Sürdürülebilir Kalkınma: Şirketlerin Çevresel ve Sosyal Yaklaşımları

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ    III GİRİŞ    1 BÖLLİM 1 SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA VE BOYUTLARI 1. Ekonomik Kalkınma ve Çevre İlişkisi    5 2, Sürdürülebilir Kalkmmamn Geçmişi    •••    6 2.1. Ortak Geleceğimiz Raporu    7 2.2. Rio Zirvesi    8 2.3. Rio+5 Zirvesi    10 2.4. Johannesburg Zirvesi    .    10 2.5. Avrupa Birliğinde Sürdürülebilir Kalkmma Konusundaki Çalışmalar    13 2.6. Türkiye'de Sürdürülebilir Kalkmma Konusundaki Çalışmalar    15 2.6.1. Ulusal Çevre Stratejisi ve Eylem Plara (UÇEP)    15 2.6.2. Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planında Çevre    16 2.6.3. Ulusal Rapor    .    IV 3. Sürdürülebilir Kalkınmanın Boyutlan    19 3.1. Tanım    .    19 3.2. Sürdürülebilir Kalkınmanın Boyutları    22 3.2.1. Ekonomik Sürdürülebilirlik    23 3.2.2. Çevresel Sürdürülebilirlik    .    26 3.2.3. Sosyal Sürdürülebilirlik    27 4. Sürdürülebilir Kalkınma Göstergeleri    :    29 4.1. BM Sürdürülebilir Kalkınma Komisyonu Sürdürülebilirlik Göstergeleri    31 4.1.1. Sosyal Göstergeler    35 4.1.2. Çevresel Göstergeler    .    39 4.1.3. Ekonomik Göstergeler    45 4.1.4. Kurumsal Göstergeler    47 4.2. Çevresel Sürdürülebilirlik Endeksi    48 4.3. Sürdürülebilirlik Enstitüsü Göstergeleri    53 BÖLÜM II KURUMSAL SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK I. Kurumsal Sürdürülebilirliğin Temelleri    63 1.1. Sürdürülebilir Kalkmma        64 1.2. Sosyal Paydaşlar Teorisi    65 1.3. Kurumsal Sosyal Sorumluluk    66 1.4. Kurumsal Hesap Verebilirlik Teorisi    69 2. Kurumsal Sürdürülebilirliğin Tanımı ve Boyutlan    69 2.1. Kurumsal Sürdürülebilirlik - Sürdürülebilir Şirket    69 2.2. Kurumsal Sürdürülebilirlik Modelleri    72 2.2.1. Stead ve Stead Modeli (1992)    73 2,2.2. Callens ve Tyteca Modeli (1995)    74 2.2.3. Van Soıneren Modeli (1995)    76 2.2.4. Shrivastava ve Hart Modeli (1995)    76 2.2.5. Welford Modeli (1997)    78 2.3. Kurumsal Sürdürülebilirliğin Ekonomik, Çevresel ve Sosyal Boyutları    79 2.3.1. Ekonomik Sürdürülebilirlik    80 2.3.2. Çevresel Sürdürülebilirlik    82 2.3.3. Sosyal Sürdürülebilirlik    85 3. Kurumsal Sürdürülebilirlik ve Rekabet Avantajı    87 3.1. Sürdürülebilirliğin Avantajlan    88 3.2. Sürdürülebilirlik ve Finansal Performans İlişkisi    92 4. Kurumsal Sürdürülebilirlik Göstergeleri ve Raporlama    97 4.1. Raporlama İhtiyacı    .    97 4.2. Sürdürülebilirlik Raporlamasında Eğilimler    99 4.3. Kurumsal Sürdürülebilirlik Göstergeleri    102 4.3.1. Global Reporting Initiative - Sürdürülebilirlik Raporlama Rehberi    103 4.3.2. Dow Jones Sürdürülebilirlik Grubu- Dow Jones Sürdürülebilirlik Endeksi    107 4.3.3. Birleşmiş Milletler - Küresel ilkeler Sözleşmesi    109 4.3.4. Sürdürülebilir Kalkınma Dünya îş Konseyi - Eko-Verimlilik Göstergeleri    111 4.4. Sürdürülebilirlik Raporlaması İçin Öneriler    113 BÖLÜM III İŞLETMELERİN ÇEVRE PERFORMANSI 1. Çevre Performansı Değerlendirmesi ve Yararları    123 2. ISO 14031 Standard) Çerçevesinde Çevre Performans