAK ZORUNLU ARABULUCULUK.49 1. Arabuluculuğa Dair Hükümler49 2. Ticari Davalarda Arabuluculuk Usulü.49 aa. Dava Açmada Arabuluculuk Şartı49 bb. Arabulucunun Belirlenmesi.50 cc. Arabuluculuk Süresi50 dd. Arabuluculuğun Hak Düşürücü ve Zamanaşımı Sürelerine Etkisi.50 B. DENİZ TİCARETİ DAVALARINDA GÖREVLİ VE YETKİLİ MAHKEME .51 I. GÖREVLİ MAHKEME.51 II. YETKİLİ MAHKEME.57 C. DENİZ TİCARETİ DAVALARINDA TAHKİM.58 İKİNCİ BÖLÜM GEMİ, DONATAN, DONATMA İŞTİRAKİ VE KAPTAN §5. GEMİ 65 A. GEMİNİN TANIMI, UNSURLARI VE TÜRLERİ:.65 I. TANIMI VE UNSURLARI65 1. Tanımı65 2. Unsurları66 a. Suda Hareket Gerektiren Bir Amaca Tahsis Edilmiş Olma.67 b. Yüzme Özelliğine Sahip Bulunma.68 c. Pek Küçük Olmamalıdır.68 3. Gemi Vasfının Kazanılması.71 II. TÜRLERİ.72 1. Kullanım Amacına Göre72 2. Tahrik Gücüne Göre.73 3. Kullanıldığı Yere Göre.73 4. Kazanç Sağlayıp, Sağlamadıklarına Göre73XVII B. GEMİLERİN HUKUKİ NİTELİĞİ VE ÖZELLİKLERİ74 I. GEMİLERİN HUKUKİ NİTELİĞİ.74 II. ÖZELLİKLERİ.76 1. Bütünleyici Parça (Mütemmim Cüz).76 2. Eklenti .77 3. Tüketilir (Müstehlik) Malzemeler.78 III. GEMİNİN DENİZE ELVERİŞLİLİĞİ.78 1. Tanımı .78 2. Geminin Denize Elverişsiz Hale Gelmesi80 a. Tamir Kabul Etmez Gemi.80 b. Tamire Değmez Gemi.80 IV. GEMİNİN AYIRT EDİCİ UNSURLARI.81 1. Geminin Adı.81 2. Geminin Bayrağı81 a. Türk Bayrağı Çekme Hakkı82 aa. Gerçek Kişilere Ait Gemiler82 bb. Donatma İştirakine Ait Gemiler.82 cc. Tüzel Kişilere Ait Gemiler.82 aaa. Kuruluş, Kurum, Dernek ve Vakıflara Ait Olan Gemiler.82 bbb. Ticaret Şirketlerine Ait Olan Gemiler82 b. Türk Bayrağı Çekme Hakkının İstisnaları82 aa. Türk Gemisinin Geçici Olarak Yabancı Bayrak Çekmesi.82 bb. Yabancı Geminin Türk Bayrağı Çekebilmesi83 c. Türk Bayrağı Çekme Hakkının İspatı.84 aa. Gemi Tasdiknamesi84 bb. Bayrak Şahadetnamesi.85 3. Bağlama Limanı.87 4. Geminin Tonajı88 a. Gros Tonilato89 b. Net Tonilato89 c. Ölü Ağırlık89 5. Geminin Klası89 C. GEMİ SİCİLLERİ91 I. MİLLİ GEMİ SİCİLİ91 1. Gemi Sicil Teşkilatı92 2. Gemilerin Sicile Tescili93 a. Sicile Tescil Edilebilecek Gemiler93 b. Tescili Zorunlu Gemiler93XVIII c. Tescili İsteğe Bağlı Gemiler.93 d. Tescili Mümkün Olmayan Gemiler93 3. Sicile Tescil İşlemleri.94 a. Gemideki Değişikliklerin İşlenmesi.94 b. Silinme95 aa. İstem Üzerine.95 bb. Kendiliğinden.96 4. Gemi Siciline Tescilin Hükümleri97 a. Gemi Sicilindeki Kayıtlar.98 aa. Açıklayıcı Kayıtlar.98 bb. Kurucu Kayıtlar.98 b. Şerhler.98 II. TÜRK ULUSLARARASI GEMİ SİCİLİ99 1. Tescil Edilecek Gemiler ve Yatlar99 a. Gemiler.100 b. Yatlar.101 2. Kayıt Harcı.101 3. Yıllık Tonaj Harcı102 4. TUGS’a Tescil ve Sonuçları103 a. Türk Bayrağı Çekme Hakkından Yararlanma.103 b. TUGS’a Kayıtlı Gemilerde Gemi Adamı İstihdamı.103 aa. Gemi Adamlarının Uyruğu ve İstihdamı.103 bb. Gemi Adamlarının Sosyal Güvenliği ve Çalışma Şartları.104 cc. Yabancı Uyruklu Gemi Adamlarının Ülkeye Giriş-Çıkış ve Konaklamaları104 dd. Gemi Adamlarının Ücretleri104 c. TUGS’a Kayıtlı Gemilerin Sigortası105 d. TUGS’a Dair Mali Hükümler.106 III. YAPI HÂLİNDEKİ GEMİLERE ÖZGÜ SİCİL107 D. BAĞLAMA KÜTÜĞÜ108 1. Tanımı.109 2. Hukuki Niteliği. 110 3. Bağlama Kütüğüne Kayıtlı Gemi ve Deniz ve İçsu Araçlarının Devri 112 E. GEMİLERİN MÜLKİYETİ. 113 I. UYGULANACAK HÜKÜMLER 113 II. MÜLKİYETİN KAZANILMASI 114 1. Aslen İktisap 114 a. Sahiplenme. 