Alternatif Uyuşmazlık Çözümleri 2.BASKI

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ ...................................................................................................................................VII İÇİNDEKİLER........................................................................................................................IX BİBLİYOGRAFYA ................................................................................................................XV KISALTMALAR CETVELİ ............................................................................................XXIII BİRİNCİ BÖLÜM KAVRAMSAL ÇERÇEVEDE ALTERNATİF UYUŞMAZLIK ÇÖZÜMÜ, ALTERNATİF UYUŞMAZLIK ÇÖZÜMLERİNİN KARAKTERİSTİK ÖZELLİKLERİ, AMAÇLARI VEBU BAĞLAMDA İHTİYARÎ TAHKİMİN ALTERNATİF BİR UYUŞMAZLIK ÇÖZÜM YÖNTEMİ SAYILIP SAYILMAYACAĞI, OLUMLU VE OLUMSUZ YÖNLERİ İLE HUKUKÎ TEMELLERİ § 1. Kavramsal Çerçevede Alternatif Uyuşmazlık Çözümü..................................................3 A. Anlaşmazlık ve Uyuşmazlık Kavramları ........................................................................3 B. Alternatif Uyuşmazlık Çözümü Kavramı........................................................................4 § 2. Alternatif Uyuşmazlık Çözümlerinin Karakteristik Özellikleri, Amaçları ve Bu Bağlamda İhtiyarî Tahkimin Bir Alternatif Uyuşmazlık Çözüm Yöntemi Sayılıp Sayılamayacağı...................................................................................................................7 A. Alternatif Uyuşmazlık Çözümlerinin Karakteristik Özellikleri ......................................7 I. İhtiyarîlik (İradîlik) ......................................................................................................7 II. Tarafların Eşitliği .........................................................................................................8 III. Gizlilik .........................................................................................................................9 IV. Sürece Katılan Tarafsız Üçüncü Kişinin Sunmuş Olduğu Çözümün Bağlayıcılık Taşımaması ..............................................................................................9 V. Bir Anlaşmaya Varılması Halinde Dahi Tarafların Yargıya Başvuru Haklarının İlke Olarak Korunması ...............................................................................................11 B. Alternatif Uyuşmazlık Çözümlerinin Amaçları .............................................................12 C. İhtiyarî Tahkimin Bir Alternatif Uyuşmazlık Çözüm Yöntemi Sayılıp Sayılamayacağı .............................................................................................................15 I. Genel Olarak İhtiyarî Tahkim ....................................................................................15 II. İhtiyarî Tahkimin Bir Alternatif Uyuşmazlık Çözüm Yöntemi Sayılıp Sayılamayacağı ..........................................................................................................18 § 3. Alternatif Uyuşmazlık Çözümlerinin Olumlu ve Olumsuz Yönleri ileHukukî Temelleri...........................................................................................................................21 A. Alternatif Uyuşmazlık Çözümlerinin Olumlu ve Olumsuz Yönleri ..............................21 I. Olumlu Yönleri ..........................................................................................................21 II. Olumsuz Yönleri ........................................................................................................22 B. Alternatif Uyuşmazlık Çözümlerinin Hukukî Temelleri ...............................................23 İKİNCİ BÖLÜM ALTERNATİF UYUŞMAZLIK ÇÖZÜM TÜRLERİ § 4. Müzakere Yöntemi...........................................................................................................29 A. Genel Olarak .................................................................................................................29 B. Somut Plânda Uygulanma Biçimleri .............................................................................32 I. Köy Kanunu’nun 5. Maddesinde Yer Alan Düzenleme .............................................32 II. Avukatlık Kanunu’nun 35/A Maddesinde Yer Alan Düzenleme ...............................32 § 5. Tarafsız Ön Değerlendirme Yöntemi..............................................................................37 A. Genel Olarak .................................................................................................................37 B. Uzman Görüşü Kurumunun Tarafsız Ön Değerlendirme Yöntemi Bağlamında Durumunun İrdelenmesi ...............................................................................................39 § 6. Vakıaların Saptanması Yöntemi.....................................................................................41 A. Genel Olarak .................................................................................................................41 B. İşleyişi ...........................................................................................................................43 § 7. Kısa Duruşma Yöntemi....................................................................................................45 A. Genel Olarak .................................................................................................................45 B. İşleyişi ...........................................................................................................................46 § 8. Kısa (Özet) Jüri Yargılaması Yöntemi...........................................................................49 A. Genel Olarak .................................................................................................................49 B. İşleyişi ...........................................................................................................................50 § 9. Hâkim Kiralama (Özel Yargılama) Yöntemi.................................................................53 A. Genel Olarak .................................................................................................................53 B. İşleyişi ...........................................................................................................................54 § 10. Arabuluculuk-Tahkim Yöntemi....................................................................................55 A. Genel Olarak .................................................................................................................55 B. İşleyişi ...........................................................................................................................60 § 11. Arabuluculuk Yöntemi..................................................................................................61 A. Kavramsal Çerçevede Arabuluculuk ve Arabuluculuğun Uzlaştırma ile Olan Farklılıkları ...................................................................................................................61 I. Kavramsal Çerçevede Arabuluculuk ..........................................................................61 II. Uzlaştırma ile Olan Farklılıkları ................................................................................63 1.Kavramsal Çerçevede Uzlaştırma.....................................................................63 2.Arabuluculuk ile Uzlaştırma Arasındaki Farklılıklar........................................64 B. Arabuluculuğa İlişkin Olarak Yapılan Tasnifler ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’nun Öngördüğü Arabuluculuk Modelinin Bu Bağlamda İrdelenmesi ...................................................................................................................66 I. Arabuluculuğa İlişkin Olarak Yapılan Tasnifler .........................................................66 1.Arabulucunun Niteliklerine ve Arabuluculuk Sürecinin Yürütümünde Tabi Olunacak Rejime Göre.............................................................................66 2.Arabuluculuk Faaliyetinin Taşımış Bulunduğu Özelliklere ya da Arabulucunun Süreç İçerisinde Üstlenmiş Olduğu İşlevin Niteliğine Göre..................................................................................................................67 3.Süreç İçerisinde İşlev Üstlenen Arabulucunun Sayısına Göre..........................69 4.Arabuluculuk Sürecinin İşleyişinde Kurumsal Bir Yapının Yardımının Alınıp Alınmamasına Göre...............................................................................69 II. Yapılan Tasnifler Bağlamında Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’nun Öngördüğü Arabuluculuk Modelinin Durumunun İrdelenmesi ............70 C. Arabuluculuk Kurumunun Uygulanma Alanı ...............................................................74 I. Genel Olarak ..............................................................................................................74 II. Belirli Hukukî Uyuşmazlık Tipleri ile İşlerin Arabuluculuk Kurumunun Uygulanma Alanının Tayini Bağlamında Durumunun İrdelenmesi ..........................75 D. Arabuluculuk Kurumunun İşleyişine Egemen Olan İlkeler ..........................................81 I. İhtiyarîlik (İradîlik) İlkesi ..........................................................................................81 II. Tarafların Eşitliği İlkesi .............................................................................................81 III. Gizlilik İlkesi .............................................................................................................82 E. Arabulucu Sıfatıyla Faaliyet Gösterebilmek İçin Varlığı Aranan Koşullar ve Arabulucu Sıfatının Kazanılması ..................................................................................86 I. Genel Olarak ..............................................................................................................86 II. Varlığı Aranan Koşullar ve Arabulucu Sıfatının Kazanılması ...................................87 F. Arabulucunun Sayısı ve Seçimi ....................................................................................91 H. İhtiyarî Arabuluculukta Arabuluculuğa Başvuru, Arabuluculuk Sürecinin Başlaması, Yürütülmesi ve Sona Ermesi ......................................................................92 I. Arabuluculuğa Başvuru .............................................................................................92 II. Arabuluculuk Sürecinin Başlaması ............................................................................93 III. Arabuluculuk Sürecinin Yürütülmesi .........................................................................93 IV. Arabuluculuk Sürecinin Sona Ermesi ......................................................................102 1.Genel Olarak...................................................................................................102 2.Tarafların Anlaşmasıyla Sona Ermesi............................................................102 a. Genel Olarak ............................................................................................102 b. İcra Edilebilirlik Şerhinin Alınması ..........................................................104 c. Anlaşmanın Kapsamına Giren Hususlarda Daha Sonra Dava Açılamaması .............................................................................................107 3.Tarafların Anlaşması Dışındaki Diğer Nedenlerle Sona Ermesi....................110 İ. Dava Şartı Arabuluculuk ..............................................................................................111 I. Genel Olarak .............................................................................................................111 II. Arabuluculuğa Başvuru Zorunluluğunun Dava Şartı Sayılmasının Dava Şartı Kavramının Temel Esprisi Bağlamında Değerlendirilmesi .....................................116 III. Dava Şartı Arabuluculuğun Kapsamı .......................................................................118 1.İş Uyuşmazlıkları............................................................................................118 2.Ticarî Uyuşmazlıklar......................................................................................120 3.Tüketici Uyuşmazlıkları.................................................................................121 4.Sulh Hukuk Mahkemelerinin Görev Alanına Giren Bazı Uyuşmazlıklar.......123 5.5488 sayılı Tarım Kanunu’nun Değişik 13. Maddesinde Öngörülen Uyuşmazlıklar................................................................................................129 IV. Dava Şartı Arabuluculuk Sürecinin Başlaması, Arabulucunun Görevlendirilmesi, İşleyişi, Sevk ve İdaresi ile Sona Erdirilmesi ...........................131 1.Dava Şartı Arabuluculuk Sürecinin Başlaması...............................................131 2.Dava Şartı Arabuluculukta Arabulucunun Görevlendirilmesi.......................132 3.Dava Şartı Arabuluculuk Sürecinin İşleyişi ile Sevk ve İdaresi....................134 4.Dava Şartı Arabuluculuk Sürecinin Sona Ermesi...........................................137 J. Diğer Özel Düzenlemelerde Yer Alan Arabuluculuk .....................................................139 I. 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nda Öngörülen Arabuluculuk ...........................................................................................................139 II. Singapur Sözleşmesi’nde Öngörülen Arabuluculuk .................................................144 § 12. Uzlaştırma Yöntemi......................................................................................................149 A. Tanımı ve Amacı .........................................................................................................149 B. Uzlaştırma Kurumunun İşlerlik Kazanabilmesi İçin Varlığı Gereken Şartlar .............151 C. Uzlaştırma Sürecine Egemen Olan İlkeler ..................................................................154 I. Uzlaştırma Sürecine Egemen Olan Temel İlkeler ....................................................154 II. Uzlaştırma Sürecine Egemen Olan Etik İlkeler .......................................................158 D. Uzlaştırmacı ................................................................................................................159 I. Genel Olarak ............................................................................................................159 II. Uzlaştırmacı Olabilmek İçin Varlığı Gereken Şartlar...............................................161 E. Uzlaştırma Sürecinin İşleyişi ......................................................................................164 I. Soruşturma Evresinde Uzlaştırma ............................................................................164 1.Uzlaştırma Teklifinde Bulunulması................................................................164 2.Uzlaştırma Müzakerelerinin Başlatılması ve Yürütülmesi.............................166 3.Soruşturma Evresinde Uzlaştırmanın Hukukî Sonuçları................................174 II. Kovuşturma Evresinde Uzlaştırma ..........................................................................176 1.Genel Olarak...................................................................................................176 2.Kovuşturma Evresinde Uzlaştırmanın Hukukî Sonuçları...............................179