Değerlendirmesi    126 2.1. ÇPD'nin planlanması    129 2.2. Veri ve Bilginin Kullanımı    137 2.3. ÇPD'nin gözden geçirilmesi ve iyileştirilmesi    111 3. ÇPD Sonuçlarının Kullanımı    142 4. İSO 14032 Çevre Yönetimi- Çevre Performans Değerlendirmesi Örnekleri    144 BÖLÜM IV SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK KONUSUNDA ÖRNEK UYGULAMALAR Aygaz ve Sürdürülebilir Kalkınma Raporu    147 Erdemirde Kurumsal Sosyal Sorumluluk    151 Arçelik ve Sürdürülebilir Gelişme    156 Siemens, Eğitim ve Çevre    161 Unileverde Sürdürülebilirlik Çalışmaları    165 Pfizer ve Küresel İlkeler Sözleşmesi    169 Procter&Gamble'da Sürdürülebilirlik Vizyonu    173 SONUÇ    179 KAYNAKÇA    .    187 EKLER    197 ŞEKİLLER LİSTESİ Şekil I.l: Daly Üçgeni    .    54 Şekil II. 1: Kurumsal Sürdürülebilirliğin Gelişimi    64 Şekil II.2; Sürdürülebilirlik Stratejileri    73 Şekil II.3: Sürdürülebilirliğin Üç Boyutu    79 Şekil II.4; Sürdürülebilir Değer Modeli    88 Şekil II.5: İşletmenin Sosyal Paydaşları ve Bilgi İhtiyaçları    102 Şekil III. 1: Çevre Performansının Temel Unsurları    124 Şekil III.2: ÇPD Süreci...... Şekil ni.3; Çevre Performans Değerlendirmesi Süreci    128 Şekil III.4; ISO 1403rde Tanımlanan Gösterge Tipleri    131 Şekil III.5: Kuruluşun İşlemleri....     133 Şekil III.6: Veri ve Bilginin Kullanımı    138 Şekil III.7: ÇPD Sonuçlarının Kullanımı    143 TABLOLAR LİSTESİ Tablo [.1: Rio Deklarasyonu İlkeleri    8 Tablo 1.2: Johannesburg Zirvesi Uygulama Planı    12 Tablo 1.3 :Sürdürülebilir Kalkınma Tanımları    19 Tablo 1.4: Teknoloji Neleri İkame Edemez?    24 Tablo 1.5: Sosyal Sürdürülebilirliğin Unsurları    28 Tablo 1.6: BM Sürdürülebilir Kalkınma Komisyonu Sürdürülebilirlik Göstergeleri.... 32 Tablo 1.7: 2002 Çevresel Sürdürülebilirlik Endeksi    51 Tablo 1.8: Gösterge Örnekleri    55 Tablo II.1: Sürdürülebilir Şirket Tanımlan    71 Tablo 11.2: Sürdülebilir Şirket ve Sermaye Türleri    :    72 Tablo 11.3: Ekonomik. Sosyal, Çevresel ve Sürdürülebilirlik Göstergelerinden Örnekler    75 Tablo II.4: İdeal Sürdürülebilir Şirketin Özelikleri    76 Tablo II.5: Sürdürülebilir Şirketin Tasarımı    77 Tablo 11.6: 3P Modelinin Açılımı    78 Tablo II.7: Sürdürülebilirliğin Avantajları    91 Tablo II.8: Çevre Performansı-Finansal Performans İlişkisi    95 Tabk) II.9: Gönüllü Çevre İlkelerini Benimseyen Şirketler    .-    99 Tablo II.10:Çevre Raporlarının İçeriği    101 Tablo II. 11: Sürdürülebilirlik Raporlama Rehberi - Bölümler    104 Tablo 11.12: GRİ Ekonomik, Çevresel ve Sosyal Göstergeler    105 Tablo 11.13: Temel Çevre Göstergeleri    106 Tablo 11.14: Kurumsal Sürdürülebilirlik Değerlendirme Kriterieri    109 Tablo II.15: Küresel İlkeler Sözleşmesi    110 Tablo İİ.16: Eko-Verimlilik Göstergeleri    113 Tablo İÜ. 1: Yönetim Performans Göstergelerine Örnekler    132 Tablo İÜ.2: İşlemlerin Performans Göstergelerine Örnekler    133 Tablo ili.3: Çevre Durum Göstergelerine Örnekler    135 Tablo III.4: Hedef Kitlelere Göre ÇPD Rapor İçeriği    140 Tablo III.5: ÇPD'nin Gözden Geçirilmesinde Yardımcı Sorulara Örnekler...    141