Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi Yasama, Yürütme ve Yargı 2. Baskı

İÇİNDEKİLER İKİNCİ BASKIYA ÖNSÖZ.. 9 İÇİNDEKİLER.. 11 KISALTMALAR.. 27 TABLOLAR LİSTESİ 35 GİRİŞ.37 BİRİNCİ BÖLÜM YASAMA VE YÜRÜTME ORGANLARI ARASINDAKİ İLİŞKİLERE GENEL BAKIŞ VE BAZI HÜKÛMET SİSTEMİ UYGULAMALARI GENEL OLARAK.. 43 KUVVETLER ARASINDAKİ İLİŞKİLERE GÖRE HÜKÛ-MET SİSTEMLERİ 65 Parlamenter Hükûmet Sistemi 72 Başkanlık Hükûmet Sistemi 92 Yarı Başkanlık Hükûmet Sistemi 102 Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi 124 Genel Olarak. 125 Anayasa Değişikliği Sürecine İlişkin Bazı Tespit-ler..128 Anayasa Değişikliğinden Önceki Süreç ve Bazı Tes-pitler 134 İKİNCİ BÖLÜM YASAMA ORGANI: TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ GENEL OLARAK.. 157 TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ’NİN ÜYE TAM SAYISI 158 III. YASAMA DÖNEMİ 164 MİLLETVEKİLLERİNİN SEÇİMİ. 174 Milletvekili Seçilme Yeterliliği 174 Seçim Barajı ve Seçim İttifakları 180 Seçim Barajının Anayasaya Aykırılığı Sorunu. 187 Seçmen Olma Şartları 193 Yurtdışı Seçmenlerle İlgili Kimi Esaslar 201 Seçim İlkeleri 205 Seçimlerin Serbestliği 206 Genel Oy. 209 Eşit Oy. 209 Tek Dereceli Seçim.. 209 Gizli Oy. 210 Açık Sayım ve Döküm.. 210 Yargı Organlarının Yönetimi ve Denetimi 210 Seçim Çevreleri 211 Adaylık. 215 Seçim Sistemi 217 Seçimlerin Başlangıcı 218 İ.  Ara Seçimler 221 Seçimlerin Yönetimi ve Denetimi 221 Yüksek Seçim Kurulu. 222 a) Kuruluşu ve Örgütlenmesi .223 b) Görev ve Yetkileri 226 (1) 1982 Anayasası’nda Yer Alan Görev ve Yetki-ler 227 (2) 298 Sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun’da Yer Alan Görev ve Yetkiler  227 (a) Md. 14’te Sayılan Görev ve Yetkiler. 227 (b) Md. 14 Dışındaki Maddelerde Sayılan Bazı Görev ve Yetkiler  230 (3) 7062 Sayılı Yüksek Seçim Kurulunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’da Yer Alan Görev ve Yetkiler  239 (a) Md. 6’da Sayılan Görev ve Yetkiler. 239 (4) 2839 Sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu’nda Yer Alan Görev ve Yetkiler 240 (5) 2972 Sayılı Mahalli İdareler ile Mahalle Muh-tarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanun’da Yer Alan Görev ve Yetkiler. 243 (6) 3376 Sayılı Anayasa Değişikliklerinin Halko-yuna Sunulması Hakkında Kanun’da Yer Alan Görev ve Yetkiler  244 (7) 6271 Sayılı Cumhurbaşkanı Seçimi Kanunu’n-da Yer Alan Görev ve Yetkiler  245 (8) 2820 Sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nda Yer Alan Görev ve Yetkiler  248 (9) 6112 Sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun’da Yer Alan Görev ve Yetkiler  248 (10) Diğer Kanunlardaki Yetkili Hâkimin veya İlçe Seçim Kurulunun Belirlenmesi Görev ve Yetkileri 248 İl Seçim Kurulları 250 a) Görev ve Yetkileri .252 İlçe Seçim Kurulları ve Geçici İlçe Seçim Kurulla-rı253 a) Görev ve Yetkileri 255 Yurt Dışı İlçe Seçim Kurulu. 