114XIX b. Zamanaşımı İle Kazanma. 114 aa. Olağan Zamanaşımı İle Kazanma 114 bb. Olağanüstü Zamanaşımı İle Kazanma. 115 2. Devren İktisap 117 a. Devrin Şekli 117 b. Devrin Kapsamı 119 III. MÜLKİYETİN KAYBI120 1. Geminin Zıyaı120 2. Terk120 3. Zamanaşımı120 F. GEMİLER ÜZERİNDE SINIRLI AYNİ HAKLAR121 I. GEMİ REHNİ.121 1. Sicile Kayıtlı Olmayan Gemilerin Rehni.121 2. Sicile Kayıtlı Olan Gemilerin Rehni122 a. Tersane Sahibinin Kanuni İpotek Hakkı.123 aa. Tanımı123 bb. Kapsamı.124 cc. Süresi.125 dd. Tersane Sahiplerinin Sırası125 b. Sözleşmeye Dayalı İpotek Hakkı126 II. GEMİ İPOTEĞİ126 1. Özellikleri ve Tanımı.126 2. Niteliği.127 3. Kurulması.128 a. Şekli128 b. Tescili128 c. Tescil Edilecek Hususlar.128 4. İpoteğin Türleri129 a. Birlikte Gemi İpoteği129 b. Üst Sınır İpoteği130 c. Yabancı Para İpoteği.130 d. Sabit Değerli İpotek132 e. Kıymetli Evraka Ait İpotek.132 f. Yapı İpoteği.132 5. İpoteğin Teminat Altına Aldığı Alacak133 6. İpoteğin Kapsamı.133 a. Genel Olarak.133 b. Kiralanmış Olan Gemideki İpoteğin Kapsamı.135XX c. Birden Çok Gemi ve Gemi Payı Üzerindeki İpoteğin Kapsamı135 d. İpotekli Gemide Sigorta Tazminatı.136 aa. Gemi İpoteğinin Sigortacıya Bildirilmesi136 bb. Sigortacının Malike Ödeme Yapması137 cc. Sigortacının Borcundan Kurtulması138 7. İpoteğin Hükümleri138 a. Alacağın Muaccel Olmasından Önce.138 aa. Malik Aleyhine138 aaa. İpotekli Gemiyle İlgili Önlemler138 bbb. Alacağa Dair Önlemler139 bb. Üçüncü Kişiler Aleyhine139 b. Alacağın Muaccel Olmasından Sonra140 8. Gemi İpoteğinin Devri ve Değiştirilmesi.140 a. İpoteğin Devri.140 b. İpoteğin Değiştirilmesi.141 aa. İpoteğin İçeriğinin Değiştirilmesi141 bb. İpoteğin Derecesinin Değiştirilmesi142 cc. İpoteğe Konu Alacağın Yerine Başka Bir Alacağın Konulması142 9. Gemi İpoteğinin Sona Ermesi143 a. Tarafların Anlaşması.143 b. Alacağın Sona Ermesi.143 c. Alacaklının Feragat Etmesi.143 d. Alacaklı ve Malik ya da Alacaklı ve Borçlu Sıfatlarının Aynı Kişide Birleşmesi.144 e. Birlikte Gemi İpoteğinde Malikin Alacaklıya Ödemede Bulunması.144 f. Geminin İcra Yoluyla Paraya Çevrilmesi.144 g. Alacaklının Gemi Malikine Karşı Sahip Olduğu Talep (Alacak) Hakkının Zamanaşımına Uğraması145 h. İpoteğin Süresinin Dolması145 i. Mahkemece İpoteğin Düşmesine Karar verilmesi145 aa. Alacaklının Belli Olmaması Hâlinde.145 bb. Paranın Tevdii Hâlinde.146 j. Geminin Türk Bayrağını Çekme Hakkını Kaybetmesi146 k. İpotekli Borcun Gemi Malikinin Onayı Olmaksızın Başkasına Nakli146 III. TAŞINIR REHNİ KANUNU.147 IV. YAPI HÂLİNDEKİ GEMİLER ÜZERİNDE İPOTEK.148 1. Konusu.148 2. Kurulması.149 3. Kapsamı.149 4. Derecesi.149 V. GEMİLER ÜZERİNDE İNTİFA HAKKI150 §6. DONATAN VE DONATMA İŞTİRAKİ .150 A. DONATAN.150 I. DONATANIN SORUMLULUĞUNU GEREKTİREN HALLER.151 1. Donatanın Haksız Fiil Sorumluluğu151 2. Gemi Adamlarının Kusurlarından Doğan Sorumluluğu152 3. Kılavuz Kaptanların Kusurlarından Doğan Sorumluluğu153 4. Donatanın, Kaptanın Yaptığı İşlemlerden Doğan Sorumluluğu154 a. Kaptanın Kanuni Yetkisi Dâhilinde Yaptığı İşlemlerden Sorumluluk.154 b. Kaptanın Yükle İlgili İşlemlerinden Sorumluluk.155 5. Donatanın Deniz Kirliliğinden Sorumluluğu.155 6. Donatanın Çatmadan Sorumluluğu157 7. Donatanın Kurtarmadan Sorumluluğu157 8. Donatanın