Anglo-Amerikan Hukuku

ÖNSÖZ VII İÇİNDEKİLER XI KISALTMALAR XXV ÖZET XXVII ABSTRACT XXVII KAYNAKÇA XXXI BİRİNCİ BÖLÜM HUKUK SİSTEMLERİ VE KARŞILAŞTIRMALI HUKUK KAYNAKÇA 1 §1. HUKUK SİSTEMLERİ 1 A. ANGLO-AMERİKAN HUKUKU 2 I. TANIMI VE UYGULANDIĞI ÜLKELER 2 II. ANGLO-AMERİKAN HUKUK SISTEMİNİN GENEL ÖZELLİKLERİ 3 B. KITA AVRUPASI HUKUKU SİSTEMİ 4 I. KITA AVRUPASI HUKUK SİSTEMİNİN TARİHİ KÖKENİ 4 1. Roma Hukuku 4 a. Hukuk Tarihi Açısından Roma Hukuku 4 b. Roma Hukuku’nun Genel Özellikleri 5 c. Roma Hukuku'nun İlkeleri 5 aa. Köle 6 bb. Aile Reisi 7 cc. Vatandaş 7 2. Pandekt Hukuku 7 3. Roma-Cermen Hukuku 9 4. Roma Hukuku İle Pandekt Hukuku Arasındaki Farklılıklar 10 a. Konu Bakımından 10 b. Kaynak bakımından 10 c. Zaman Bakımından 10 d. Yer Bakımından 10 II. KITA AVRUPASI HUKUK SİSTEMİNİN TEMEL ÖZELLİKLERİ 10 1. Kanunlaşmış Olması 10 2. Kanunların Yazılı Olması 11 3. Özel Hukuk-Kamu Hukuku Ayrımının Bulunması 11 4. Adli Yargı-İdari Yargı Ayrımının Bulunması 11 5. Roma Hukuk Sistemine Dayanması 11 6. Biçimsel Kaynakları Olması 12 C. İSLÂM HUKUKU SİSTEMİ 12 I. GENEL OLARAK 12 II. İSLAM HUKUKUNA DAİR ÇEŞİTLİ KAVRAMLAR 13 1. Fıkıh 13 2. Şeriat 14 3. Ameliye 14 III. MECELLE 14 1. Genel Olarak 14 2. Bazı Mecelle Hükümleri 14 D. SOSYALİST HUKUK SİSTEMİ VE ÖZELLİKLERİ 15 I. SOSYALİST HUKUK SİSTEMİ 15 II. SOSYALİST HUKUK SİSTEMİNİN VE ÖZELLİKLERİ 16 1. Araçsallık 16 2. Mülkiyet 16 a. Devlet Mülkiyeti 16 b. Kişisel Ve Özel Mülkiyet 16 aa. Kişisel Mülkiyet 16 bb. Özel Mülkiyet 17 §2. KARŞILAŞTIRMALI HUKUK 17 A. GENEL OLARAK 17 B. HUKUK SİSTEMLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI 18 I. TARİHSEL TEMELLER 18 II. TOPLUMSAL VE KÜLTÜREL ZEMİN 18 III. HUKUK TEKNİKLERİ 19 C. KARŞILAŞTIRMALI HUKUK SİSTEMLERİ 19 İKİNCİ BÖLÜM ANGLO-SAKSON HUKUKUNDA BÖLÜMLER KAYNAKÇA 23 §3. ANGLO-SAKSON HUKUK SİSTEMİ 24 A. GENEL HUKUK TARİHİ 24 I. İNGİLİZ HUKUK TARİHİ 25 II. İNGİLİZ MAHKEMELERİNİN TARİHİ SÜRECİ 27 1. Kral Mahkemeleri 28 a. Kral Mahkemelerince Uygulanan Usuller 31 aa. Jüri Usulü 31 bb. İzinsiz Giriş Davaları (Writ of Trespass) 32 b. Kral Mahkemelerinin Türleri 33 2. KİLİSE (PİSKOPOS) MAHKEMELERİ 33 3. ŞANSÖLYE MAHKEMELERİ (COURT OF CHANCERY) 34 a. Şansölye Mahkemelerinin Ortaya Çıkışı 34 b. Şansölye Mahkemelerinin Özellikleri 35 B. ANGLO-SAKSON HUKUKUNUN KAYNAKLARI 36 I. ORTAK HUKUK (COMMON LAW) 37 II. HAKKANİYET HUKUKU (EQUİTY LAW) 38 III. MEVZU HUKUK-YAZILI HUKUK (STATUTE LAW) 39 1. Genel Olarak 39 2. Parlemento 40 IV. DELEGATED LEGISLATION 41 V. MERCHANT LAW 41 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM İNGİLİZ HUKUK SİSTEMİ KAYNAKÇA 45 §4. İNGİLİZ HUKUKUNUN