256 a) Görev ve Yetkileri 256 Sandık Kurulları 257 MİLLETVEKİLLERİNİN HUKUKİ STATÜSÜ.. 259 Milletvekilliği Sıfatının Kazanılması 260 Milletvekillerinin Göreve Başlaması 260 Milletvekilliği Sıfatının Sona Ermesi 262 Milletvekilliği Sıfatının Düşmesi 263 İstifa Nedeniyle Milletvekilliğinin Düşmesi 263 Kesin Hüküm Giyme veya Kısıtlanma Durumlarında Milletvekilliğinin Düşmesi 266 Milletvekilliği ile Bağdaşmayan Bir Görev veya Hizmetin Sürdürülmesinde Israr Edilmesi Nedeniyle Milletvekilliğinin Düşmesi 273 a) Milletvekilliği ile Bağdaşmayan İşler (Yasama Bağdaşmazlığı-Teşrîî İmtizaçsızlık) 274 Meclis Çalışmalarına Özürsüz veya İzinsiz Olarak Bir Ay İçerisinde Toplam Beş Birleşim Günü Katılmama Nedeniyle Milletvekilliğinin Düşmesi 279 Üyesi Olduğu Siyasi Partinin Kapatılmasının Milletve-killiğine Etkisi 281 Yasama Bağışıklıkları (Parlamenter Muafiyetler-Teşrîî Muafiyetler) 284 Yasama Sorumsuzluğu (Teşrîî Mes’ûliyetsizlik) 285 Yasama Dokunulmazlığı (Teşrîî Masûniyet) 288 MİLLETVEKİLLERİNİN MÂLÎ STATÜSÜ.. 295 VII. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ’NİN İÇ YAPI-SI..297 Başkanlık Divanı 297 Danışma Kurulu.. 300 İhtisas Komisyonları 300 Siyasi Parti Grupları 304 VIII. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ’NİN ÇALIŞMA DÜZENİ 305 Genel Olarak.. 305 Oylama Yöntemleri 307 Toplantı Yeter Sayısı 311 Karar Yeter Sayıları 311 TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ’NİN GÖREV VE YETKİLERİ 313 Kanun Koymak, Değiştirmek, Kaldırmak. 317 Torba ya da Temel Kanunlar. 323 Kanunların Veto Edilmesi 326 Kanunların Yürürlüğe Girmesi 328 Bilgi Edinmek ve Denetlemek. 331 Bilgi Edinme ve Denetleme Araçları 331 a) Yazılı Soru ..334 b) Kanun Tekliflerinin Görüşülmesi Sırasında Soru ve Cevap İşlemi .337 c) Genel Görüşme ..338 d) Meclis Araştırması ...342 e) Meclis Soruşturması .345 Olağanüstü Hal ile İlgili Kararlar. 348 Olağanüstü Hallerde Çıkarılan Cumhurbaşkanlığı Ka-rarnamelerini Görüşmek ve Kabul Etmek 350 Bütçe ve Kesin Hesap Kanun Tekliflerini Görüşmek ve Kabul Etmek 350 Uluslararası Antlaşmaların Onaylanmasını Uygun Bul-mak 352 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM YÜRÜTME ORGANI: CUMHURBAŞKANI GENEL OLARAK.. 355 SEÇİMİ. 359 III. GÖREVE BAŞLAMASI VE GÖREVİNİN SONA ERME-Sİ. 370 GÖREV VE YETKİLERİ. 374 SİYASİ VE HUKUKİ SORUMLULUĞU.. 