Müşterek Avaryadan Sorumluluğu158 II. DONATANIN SORUMLULUĞUNU SINIRLANDIRMASI.158 III. DONATANA KARŞI AÇILACAK DAVALARDA YETKİLİ MAHKEME158 B. GEMİ İŞLETME MÜTEAHHİDİ.158 C. DONATMA İŞTİRAKİ159 §7. KAPTAN 160 A. KAPTANIN GÖREV VE YETKİLERİ.161 I. GÖREVLERİ161 1. Geminin Denize ve Yola Elverişli Olup Olmadığına Dikkat Etmek .161 2. Geminin Yüklemeye ve Boşaltmaya Elverişli Olup Olmadığına Dikkat Etmek.161 3. Gemide Hazır Bulunmak.162 4. Beklemeksizin Yola Çıkmak162 5. Uygun Rotayı Takip Etmek162 6. Gemi Jurnali Tutmak.163 7. Yabancı Mevzuata Uymak.163 8. Denizde Can Kurtarmak163 9. Deniz Raporu Düzenletmek.164 a. Tespit Edilecek Konular.165XXII b. Deniz Raporu Düzenleme Yeri.165 c. Tespit Usulü165 10. Borda Evrakını Gemide Bulundurmak166 II. KAPTANIN YETKİLERİ170 1. Donatanı Temsil Etmek170 a. Gemi Bağlama Limanında İken170 b. Gemi Bağlama Limanı Dışında İken170 aa. Genel Temsil Yetkisi170 bb. Kredi İşlemleri.171 cc. Kambiyo Taahhüdünde Bulunmak.171 c. Kaptanın Donatanı Temsil Yetkisinin Sınırlandırılması veya Kaldırılması171 2. Kaptanın Yük İlgililerini Temsil Yetkisi172 a. Yük İlgililerinin Menfaatlerini Korumak Yükümlülüğü172 b. Eşya Üzerinde Tasarruf Yetkisi.172 B. KAPTANIN SORUMLULUĞU173 I. DONATANA KARŞI SORUMLULUĞU173 1. Donatana Bilgi Verme Yükümlülüğü.173 2. Navlun ve Diğer Paraları Donatana Verme Yükümlülüğü.173 3. Kendi Hesabına Gemiye Eşya Yüklememe.173 II. ÜÇÜNCÜ KİŞİLERE KARŞI SORUMLULUĞU173 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM DENİZ TİCARETİ SÖZLEŞMELERİ §8. SÖZLEŞME TÜRLERİ .177 A. GENEL OLARAK.177 B. GEMİ KİRA SÖZLEŞMESİ179 I. TANIMI VE UNSURLARI179 1. Tanımı .179 2. Uygulanacak Hükümler.179 3. Unsurları179 a. Gemi.179 b. Tarafların Anlaşması.181 c. Kira Bedeli182 d. Zilyetliğin Kiracıya Devri.182 II. GEMİ KİRA SÖZLEŞMESİNİN HÜKÜMLERİ184 1. Kiraya Verenin Borçları.184 a. Gemiyi Teslim Etmek.185 b. Gemiyi Kullanıma Uygun Bulundurmak185XXIII c. Sözleşmede Belirlenen Kullanım Amacına Uygun Gemi Adamı Tahsis Etmek.185 d. Kira Sözleşmesini Gemi Siciline Şerh vermek.186 e. Gemiye Ait Vergi ve Benzeri Mali Yükümlülükler İle Yan Giderlere Katlanmak.187 f. Kiralananın Ayıbından Sorumluluk188 aa. Kiralanan Geminin Teslim Anındaki Ayıplarından Sorumluluk.188 bb. Kiralananın Sonradan Ayıplı Hâle Gelmesinden Sorumluluk.188 cc. Ayıbın Giderilmesini İsteme ve Fesih Hakkı.189 dd. Kira Bedelinin İndirilmesini İsteme Hakkı189 ee. Zararın Giderimini İsteme Hakkı.189 g. Geminin Zaptından Sorumluluk.189 aa. Kiralananın El Değiştirmesi.189 bb. Üçüncü Kişinin Sınırlı Ayni Hak Sahibi Olması.190 2. Özel Durumlar.190 a. Kiralanan Gemide Değişiklik Yapılması190 b. Alt Kira ve Kullanım Hakkının Devri190 3. Kiracının Borçları190 a. Gemiyi Teslim Alma.190 b. Kira Bedelini Ödeme191 aa. İfa Zamanı191 bb. Kiracının Temerrüdü Halinde Alacağın Teminat Altına Alınması.192 c. Gemiyi Amacına Uygun ve Özenle Kullanma.193 d. Gemi Adamlarının Çalıştırılması193 e. Bakım Giderlerine Katlanma194 f. Sigorta Yaptırma.194 g. Geminin Kullanılmasından Doğan İstemleri Karşılama.196 h. Ayıpları Kiraya Verene Bildirme196 i. Geminin Ayıplarının Giderilmesine ve Gemide Yenilik ve Değişiklik Yapılmasına Katlanma Borcu197 j. Geminin Bakımı, Tamirleri ve Parçalarının Değiştirilmesi İle