BAZI DALLARI 46 A. İNGİLİZ MAHKEMELERİ 46 B. İNGİLİZ HUKUKUNDA ARABULUCULUK 47 C. İNGİLİZ HUKUKUNDA BİLİRKİŞİLİK 50 D. İNGİLİZ DENİZ TİCARETİ HUKUKU 51 E. İNGİLİZ CEZA HUKUKU 53 I. CEZA HUKUKUNUN GENEL İLKELERİ 53 II. HABEAS CORPUS İLKESİ 53 1. Genel Olarak 53 2. Habeas Corpus Başvuru Prosedürü 54 F. İNGİLİZ SÖZLEŞMELER HUKUKU 55 1. Genel Olarak 55 2. Sözleşmenin Kurulması 55 a. Anlaşma 56 aa. Teklif (icap) 56 bb. Kabul 57 3. Sözleşme Niyeti 58 4. Bedel 58 5. Şekil 59 6. Sözleşmenin İçeriği 60 a. Açık Şartlar 60 b. Zımni Hükümler 61 7. Sözleşmenin Sona Ermesi 61 a. İhlal 61 b. Beklenen İhlal 62 c. Bozma (Vitiation) 64 d. İptal Etme (Frustration) 66 G. İNGİLİZ ŞİRKETLER HUKUKU 66 I. İNGİLTERE’DE TİCARET HUKUKUNUN GELİŞMESİ 66 II. İNGİLİZ ŞİRKETLER HUKUKUNUN KAYNAKLARI 67 III. ŞİRKET KAVRAMI 67 1. Tanımı 67 2. Şirket Tüzel Kişiliği 67 IV. İNGİLTERE’DE ŞİRKET TÜRLERİ 68 1. Şahıs Şirketleri 69 2. Sermaye Şirketleri 70 a. Companies Limited by Shares 70 b. Companies Limited by Guarantee 71 c. Limited liability Partnership 71 d. Limited Şirket: Private Limited Company (Ltd, Limited) 71 H. İNGİLİZ İDARE HUKUKU 71 1. İngiltere’de İdarenin Yargısal Denetim Yolları 71 DÖRDÜNCÜ BÖLÜM AMERİKAN HUKUK SİSTEMİ KAYNAKÇA: 75 §5. AMERİKAN HUKUKU 77 A. AMERİKAN HUKUKUNUN TARİHİ TEMELLERİ 77 I. KOLONİ DEVRESİ (1607-1776) 78 II. BATI İSTİKAMETİNE DOĞRU YAYILMA DEVRESİ (1776-1865) 78 III. ENDÜSTRİLEŞME DEVRESİ (1865-1898) 79 IV. EKONOMİK TANZİM DEVRESİ (1898-1958) 80 B. AMERİKAN HUKUKUNUN KAYNAKLARI 80 I. MAHKEME İÇTİHATLARI 80 II. AMERİKAN ORTAK HUKUK (COMMON LAW)’UN ÖZELLİKLERİ 81 1. Kıta Avrupası Hukukundan Farklılaştırılmış Ortak Hukuk 81 2. Vaka Hukuku 81 a. Vaka Hukukunda Türler 82 aa. Saf Karar Davaları Hukuku 82 bb. Anayasal Hükümlere Dayanan Dava Hukuku 82 cc. Kanun Hükümlerine Dayanan Dava Hukuku 82 b. Üst Mahkemelerin Kararları 82 III. YASAMA 82 1. Amerikan Anayasa’sının Etkisi 83 2. Amerikan Anayasası ve Bireysel Özgürlükler 84 IV. UYUMLAŞTIRMA ÇALIŞMALARI 85 1. Yeknesak Ticari Kurallar 85 2. Hukukun Yeniden Beyanı 85 a. Çalışmanın Amacı 85 b. Önemi 86 §7. AMERİKAN HUKUKUNDA MERKEZİ DEVLET İLE EYALETLERİN HUKUK SİSTEMİ ARASINDAKİ İLŞKİ 86 A. FEDERAL YAPI VE EYALETLERİN YETKİ ALANLARI 86 I. FEDERAL DEVLETE ÖZGÜ YETKİLER 87 II. FEDERE DEVLETLERE ÖZGÜ YETKİLER 87 B. FEDERAL VE FEDERE DEVLETTE AYNI OLAN YETKİLER 87 C. FEDERAL DEVLETTE YASALARIN HİYERARŞİSİ 88 D. AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİNDE ARABULUCULUK 89 §8. AMERİKADA MAHKEMELER 93 A. İKİLİ MAHKEME SİSTEMİ 93 B. EYALET MAHKEMELERİ (state courts) 93 C. FEDERAL MAHKEMELER (FEDERAL COURTS) 95 I. BÖLGE