379 DÜZENLEYİCİ İŞLEMLERİ 383 Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri 384 Cumhurbaşkanlığı Yönetmelikleri 400 Cumhurbaşkanlığı Kararları 402 Adsız Düzenleyici İşlemler 406 VII. KABİNENİN DİĞER ÜYELERİ: CUMHURBAŞKANI YARDIMCILARI VE BAKANLAR   407 Cumhurbaşkanı Yardımcıları 409 Cumhurbaşkanı Yardımcısı Atanabilmek İçin Gerekli Şartlar 411 Cumhurbaşkanı Yardımcılarının Görev ve Yetkile-ri412 Cumhurbaşkanı Yardımcılarının Sorumluluğu.. 412 Bakanlar. 414 Bakan Atanabilmek İçin Gerekli Şartlar 419 Bakanların Görev ve Yetkileri 419 Bakanların Sorumlulukları 420 Bakan Yardımcıları 422 Bakanlıklar. 423 VIII. POLİTİKA KURULLARI 425 CUMHURBAŞKANLIĞI OFİSLERİ. 428 BAĞLI KURUM VE KURULUŞLAR.. 429 YASAMA VE YÜRÜTME ORGANLARI ARASINDAKİ İLİŞKİLER VE KİMİ ETKİLEŞİM ARAÇLARI 429 Kanun Yapım Sürecinde Yürütme Organının Etkisi 431 Cumhurbaşkanı’nın “Kanunları Veto Yetkisi”. 434 Cumhurbaşkanı’nın “Seçimlerin Yenilenmesine Karar Verme Yetkisi” 438 Cumhurbaşkanı’nın Cezai Sorumluluğu. 447 Cumhurbaşkanı Yardımcılarının ve Bakanların Cezai Sorumlulukları ve Yargılanmaları 455 Cumhurbaşkanı Seçimi ile Milletvekili Genel Seçimi-nin Aynı Tarihte Yapılması 460 XII. CUMHURBAŞKANLIĞI HÜKÛMET SİSTEMİ İLE PARLAMENTER HÜKÛMET SİSTEMİNİN TÜRKİYE CUMHURİYETİ UYGULAMASININ KARŞILAŞTIRIL-MASI. 464 XIII. CUMHURBAŞKANLIĞI HÜKÛMET SİSTEMİNİN, BAŞKANLIK HÜKÛMET SİSTEMİNİN AMERİKA BİR-LEŞİK DEVLETLERİ UYGULAMASI VE YARI BAŞ-KANLIK HÜKÛMET SİSTEMİNİN FRANSIZ CUMHU-RİYETİ UYGULAMASI İLE KARŞILAŞTIRILMASI. 466 XIV. DEĞERLENDİRME. 473 DÖRDÜNCÜ BÖLÜM YARGI ORGANI GENEL OLARAK.. 493 YARGI ERKİNE İLİŞKİN TEMEL İLKELER.. 504 Tabiî Hâkim İlkesi 505 Hâkimlerin Bağımsızlığı ve Tarafsızlığı 509 Hâkimlik Güvencesi 511 III. HÂKİMLER VE SAVCILAR KURULU.. 512 Görevleri 514 Organlar ve Birimleri 515 Başkanlık. 515 Genel Kurul 516 Daireler. 517 Genel Sekreterlik. 520 Tetkik Hâkimleri 521 YÜKSEK MAHKEMELER.. 521 Anayasa Mahkemesi 521 Yargıtay. 522 Karar Organları 522 a) Daireler ...522 b) Hukuk ve Ceza Genel Kurulları .523 c) Büyük Genel Kurul ...524 d) Başkanlar Kurulları. .524 e) Birinci Başkanlık Kurulu .525 f) Yüksek Disiplin Kurulu ...525 g) Yönetim Kurulu 525 Yargıtay Daire ve Kurullarının Görevleri 525 a) Yargıtay’ın Görevleri ...525 b) Dairelerin Görevleri .526 c) Hukuk ve Ceza Genel Kurullarının Görevleri .528 d) Büyük Genel Kurul’un Görevleri ..528 e) Başkanlar Kurullarının Görevleri ...529 f) Yüksek Disiplin Kurulu’nun Görevleri ..531 g) Yönetim Kurulu’nun Görevleri ..531 Danıştay. 531 Karar Organları 531 a) Daireler ...532 b) Genel Kurul... 532 c) İdari işler Kurulu ...533 d) İdari ve Vergi Dava Daireleri Kurulları 533 e) İçtihatları Birleştirme Kurulu ..534 f) Başkanlar Kurulu ...534 g) Başkanlık Kurulu ..534 h) Yüksek Disiplin Kurulu ..535 i) Disiplin Kurulu .535 Genel Sekreterlik. 536 İdari Hizmetler. 