İşletilmesinden Doğan Giderlere Katlanma197 k. Gemiyi İade Etme.198 III. SÖZLEŞMENİN SONA ERMESİ.198 IV. ZAMANAŞIMI199 C. ZAMAN ÇARTERİ SÖZLEŞMESİ199 I. TANIMI VE HUKUKİ NİTELİĞİ.200XXIV 1. Tanımı .200 2. Hukuki Niteliği201 II. UNSURLARI.203 1. Sözleşme Bulunmalı203 2. Gemi Donatılmış Olmalı203 3. Geminin Ticari Yönetimi Tahsis Olunana Bırakılmalı204 4. Ücret Ödenmelidir.204 III. TAHSİS EDENİN BORÇLARI.204 1. Gemiyi Teslim Etmek204 2. Geminin Teknik Yönetimini Üstlenmek204 3. Geminin Sigortalarını Yaptırmak.205 4. Gemiyi Donatmak205 5. Masrafları Karşılamak205 6. Gemiye Gerekli Erzak Ve Levazımatı Temin Etmek.205 7. Geminin Belgelerini Temin ve Muhafaza Etmek205 IV. TAHSİS EDİLENİN (ÇARTERERİN) BORÇLARI.205 1. Geminin Ticari Yönetimini Üstlenmek205 2. Giderleri Karşılamak208 3. Ücret Ödemek ve Ücretin Teminatı.209 a. Tahsis Ücreti.209 b. Teminat.209 aa. Hapis Hakkı.209 bb. Alacak Rehni210 cc. Üçüncü Kişilerden Olan Alacaklarla İlgili Hapis Hakkı 211 4. Gemiyi İade Etmek 211 V. ZAMANAŞIMI212 D. NAVLUN SÖZLEŞMESİ212 I. GENEL OLARAK212 II. YABANCILIK UNSURU TAŞIYAN NAVLUN SÖZLEŞMELERİ.213 III. NAVLUN SÖZLEŞMESİNİN TANIMI VE HUKUKİ NİTELİĞİ.215 1. Tanımı .215 2. Hukuki Niteliği216 III. TÜRLERİ.216 1. Yolculuk Çarteri.216 a. Tam Çarter217 b. Kısmi Çarter217 2. Kırkambar Sözleşmesi.217 IV. UNSURLARI.219 1. Taşıma İşlemi Taahhüt Edilmiş Olmalıdır219XXV 2. Taşıma Deniz Yoluyla ve Gemi İle Gerçekleşmelidir219 3. Eşya Taşıyanın Zilyetliğinde Olmalıdır.220 4. Navlun Ödenmesi Gerekir.220 V. ŞEKLİ.221 VI. SORUMSUZLUK ANLAŞMALARI222 1. Asıl Navlun-Alt Navlun Sözleşmesi223 VII. TAŞIMA SÖZLEŞMESİNİN TARAFLARI VE YÜK İLGİLİLERİ.225 1. Sözleşmenin Tarafları.225 a. Taşıyan225 aa. Taşıyanın Adamları225 bb. Fiilî Taşıyan227 b. Taşıtan.228 2. Yük İlgilileri228 a. Yükleten228 b. Gönderilen229 VIII. SÖZLEŞMENİN İFASI.230 1. Teslim Alma.231 2. Yükleme.232 a. Yükleme Yeri232 b. Yükleme (Starya) Süresi.233 aa. Yükleme Süresinin Hesaplanması.233 bb. Yükleme Süresinden Sayılmayan Haller.234 c. Sürastarya (Demurrage) Süresi.236 d. Sürastaryanın Hukiki Niteliği.238 e. Hızlandırma Primi238 f. Yükleme Giderleri239 g. Yüklemenin Hiç Yapılmaması veya Eksik Yapılması240 aa. Yüklemenin Hiç Yapılmaması.240 bb. Yüklemenin Eksik Yapılması.241 h. Taşıtanın Yüklemeyle İlgili Talimat vermemesi.242 i. Birden Fazla Taşıtan ve Yükleten Bulunması.242 aa. Birden Fazla Taşıtan Bulunması242 bb. Birden Fazla Yükleten Bulunması.242 3. Yolculuk.243 4. Boşaltma243 a. Boşaltma Giderleri243 b. Boşaltma Süresi243 c. Eşyanın Boşaltılmaması veya Teslim Alınmaması.244 5. Teslim Etme.245XXVI IX. TAŞIMA BELGELERİ.245 1. Konişmento245 a. Tanımı.245 b. Düzenlenmesi.246 c. Türleri.246 aa. Tesellüm Konişmentosu.246 bb. Yükleme Konişmentosu.246 d. Konişmentonun Niteliği247 e. İçeriği247 aa. Konişmentoda Yer Alan Kayıtlar.247 bb. Yazıdan Doğan Sorumluluk.250 f. Konişmentonun İşlevleri.250 aa. Taşıyanın Belirlenmesi.250 bb. Taraflar Arasındaki İlişkinin Belirlenmesi.251 cc. Taşımaya Dair Hükümlerin Tespiti252 dd. Eşyayı Tanımlayan Bazı Özelliklerin İspatı.252 g. Konişmentolu Yükün Teslim Edilmesi.253 2. Deniz Yük Senedi254 a. Tanımı.254 b. İşlevi.255 X. TAŞIYANIN SORUMLULUĞU255 1. Taşıyanın Sorumluluğuna Dair Düzenlenme.255 a. Lahey/Visby Kuralları255 