Hukukun Kaynağı Olarak Örf ve Adet Hukuku

içindekiler GİRİŞ BİRİNCİ BÖLÜM A. TOPLUMSAL YAŞAMI DÜZENLEYEN KURALLAR § 1. Din, Ahlak. Örf ve Adet Hukuk Kuralları I. GENEL OLARAK.................................................................................................... I 1. Din Kuralları....................................................................................................... 5 a)Din Kuralları ve Diğer Toplumsal Yaşama Kuralları ile İlişkileri........................ 5 b) Ayırdedici Özellikleri......................................................................................... 6 2. Ahlak Kuralları................................................................................................... 8 a) Ahlak Kuralları ve Diğer Toplumsal Yaşama Kuralları ile İlişkileri.................... 8 b) Ayırdedici Özellikleri......................................................................................... 9 3. Hukuk Kuralları................................................................................................ 14 a) Genel Olarak..................................................................................................... 14 b)Hukukun Ayırdetici Özellikleri........................................................................ 15 aa) Zorlayıcılık............................................................................................... 15 bb) Biçimcilik................................................................................................ 16 cc) Hukukun "Adalefe Yönelmiş Olması...................................................... 18 4. Örf ve Âdet Kuralları........................................................................................ 19 a) Örf Ve Âdet Kuralları ve Diğer Toplumsal Yaşama Kuralları ile İlişkileri... 19 b) Ayırtedici Özellikleri........................................................................................ 20 aa) Örf ve Âdetin Tanımından Çıkan Ayırdedici Özellikleri.......................... 20 aaa) Rasyonaliteye Dayalı Olmama.......................................................... 20 bbb) Rastlantısal ve İsteme Bağlı Olma................................................... 21 ccc) Toplumsal Yaşamı Kolaylaştırma Amacına Yönelme....................... 22 ddd) Konvansiyonel Oluş........................................................................ 24 eee) Olması Gereken Düşüncesinin Bulunması....................................... 24 B. ÖRF VE ÂDET KURALLARININ TOPLUMSAL YAŞAMDAKİ ROLÜ § 2. Örf ve Âdet Hukukunun Sosyolojik Temellendirilmesi I. GENEL OLARAK.................................................................................................. 25 II. SOSYAL NORM KATEGORİSİ OLARAK ÖRF VE ÂDETLER..................... 27 1. Gelenek ve Görenekler....................................................................................... 27 2. Örf ve Âdet........................................................................................................ 28 3. Örf ve Âdet Hukuku.......................................................................................... 32 İKİNCİ BÖLÜM A. ÖRF VE ÂDETİN HUKUKA KAYNAK OLUŞTURMASI § 3. Hukukta Kaynak I. KAYNAK KAVRAMI............................................................ 35 1. Yaratıcı Kaynak.................................................................................................. 36 2. Bilgi Kaynaklan.................................................................................................. 36 3. Biçimsel Kaynaklar............................................................................................ 37 II.ÖZELLİKLE BİÇİMSEL KAYNAKLAR....................................................... 38 1. Yazılı Kaynaklar................................................................................................. 38 a)Kanun................................................................................................................ 38 b) Sözleşme........................................................................................................... 39 c)Mahkeme Kararlan ............................................................................................ 40 2.Yazılı Olmayan Kaynaklar................................................................................. 41 a)Genel Olarak...................................................................................................... 41 b) Örf ve Âdet Hukuku.......................................................................................... 