536 Danıştay Üyelerinin Nitelikleri 536 a) Üye Seçimi .537 b) Danıştay Başkanı, Başsavcısı, Başkanvekilleri ve Daire Başkanlarının Nitelikleri, Seçimleri ve Gö-rev Süreleri... ..538 c) Danıştay Tetkik Hâkimi ve Savcılarının Atanmala-rı ve Dairelere Verilmeleri ...538 d) Memurların Nitelikleri, Atanmaları, İstihdamı, Nakilleri ve Görevlendirilmeleri... 539 Görevleri 539 a) Dava Dairelerinin Görevleri 541 b) İdari ve Vergi Dava Daireleri Kurullarının Görev-leri ..542 c) İçtihatları Birleştirme Kurulunun Görevleri .542 d) Danıştay Genel Kurulu’nun Görevleri ..543 e) İdari İşler Kurulu’nun Görevleri 543 f) Başkanlar Kurulu’nun Görevleri 544 g) Başkanlık Kurulu’nun Görevleri 544 h) Yüksek Disiplin Kurulu’nun Görevleri .545 i) Disiplin Kurulunun Görevleri .545 j) Danıştay Başkanının Görevleri 545 k) Danıştay Başkanvekillerinin Görevleri ..545 l) Daire Başkanlarının Görevleri .546 m) Üyelerin Görevleri ..546 n) Genel Sekreterin Görevleri. 546 o) Danıştay Başsavcısının Görevleri ..546 p) Savcıların Görevleri .547 q) Tetkik Hâkimlerinin Görevleri ...547 Göreve İlişkin Kimi Konular 548 Uyuşmazlık Mahkemesi 549 Kuruluşu. 549 Yönetim ve Temsili 550 İşleyişi 550 Raportörlük. 553 ASKERİ YARGI 553 ANAYASA MAHKEMESİ VE ANAYASA YARGISI. 555 Anayasa Mahkemesi 556 Kuruluşu. 556 Görev ve Yetkileri 560 a) Başkan’ın Görev ve Yetkileri ..561 b) Genel Kurul’un Görev ve Yetkileri 562 c) Bölümlerin Görev ve Yetkileri 564 d) Komisyonlar ve Komisyonların Görev ve Yetkileri .564 (1) Komisyonlar Raportörlüğü. 565 Denetlenebilen İşlemler. 566 Denetimin Kapsamı 567 Şekil Bakımından Denetim... 567 Esas Bakımından Denetim... 567 Denetimin Biçimleri ve Özellikleri 569 Soyut Norm Denetimi-İptal Davası 569 Somut Norm Denetimi-İtiraz Yolu. 572 Bireylerin Doğrudan Başvurusu-Anayasa Şikâye-ti574 Denetimin Etki ve Sonuçları 577 Türkiye’de Anayasa Mahkemesi’nin ve Anayasa Yargı-sının İşlevleri 579 BEŞİNCİ BÖLÜM ANAYASANIN YAPILMASI VE DEĞİŞTİRİLMESİ GENEL OLARAK.. 583 ANAYASANIN YAPILMASI VE DEĞİŞTİRİLMESİ SÜ-RECİ.. 583 Teklif 583 Görüşmeler ve Oylamalar 583 Karar. 585 Onay. 585 III. YENİ ANAYASANIN VE ANAYASA DEĞİŞİKLİKLE-RİNİN YÜRÜRLÜĞE GİRMESİ 591 ALTINCI BÖLÜM CUMHURBAŞKANLIĞI HÜKÛMET SİSTEMİNDE YASAMA VE YÜRÜTME ORGANLARI ARASINDAKİ İLİŞKİLER BAKIMINDAN ÇIKABİLECEK SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ İLE BAZI TARTIŞMALAR GENEL OLARAK.. 599 CUMHURBAŞKANLIĞI HÜKÛMET SİSTEMİNDE YA-SAMA VE YÜRÜTME ORGANLARI ARASINDAKİ İLİŞKİLERLE İLGİLİ KİMİ SORUNLAR VE TARTIŞ-MALAR.. 