b. Hamburg Kuralları256 c. Rotterdam Kuralları256 d. TTK Hükümleri257 2. Başlangıçtaki Elverişsizlikten Sorumluluk257 a. Denize, Yola ve Yüke Elverişlilik.258 aa. Denize Elverişli Gemi258 bb. Yola Elverişli Gemi258 cc. Yüke Elverişli Gemi260 b. Sorumluluğun Niteliği260 c. Elverişsizlik Kavramının Nispiliği.261 d. Zarar Kavramı ve İspat Yükü.262 3. Taşıyanın Eşyanın Zıya ve Hasarı veya Geç Tesliminden Doğan Zararlardan Sorumluluğu.263 a. Genel Olarak.263 b. Hasar, Zıya veya Gecikme265 aa. Hasar265XXVII bb. Zıya267 cc. Gecikme.269 c. Bildirim Yükümlülüğü271 aa. Zıya ve Hasar Halinde.271 bb. Geç Teslim Halinde272 4. Özel Sorumluluk Halleri272 a. Başka Gemiye Yükleme ve Aktarmadan Sorumluluk272 b. İzinsiz Güverteye Yüklemeden Sorumluluk.273 c. Haksız Sapmadan Sorumluluk274 aa. Takip Edilmesi Gereken Rota274 bb. Geminin Umulmayan Bir Hâl Nedeniyle Zıyaı.274 cc. Haklı Nedenle Rotadan Sapma274 XI. TAŞIYANIN SORUMLULUĞUNUN SINIRLANDIRILMASI.275 1. Tanım .275 2. Koli ve Ünite Kavramı.275 3. Sorumluluğunun Sınırlandırabileceği Miktar276 4. Taşıyanın Sınırlı Sorumluluktan Yararlanamayacağı Haller278 a. Eşyanın Cins ve Değerinin Belirtilmesi.278 b. Eşyanın Cins ve Değerinin Kasten Gerçeğe Aykırı Bildirilmesi.278 c. Taşıyanın Kastı ve Pervasızca Sorumluluğunun Bulunması278 aa. Taşıyanın Sınırlı Sorumluluktan Yararlanamaması278 bb. Taşıyanın Adamlarının Sınırlı Sorumluluktan Yararlanamaması283 5. Tazminatın Miktarı.283 XII. TAŞIYANIN VE FİİLÎ TAŞIYANIN SORUMLULUĞU284 XIII. TAŞIYANIN SORUMLU OLMADIĞI HALLER285 1. Mutlak Sorumsuzluk Halleri285 a. Genel Olarak.285 b. Teknik Kusur286 c. Yangın.287 d. Denizde Kurtarma.288 2. Muhtemel Sorumsuzluk Halleri.288 3. Mutlak ve Muhtemel Sorumsuzluk Halleri Arasındaki Farklar.290 XIV. TAŞITAN VE YÜKLETENİN SORUMLULUĞU290 XV. TAŞIYANIN HAKLARI.291 1. Taşıyanın Eşya Üzerinde Zilyetlik Kurma Hakkı291 2. Taşıyanın Maddi Hakları291 a. Navlun.291XXVIII b. Mesafe Navlunu292 c. Ölü Navlun293 d. Fesih Tazminatı.293 XVI. NAVLUN SÖZLEŞMESİNİN SONA ERMESİ.293 1. Tarafların Herhangi Bir Sebep Göstermeksizin Sözleşmeyi Feshetmesi.293 2. Tarafların Haklı Nedenle Sözleşmeyi Feshetmesi.294 3. Geminin ve Yükün Zayi Olması Nedeniyle Sözleşmenin Hükümden Düşmesi.296 a. Geminin Zayi Olması.296 aa. Yolculuk başlamadan önce.296 bb. Yolculuk başladıktan sonra296 b. Yükün Zayi Olması.297 aa. Yolculuk Başlamadan Önce.297 i. Eşya Sözleşmede Ferden Belirlenmişse297 ii. Eşya, Sözleşmede Tür veya Cinsi İle Belirlenmişse.297 bb. Yolculuk başladıktan Sonra.298 i. Eşyanın Tamamının Zayi Olması.298 ii. Eşyanın Bir Kısmının Zayi Olması.298 XVII. TAŞIMA SÖZLEŞMELERİ GEREĞİNCE EMREDİCİ HÜKÜMLER298 1. Taşıyanın Borç ve Sorumluluklarına İlişkin Emredici Hükümler.299 2. Taşıtan ve Yükletenin Borç ve Sorumluluklarına İlişkin Emredici Hükümler299 3. Denizde Taşıma Belgelerine İlişkin Emredici Hükümler300 4. Emredici Hükümlerin İstisnası300 XVIII. ZAMANAŞIMI SÜRESİ VE HAK DÜŞÜRÜCÜ SÜRE.305 E. DENİZ YOLUYLA YOLCU TAŞIMA SÖZLEŞMESİ308 I. YOLCULARIN TAŞINMASI HAKKINDA ULUSLARARASI SÖZLEŞMELER309 II. DENİZ YOLUYLA YOLCU TAŞIMA SÖZLEŞMESİ TANIMI VE HUKUKİ NİTELİĞİ.310 1. Tanımı .310 2. Hukuki Niteliği310 3. Şekli.310 III. SÖZLEŞMENİN TARAFLARI. 311 1. Taşıyan ve Fiilî Taşıyan. 