41 aa) Örf ve Âdet Hukukunun Unsurları........................................................ 42 aaa) Maddi Unsur-Sürekli Uygulama....................................................... 43 bbb) Psikolojik Unsur-Zorunluluk İnancı................................................ 44 ccc) Örf vc Adet Hukuku tçin Üçüncü Bir Koşul Olarak "Devlet Desteği"Şartı Aranabilir mi?............................................................. 46 bb) Örf ve Âdeı Hukukunun Sınırları ve Türk Hukuku Bakımından Konumu.................................................................................................... 47 B. ÖRF VE ÂDE I HUKUKUNUN KAYNAK OLARAK NİTELİĞİ I. ÖRF VE ÂDET HUKUKUNUN NİTELİĞİNİN SAPTANMASINA TARİHSEL AÇIDAN BAKIŞ 52 II.ÖRF VE ÂDET HUKUKUNUN NİTELİĞİNDE DOĞAN PROBLEMLER 54 1. Normal Hiyerarşisi Açısından Konumlandırma ................................................. 54 2.Kamu Örf ve Âdet Hukukundan Söz Edilebilir mi?........................................... 59 İdare Hukuku Alanında Örf ve Âdet Hukuku.................................................... 60 Devletler Hukuku Alanında Örf ve Âdet Hukuku............................................. 61 Ceza Hukuku Alanında Örf ve Âdet Hukuku.................................................... 61 İş Hukuku Alanında Örf ve Âdet Hukuku........................................................ 63 3. Kamu Örf ve Âdet Hukukunun Değerlendirilmesi............................................. 64 4. Katı ve Yazılı Olmayan Anayasa Geleneğindeki Ülkeler Açısından Örf vc Âdet Hukuku (İngiliz Hukuku Örneği) 65 5. "Hukukta Boşluk Bulunmaz" tikesi Örf ve Âdet Hukuku ilişkisi......................... 67 C. ÖRF VE ÂDET HUKUKUNUN ÇEŞİTLERİ § 4. Örf ve Âdet Hukukunun Ayrım Türleri I.GENEL ÖRF VE ÂDET HUKUKU.................................................................... 69 1. Milletlerarası Genel Örf ve Âdet Hukuku............................................................. 69 2.Milli Nitelikteki Genel Örf ve Âdet Hukuku........................................................ 71 II.ÖZEL ÖRF VE ÂDET HUKUKU...................................................................... 72 1. Yerel Örf ve Âdet Hukuku................................................................................. 72 2. Belirli Gruplar Arasında Geçerli Örf ve Âdet Hukuku......................................... 74 a) Tacirler Arasında Geçerli Örf ve Âdet Hukuku............................................. 74 b) İşçiler Arasında Geçerli Örf ve Âdet Hukuku............................................... 75 c) Köylüler vc Tarımla İlgilenenler Arasında Geçerli Örf ve Âdet Hukuku....... 76 III.GENEL ÖRF VE ÂDET HUKUKU İLE ÖZEL NİTELİKTEKİ ÖRF VE ÂDET HUKUKUNUN İLİŞKİLERİ....................................................................... 77 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM YAZILI HUKUK ÖRF VE ÂDET HUKUKU İLŞKİSİNİN UYGULAMA AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ § 5. Örf ve Âdet Hukukunun Uygulanması I.ÖRF VE ÂDET HUKUKU KANUN HUKUKU ARASINDAKİ İLİŞKİLER.. 79 1. Örf ve Âdet Hukukunun Contra-Legem Oluşamayacağını Savunan Görüşler.. 79 2. Kanunun Emrcdici-Tamamlayıcı Olmasına göre Ayrım Yaparak. Kısmen Contra-Legem Örf ve Âdet Hukukunu Tanıyan Görüşler 80 3.Contra-Legem Örf ve Âdet Hukukuna Olanak Tanıyan Görüşler........................ 81 II.KANUN BAĞLAMINDA ÖRF VE ÂDET HUKUKUNUNFONKSİYONLARI... 86 1. Genel Olarak 86 a) Örf ve Âdet Hukukunun Tamamlayıcı Fonksiyonu....................................... 86 b)Örf ve Âdet Hukukunun Yorumlayıcı Fonksiyonu....................................... 87 aa) Kanun Doğrudan Örf ve Âdet Hukukuna Yollama Yapması................ 87 bb) Kanunun Yetersizliği Sonucu Örf ve Âdet Hukukuna Gidilmesi......... 88 c)Örf vc Âdet Hukukunun Zorlayıcı Fonksiyonları.......................................... 88 § 6. Örf ve Âdet Hukukunun Saptannıasındaki Güçlükler I. GENEL OLARAK................................................................................................ 89 1. Örf ve Âdet Hukukunun Niteliğinden Doğan Güçlükler....................................... 90 2. Türk Hukukuna Özgü Güçlükler.......................................................................... 91 SONUÇ................................................................................................................... 93 BİBLİYOGRAFYA............................................................................................. 101