601 Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin “Bütçe Hakkı”nın Zayıflatılması Tartışmaları 602 “Tarafsız ve Partili Cumhurbaşkanı” Tartışmaları 625 “Çift ya da Çifte Meşruiyet” İddiası 636 “Seçimlerin Yenilenmesine Karar Verme Yetkisi” Bakımından Cumhurbaşkanı ile Türkiye Büyük Millet Meclisi Arasındaki Denge(sizlik) 643 Delegasyoncu Demokrasi Tartışmaları ve Cumhurbaş-kanlığı Kararnameleri 651 Cumhurbaşkanı’nın Atama Yetkileri 662 “Cumhurbaşkanı’nın Sorumluluğu” Tartışmaları 674 Otoriterizm ve Kuvvetler Birliği Tartışmaları 679 İ.  Parlamenter Hükûmet Sistemine Dönüş ve Bu Sistemin Rasyonelleştirilmesi Önerileri 696 “Kurucu ya da Yapıcı Güvensizlik Oyu” Kurumu707 Alternatif ya da Aralıklı Başkanlık Sistemi 710 III. NELER YAPILABİLİR?. 712 Milletvekillerinin Seçildikleri Bölgedeki Seçmenleriy-le Daha Yakın İlişki İçerisinde Bulunmaları Sağlanabi-lir 717 Siyasi Partilerde Değişimi Teşvik Edici Düzenlemeler Yapılabilir 721 Kamu Denetçiliği Kurumu Güçlendirilebilir ve Kuru-mun Etkinliği Artırılabilir 724 Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu’yla İlgili Kimi Değişiklikler Yapılabilir 731 Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin Denetim Mekaniz-maları Güçlendirilebilir 737 Cumhurbaşkanlığı Politika Kurulları ile Türkiye Büyük Millet Meclisi Komisyonları Arasında Etkile-şim Sağlanabilir 740 Kamu Siyasalarının Belirlenmesinde Halk Oylaması Usulü Benimsenebilir 741 “Halkın Vetosu” Kurumu Kabul Edilebilir 745 Seçmene “Kanun Teklifi Sunma Hakkı” Verilebi-lir 747 Seçmene “Geri Çağırma Hakkı” Verilebilir. 748 E-Demokrasi Uygulamaları ve Dijitalleşme Yaygın-laştırılabilir 752 Hâkimler ve Savcılar Kurulu Güçlendirilebilir. 755 İ. Anayasa Yargısıyla İlgili Reform Yapılabilir. 762 Cumhurbaşkanlığı Kararnameleriyle İlgili Tereddütler Giderilebilir 772 Cumhurbaşkanı Seçimi ile Birlikte Cumhurbaşkanı Yardımcısı Seçimi de Yapılabilir 782 YEDİNCİ BÖLÜM 21/01/2017 TARİHLİ VE 6771 SAYILI KANUN’LA YAPILAN ANAYASA DEĞİŞİKLİKLERİ GENEL OLARAK.. 791 6771 SAYILI KANUN METNİ 794 III. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞI’NA SUNUŞ YAZISI  812 ANAYASA DEĞİŞİKLĞİ TEKLİFİNİN GENEL GEREK ÇESİ. 819 ANAYASA DEĞİŞİKLİĞİ TEKLİFİNİN MADDE GE-REKÇELERİ 822 ANAYASA DEĞİŞİKLİĞİ TEKLİFİNİN ANAYASA KOMİSYONU RAPORU 829 Anayasa Komisyonu Raporu Muhalefet Şerhi I 874 Anayasa Komisyonu Raporu Muhalefet Şerhi II. 904 VII. ANAYASA DEĞİŞİKLİĞİ TEKLİFİ İLE ANAYASA KOMİSYONU’NUN KABUL ETTİĞİ METNİN KARŞI-LAŞTIRMALI MADDELERİ 946 VIII. 6771 SAYILI KANUN’LA YAPILAN DEĞİŞİKLİK ÖN-CESİ VE SONRASINDAKİ ANAYASA HÜKÜMLERİ-NİN KARŞILAŞTIRILMASI. 970 6771 SAYILI KANUN’UN TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ GENEL KURULU’NDAKİ İKİNCİ GÖRÜŞ-MESİNİN GİZLİ OYLAMA SONUÇLARI 1071 SONUÇ YERİNE. 1073 KAYNAKLAR.. 1105 ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI LİSTESİ 1217 YAZARIN ÖZGEÇMİŞİ VE YAYINLARI. 1221 KAVRAMLAR DİZİNİ. 1263