311 2. Yolcu 311 IV. YABANCILIK UNSURU BULUNMASI312 V. TAŞIYANIN VE YOLCUNUN BORÇ VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ.312XXIX 1. Taşıyanın Borç ve Yükümlülükleri312 a. Yolcunun Gemide Seyahat Etmesi.313 b. Yolcu Bagajının Taşınması.313 aa. Yolcu Bagajı.313 bb. Değerli Eşyanın Taşınması.313 cc. Ölen Yolcunun Bagajı314 c. Yolcunun Uğradığı Zararlardan Sorumluluk314 d. Zorunlu Olarak Sigorta Yaptırmak.314 e. Yolcu Taşımayı Zamanında Tamamlamak314 2. Yolcunun Borç ve Yükümlülükleri315 a. Taşıma Ücretini Ödemek315 b. Taşıyanın Hapis Hakkına Rıza Göstermek.315 c. Kaptanın Talimatına Uymak.315 d. Gemiye Zamanında Gelmek.315 e. Bagaj Hakkında Doğru Bilgi Verme Yükümlülüğü315 f. Bagajın Zıyaı veya Hasara Uğradığının Bildirimi316 3. Taşıyanın Yolcu Taşıması Dolayısıyla Sorumluluğu.316 a. Taşıyanın Sorumluluk Sınırları.316 aa. Yolcunun Gemi Kazasında Ölmesi veya Yaralanması.317 bb. Yolcunun Gemi Kazası Dışında Ölmesi veya Yaralanması318 cc. Gemi Kazasında Yolcu Bagajının Zıyaı ve Hasara Uğraması318 dd. İstemlerin Birleşmesi.319 ee. Sorumluluğu Sınırlandırma Hakkının Kaybı.319 b. Fiilî Taşıyanın Sorumluluğu.320 VI. TAŞIMA SÜRESİ.320 1. Yolcu ve Kabin Bagajı.320 2. Kabin Bagajı321 3. Diğer Bagaj321 VII. ZAMANAŞIMI SÜRESİ.321 DÖRDÜNCÜ BÖLÜM SORUMLULUĞUN SINIRLANMASI §8. DENİZ ALACAKLARINA VE KİRLİLİĞE KARŞI SINIRLAMA .325 A. DENİZ ALACAKLARINA KARŞI SORUMLULUĞUN SINIRLANMASI.325 I. GENEL OLARAK325 II. ALACAKLAR328XXX 1. Sınırlandırmaya Tabi Alacaklar.328 2. Sözleşmenin Uygulama Alanının Genişletilmesi329 3. Sınırlandırılması Mümkün Olmayan Alacaklar.330 III. SORUMLULUĞU SINIRLAMA HAKKI.331 1. Sınırlama Limitleri.331 a. Ölüm veya Yaralanmadan İleri Gelen Alacaklar Hakkında332 b. Malvarlığı Zararına İlişkin Alacaklar Hakkında.332 c. Yolcuların Alacakları Hakkında333 2. Kılavuza Karşı Sınırlama Limitleri334 IV. KİŞİSEL FON KURULMASI334 V. SINIRLAMA HAKKININ ORTADAN KALKMASI.336 VI. ÖNCELİK HAKKI.337 VII. DİĞER BAZI SORUNLAR.338 1. Kanuni Halefiyet338 2. Alacakların Teminatı339 3. Diğer Alacaklılar339 4. Faiz.339 B. PETROL KİRLİLİĞİ ZARARININ TAZMİNİNE DAİR ÖZEL HÜKÜMLER.340 I. GENEL OLARAK340 II. 1992 TARİHLİ SORUMLULUK VE FON SÖZLEŞMELERİNİN UYGULANMASI.341 1. Sözleşmenin Uygulanması İçin Gerekli Şartlar.341 2. Sözleşmenin Uygulama Alanının Genişletilmesi342 3. Yabancılık Unsuru343 III. ZARARDAN SORUMLULUK.344 1. Zarardan Sorumlu Olan Kişi344 IV. SORUMLULUK FONU.345 1. Sorumlu Kişinin Ortaklarının Fon Tesisi.345 2. Sınırlama Hakkının Ortadan Kalkması346 3. Kılavuza Karşı Dava Açılması.346 4. Halefiyet.347 5. Alacakların Teminatı347 V. DAVAYA DAİR ÖZELLİKLER.348 1. Görevli Mahkeme348 2. Davanın İhbarı ve Davaya Müdahale348 3. Yargılama ve Takip Giderleri.348XXXI BEŞİNCİ BÖLÜM DENİZ KAZALARI §9. DENİZ KAZALARI .351 A. MÜŞTEREK AVARYA351 I. GENEL OLARAK351 II. TANIMI VE UNSURLARI354 1. Tanımı .354 2. Unsurları354 3. Müşterek Avarya’nın Hukuki Niteliği355 4. Türleri .357 5. İkame Masrafları357 III. DİSPEÇ (DISPATCH)358 1. Tanımı .358 2. Dispeç Yaptırma Yükümlülüğü359 a. Dispeçi Yaptıracak Kişi359 b. Dispeçin Yapılacağı Yer359 c. Dispeççinin Belirlenmesi359 d. Dispeç Raporuna İtiraz ve Dispeçin Onaylanması.360 e. Dispeç Raporunun Onaylanması Hakkındaki Kararın Hükmü361 f. Yurtdışında Yaptırılan