MAHKEMELERİ (CIRCUIT CORTS) 95 II. TEMYİZ MAHKEMESİ (SUPREME COURT-APPEAL COURT) 95 III. YÜKSEK MAHKEME (HIGH COURT) 96 §9. AMERİKAN HUKUKUNUN BAZI DALLARI 96 A. ABD ANAYASA HUKUKU 96 B. AMERİKAN ŞİRKETLER HUKUKU 99 I. ANONİM ŞİRKETLER (CORPORATION) 99 1. C Corporation (C Corp) 99 2. S Corporation (S Corp) 100 II. LİMİTED ŞİRKETLER (LIMITED LIABIİLITY COMPANY/LLC) 100 III. ORTAKLIK ŞİRKETLERİ (PARTNERSHIP) 101 IV. ŞAHIS ŞİRKETLERİ (SOLE PROPRIETORSHIP/SP) 102 C. AMERİKAN KANUNLAR İHTİLAFI 102 D. AMERİKAN CEZA HUKUKU 103 I. SUÇLAR VE CEZALARI 103 II. ÇOCUKLAR İÇİN CEZALAR 104 III. GÜVENLİK TEDBİRLERİ VE BİREYSEL HAKLARIN SINIRLANMASI 104 1. Tutuklama 104 2. Diğer Tutmalar (Detention) 105 a. Sorgulama Tutmaları 105 b. Ev Sakinlerinin Gözaltına Alınması 106 c. Polis Merkezinde Tutulma 106 3. Gözaltına Alma 106 4. Müsadere 106 5. Araç Çevirme 106 IV. BİREYSEL HAKLARI SINIRLANMA YÖNTEMİ 107 1. Hâkim Kararı 107 2. Arama İçin Kişinin İzin Vermesi 107 3. Kaydetme Ve Dinleme 108 4. Avukat Desteği Alma Hakkı 108 a. Miranda Kuralı 108 b. Miranda Uyarıları 110 aa. Uyarı Yapılmadan Delil Elde Edilmesi 110 bb. İtirafın Sanık İfadesini Çürütmek İçin Kullanılması 110 cc. Sonraki Geçerli İtiraf 111 dd. Kefaletle Serbest Bırakma 111 ee. İkrarın Delil Olarak Kullanılabilmesi 111 V. SAVCI-SANIK PAZARLIĞI 111 1. Tanımı 111 2. Suçlama Ve Ceza Pazarlığı 112 3. Türleri 112 a. Suç İsnat Pazarlığı (Charge Bargaining) 113 b. Suçlama Sayısı Pazarlığı (Count Bargaining) 113 c. Ceza Pazarlığı (Sentence Bargaining) 113 4. İtiraf Pazarlığının Uygulanması 113 a. Soruşturma (Tahkik, Tahkikat) 114 b. Kovuşturma (Takibat, Takip) 114 5. Savcı-Sanık İtiraf Pazarlığı 116 6. İtiraf Pazarlığında Hâkimin Rolü Ve Takdir Yetkisi 116 7. İtiraf Pazarlığının Yapılma Zamanı 117 8. İtiraf Pazarlığına Dair Sınırlamalar 117 9. Suçu Kabul Etmenin Geçerlilik Şartları 118 a. Gönüllülük ve Bilgi 118 b. Suçu Kabul Etmekten Vazgeçme 118 c. Pazarlıkla Kabul Edilen Anlaşmanın İhlal Edilmesi 119 VI. HABEAS CORPUS İLKESİ 119 E. USUL HUKUKU 119 I. TEMEL AMERIKAN HUKUK PRENSIPLERI 120 1. Emsal Kararlara Uyma Zorunluluğu (Stare Decisis) İlkesi 120 2. Çift Mahkeme Sistemi İlkesi 120 3. Mahkeme Kararlarındaki Hiyerarşiye Uyma İlkesi 120 4. Yargı Yetkisine Tabii Olma İlkesi 121 5. Zorunluve İkna Edici Kaynakların Etkisi İlkesi 121 6. Birincil Ve İkincil Hukuk Kaynaklarının Etkisi İlkesi 122 II. AMERIKAN HUKUKUNDA YARGI SİSTEMİ VE MAHKEMELER 122 1. Tekdüze Bir Yargı Sistemi Kurulamayışının Sebepleri 122 2. Mahkemelerin Görev ve Yetkisi 122 III. AMERİKAN ÇİFTE YARGI SİSTEMİ 125 1. Federe Devlet (Eyalet) Mahkemeleri 125 a. İlk Derece Mahkemeleri (Courts Of Jurisdiction) 127 aa. Courts of Limited Jurisdiction 127 bb. Genel Yetkili İlk Derece Mahkemeleri (Trial Courts of General Juristiction) 129 b. İstinaf Mahkemeleri (Intermadiate Appelate Courts) 130 c. Temyiz Mahkemeleri (Ultimate Appelete Court) 130 2. Federal Devlet Mahkemeleri 131 a. ABD Bölge Mahkemeleri (the Federal District Courts) 131 b. ABD İstinaf Mahkemeleri 133 c. ABD Yüksek Mahkemesi (Supreme Court) 134 IV. MAHKEMELERDE USUL İŞLEMLERİ 136 1. Amerikan Hukuk Sisteminde Kurumsal Roller 136 a. Jüri Süreci veya Ön Duruşma 137 b. Hâkim 138 c. Avukat 138 aa. Danışman 139 bb. Müzakereci 139 cc. Davacı (Litigator) 139 dd. Araştırmacı 139 d. Savcı 140 VI. DAVA SÜRECİ 140 1. Davanın Başlaması 140 2. Esasa İlişkin İnceleme (Discovery) 140 3. Delil Keşfi 141 4. Muhakeme (The Trial) 142 a. Jüri 142 b. Kürsü Duruşması (Bench Trial) 143 c. Muhakemeyi Yenileme (New Trial) 143 5. Mahkeme Sonrası Prosedür 143 F. AMERİKAN İDARE HUKUKU VE YEREL YÖNETİMLER 144 I. İDARE HUKUKU TANIMI VE ÖZELLİKLERİ 144 II. YEREL YÖNETİMLER 145 1. Tarihçesi 145 2. Yerel Yönetim Sisteminin Genel Özellikleri 146 III. AMERİKAN HUKUKUNDA YEREL YÖNETİM YAPISI 147 1. County 147 a. County Meclisi 149 b. Seçilmiş İdari Görevliler 149 c. Atanmış Görevliler 149 2. Municipality 149 a. Belediye Başkanlı Meclis Sistemi 150 aa. Güçlü Belediye Başkanı (Strong Mayor) 151 bb. Zayıf Belediye Başkanlığı 151 b. Belediye Meclisi-Şehir Yöneticisi Sistemi 151 c. Kent Komisyonu Sistemi 152 d. Township 152 e. Bölge (District) 153 aa. Okul Bölgesi (School District) 153 bb. Özel Bölgeler (Special Districts) 154 3. Büyükşehir Yönetimi (Metropolitan Government) 155 4. Yerel Yönetimler Arasında Görev Paylaşımı 156 G. AMERİKAN HUKUKUNDA ALTERNATİF ÇÖZÜM YOLLARI 157 I. TAHKİM HUKUKU 157 II. ARABULUCULUK (MEDIATION) 158 III. ÜÇÜNCÜ KİŞİYE HAVALE 158 IV. BİRLİK MAHKEMESİ (ASSOCIATION TRIBUNAL) 158 V. HÂKİM KİRALAMA (RENT A JUDGE) 159 VI. MİNİ DURUŞMA (MINITRIAL) 159 H. AMERİKAN HUKUKUNDA BİLİRKİŞİLİK 159 BEŞİNCİ BÖLÜM YARGISAL GÖREVLER VE YARGIDA YER ALAN KİŞİLER KAYNAKÇA 165 §10. İNGİLİZ VE ABD HUKUKUNDA YARGIDA GÖREV ALAN KİŞLER 165 A. HÂKİMLER 165 I. İNGİLİZ HUKUKUNDA HÂKİMLER 165 II. AMERİKAN HUKUKUNDA HÂKİMLER 168 1. Bölge Hâkimleri 168 2. Federal Mahkeme Hâkim Çeşitleri 170 a. Yüksek Mahkeme Hâkimleri 170 b. Temyiz Mahkemesi Hâkimleri 170 c. Bölge Mahkemesi Hâkimleri 170 d. Uluslararası Ticaret Mahkemesi Hâkimleri 171 B. AVUKATLAR 171 1. İngiltere’de Avukatlık 171 a. Genel Olarak 171 b. Solicotor ve Barister Ayrımı 173 2. Amerika’da Avukatlık 176 a. Solicotor ve Barister Ayrımı 176 KAVRAM DİZİNİ 179