Dispeç.361 IV. GARAME PAYLARININ BORÇLULARI VE TEMİNAT.362 1. Garame Paylarının Borçluları362 2. Teminat363 3. Müşterek Avarya Paylaştırması363 a. Olay.364 b. Alacaklı Masa.365 c. Borçlu Masa367 d. Müşterek Avarya Garame Oranı.368 4. Zamanaşımı368 B. ÇATMA368 I. GENEL OLARAK368 II. ÇATMAYA İLİŞKİN HÜKÜMLERİN UYGULANMASI.369 1. TTK Hükümlerinin Çatmaya Uygulanması.369 2. Çatmaya Dair 1910 Tarihli Brüksel Sözleşmesinin Uygulanması.370 3. Türk Boğazlarına İlişkin Düzenleme.371 III. ÇATMANIN TANIMI VE TÜRLERİ373 1. Tanımı .373 2. Hukuki Niteliği374 3. Çatmanın Türleri374XXXII a. Kusursuz Çatma374 b. Kusurlu Çatma375 aa. Tek Taraflı Kusurlu Çatma.375 bb. İki Taraflı Kusurlu Çatma375 c. Kıyas Yoluyla Çatma376 IV. ÇATMA SONUCUNDA TAZMİNİ GEREKEN ZARARLAR.377 1. Maddi Zararlar.377 2. Bedeni Zararlar379 V. VERİLEN ZARARLARDAN SORUMLU KİŞİLER.380 1. Donatan380 2. Gemi Adamları.380 3. Kılavuz.380 4. Üçüncü Kişiler.381 VI. ÇATMADAN SORUMLULUK DAVASININ ÖZELLİKLERİ381 VII. ZAMANAŞIMI.382 C. KURTARMA382 I. KURTARMA FAALİYETİ.382 1. Genel Olarak382 2. Kurtarma Faaliyetinin Tanımı ve Hukuki Niteliği.384 a. Tanımı.384 b. Hukuki Niteliği.385 3. Unsurları385 a. Gemi veya Diğer Eşya Tehlikeye Uğramalıdır.385 b. Kaptan veya Malik Makul Bir Şekilde Açıkça Karşı Koymamış Olmalıdır386 c. Kurtarma Faaliyetinin İfası.386 d. Faydalı Sonuç Alınmalıdır387 e. Kurtarma Faaliyeti Gönüllü Olmalıdır.387 II. KURTARILACAK EŞYA.387 1. Gemi.387 2. Eşya387 3. Navlun388 III. KURTARMA SÖZLEŞMESİ.388 1. Kapsamı.388 2. Kurtarma Sözleşmesinin Uyarlanması veya Değiştirilmesi389 3. Sözleşme İle Değiştirilemeyecek Hükümler389 IV. TARAFLARIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ.389 1. Kurtaranın Yükümlülükleri389 a. Kurtaran389 b. Kurtaranın Yükümlülükleri.390XXXIII 2. Tehlike Altındaki Geminin Maliki ve Kaptanı veya Gemideki Eşyanın Malikinin Yükümlülükleri.391 V. KURTARMA ÜCRETİ VE GİDERLER391 1. Kurtarma Ücreti ve Kapsamı.391 2. Özel Tazminat392 3. Kurtarma Ücretinin Belirlenmesi.394 4. Kurtarma Ücretinden Sorumlu Olan Kişiler394 5. Kurtarma Ücretinin Paylaştırılması.395 a. Kurtaranlar Bakımından.395 b. Gemi Adamlarına ve Kurtaranın Diğer Adamlarına Verilecek Pay395 VI. TEMİNAT.396 VII. İNSAN KURTARMA397 VIII. KURTARMA DAVASININ ÖZELLİKLERİ397 IX. ZAMANAŞIMI398 ALTINCI BÖLÜM CEBRİ İCRAYA DAİR ÖZEL HÜKÜMLER §9. GEMİ ALACAK HAKLARI VE GEMİ ALACAKLARININ CEBRİ İCRASI .403 A. GEMİ ALACAK HAKLARI.403 I. GEMİ ALACAKLISI KAVRAMI405 1. Gemi Alacaklısı Hakkı veren Alacaklar.406 a. Gemi Adamı Alacakları407 b. Ölüm ve Yaralanmadan Kaynaklanan Alacaklar409 c. Kurtarma Ücreti409 d. Karantina ve Kılavuzluk İçin Ödenecek Resimler.410 e. Haksız Fiil Alacakları.410 f. Müşterek Avarya Alacakları.410 2. Gemi Alacaklısı Hakkı vermeyen Alacaklar410 3. Gemi Alacaklısı Hakkının Alacaklıları ve Borçluları 411 II. GEMİ ALACAKLARININ TEMİNAT ALTINA ALINMASI413 1. Gemi Alacaklısı Hakkının Kapsamı413 2. Gemi Alacaklısı Hakkına Dair Kanuni Rehin Hakkının Özellikleri413 a. Temin Ettiği Alacaklar413 b. Takip Hakkı414 c. Önceliği ve Sırası414 aa. Önceliği414 bb. Sırası414 3. Kanuni Rehin Hakkının Düşmesi415XXXIV B. DENİZ ALACAKLARININ TAHSİLİ VE CEBRÎ İCRA USULÜ416 I. İHTİYATİ HACİZ418 II. DENİZ ALACAKLARININ TAHSİLİ İÇİN GEREKLİ ŞARTLAR419 1. Bir Deniz Alacağı Bulunmalıdır419 2. Deniz Alacağı Muaccel Olmalıdır.424 a. Vadesi Gelmiş Deniz Alacakları Bakımından.424 b. Vadesi Gelmemiş Deniz Alacakları Bakımından424 c. Yeniden veya Aynı Alacak İçin İhtiyati Haciz424 3. Bir Gemi Bulunmalıdır425 a. Deniz Alacağının Doğumuna Sebep Olan Geminin İhtiyati Haczi425 b. Deniz Alacağını Teminat Almak İçin Malikin Diğer Gemilerinin Haczi.429 4. İhtiyati Hacze Yetkili Mahkeme Karar vermelidir.429 a. Esas Hakkında Dava Açılmadan Önce.429 aa. Türk Bayraklı Gemiler Bakımından430 bb. Yabancı Bayraklı Gemiler430 b. Esasa Dair Dava Açıldıktan Sonra431 c. İhtiyati Hacze İtiraz Edilmişse431 d. Tenfiz Davası Hakkında432 e. Haksız Tedbire Dair Tazminat Davası Hakkında432 5. Alacaklı Teminat Göstermelidir.432 III. İHTİYATİ HACZİN UYGULANMASI.434 1. Kararı Uygulama Süresi.434 2. Gemiye El Konulması ve Muhafazası.434 a. Geminin Limanda Olması.434 b. Geminin Seferde Olması.436 c. İhtiyati Haczin Kapsamı.436 d. Geminin Serbest Bırakılması437 aa. Geminin Değerinin Depo Edilmesi437 bb. İhtiyati Haczin Kaldırılması.437 cc. Tarafların Anlaşması437 IV. GEMİLERİN CEBRİ İCRA YOLUYLA SATIŞI438 1. Geminin Türkiye’de Cebri İcra Yoluyla Satışı438 a. Yabancı Sicile Kayıtlı Gemilerin Satışı İçin Hazırlıklar439 b. Geminin Satış Prosedürü439 aa. Satış İlanı.439 bb. Vaktinden Önce Satış.439 cc. Pazarlık Suretiyle Satış440XXXV c. Satış ve İhalenin Sonucu.440 d. Sıra Cetveli.440 aa. Birinci Sıra.441 bb. İkinci Sıra.441 cc. Üçüncü Sıra441 dd. Dördüncü Sıra442 ee. Beşinci Sıra442 ff. Altıncı Sıra.442 gg. Yedinci Sıra442 hh. Sekizinci Sıra.442 e. Hapis Hakkı İçin Eşya hakkında Defter Tutulması442 f. İlamlı İcra442 g. İlamsız İcra.443 2. Bir Türk Gemisinin Yurtdışında Satılması.443 YEDİNCİ BÖLÜM DENİZ TİCARETİ SÖZLEŞMELERİNDE KULLANILAN KLOZLAR §11. ÇARTER PARTİLERE VEYA KONİŞMENTOLARA KONULAN MUHTELİF KLOZLAR 447 A. ÇARTER SÖZLEŞMELERİNE KONULAN KLOZLAR447 I. ÇIPLAK GEMİ KİRA SÖZLEŞMESİNE (BAREBOAT ÇARTER) KONULAN KLOZLAR447 1. Demise Klozu447 II. NAVLUN SÖZLEŞMESİNDE YER ALAN KLOZLAR (CLAUSES)448 1. Cancelling Klozu (Clause).448 2. Ex Ship X Klozu448 3. Freight Collect Klozu.448 4. Himalaya Klozu448 5. Paramaunt Klozu449 6. General lce Klozu.449 7. ldentity of Carrier Klozu (Demise Klozu)450 8. Lost or not Lost Klozu.450 9. Reversible Klozu450 10. Substitution Klozu451 11. Wharf Klozu.451 12. Cesser Klozu451 13. WIPON ve WIBON Klozu.451 14. Penalty Klozu (Indemnity Clause).452XXXVI 15. Negligence Klozu.452 16. Lost Or Not Lost Klozu452 17. Belli Değil (Unknown) Klozu452 III. ZAMAN ÇARTERİ SÖZLEŞMESİNE KONULAN KLOZLAR.452 1. Employment Klozu (T/CP)452 2. Maintainance Klozu.453 3. Retention of Title Klozu453 4. Off Hire Klozu.453 5. Net Kayıp Zamana İlişkin Klozlar (Net Loss of Time Clauses)453 6. Bürüt Kayıp Zamana İlişkin Klozlar (Period Clauses)453 7. Knock-for-Knock Klozu454 B. MÜŞTEREK AVARYA KLOZLARI (CLAUSES)454 I. GENERAL AVARAGE KLOZU454 II. NEW JASON KLOZU.454 III. NEGLIGENCE KLOZU454 C. ÇATMA KLOZLARI (CLAUSES)455 I. BOTH TO BLAME COLLISION KLOZU455 II. SAVAŞ KLOZU (WAR CLAUSE).456 D. KURTARMA KLOZLARI.456 I. ÖZEL TAZMİNAT KLOZU (SPECIAL COMPENSATION PROTECTION AND INDEMNITY, SCOPIC CLAUSE).456 EK: TÜRK TİCARET KANUNU .459 KAVRAM DİZİNİ583